Zelensky'nin Rusya'ya roket tehdidi savaşı büyütür mü?
GZT · 2026-09-27
💡 Hızlı Bilgi
1. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski'nin Rus muhabire "Moskova'ya roketle geleceğim" yanıtı, Ukrayna'nın Rusya içlerindeki yakıt ve enerji altyapılarına yönelik derin saldırılarıyla eşzamanlı yürütülen psikolojik harp adımı olarak kayıtlara geçti.
2. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi daimi üyelerinin veto tekelini koruma ısrarı ve Moskova'nın veto hakkından vazgeçmeyeceğini açıklaması, teşkilatın reform kapasitesinin fiilen tıkandığını gösterdi.
3. ABD'nin ev sahibi yetkisini kullanarak Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'a ve İran heyetinin bir kısmına vize vermemesi, Birleşmiş Milletler'in tarafsızlık ve adil temsil zeminini tartışmaya açtı.
4. Cumhurbaşkanı Erdoğan BM kürsüsünden Gazze katliamına tepki gösterip "Dünya 5'ten büyüktür" tezini yinelerken, İslam dünyasına vahdet ve vicdan odaklı yeni bölgesel ittifak çağrısında bulundu.
5. İsrail Başbakanı Netanyahu'nun hitabı sırasında delegasyonların salonu terk etmesiyle diplomatik boykot derinleşirken, uluslararası mekanizmaların Gazze'deki askeri operasyonları durdurmada yetersiz kaldığı vurgulandı.
📊 Detaylı Açıklama
Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu, İkinci Dünya Savaşı sonrasında küresel barışı koruma amacıyla kurulan mekanizmanın Soğuk Savaş kalıntısı yapısıyla mevcut çatışmalara yanıt veremediği bir atmosferde toplandı. Genel Kurul'un ana teması güveni yeniden tesis etmek ve dönüşümü yönetmek olarak belirlense de, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin daimi beş üyesinin (ABD, Rusya, İngiltere, Fransa, Çin) sahip olduğu veto yetkisinin sistemi kilitlediği açıkça gözlemlendi. Eşit temsil ile adil temsil arasındaki uçurum, Gazze ve Ukrayna krizlerinde bağlayıcı kararlar alınamamasıyla bir kez daha su yüzüne çıktı.
Zelenski'nin Rus bir muhabirin sorusuna verdiği "Moskova'ya bir roketle geleceğim" yanıtı, sahadaki askeri tırmanışın siyasi retoriğe yansıması olarak değerlendirildi. Beşinci yılına giren savaşta Rusya'nın kısa sürede sonuca ulaşamaması karşısında Ukrayna, insansız hava araçları ve füzelerle Rusya'nın derinliklerindeki dizel yakıt depolarını ve enerji altyapılarını hedef almayı sürdürüyor. Zelenski'nin Donbas'ın ilhakını peşinen kabul eden bir masaya oturmayacağını belirtmesi ve müzakere kapısını tamamen kapatmasa da şartlarını sertleştirmesi, sahadaki yıpratma savaşının diplomatik temasların önüne geçtiğini gösteriyor. Olası barış görüşmelerinde daha önce arabuluculuk tecrübesi bulunan İstanbul zeminine yeniden ihtiyaç duyulabileceği öne çıkıyor.
BM'nin bağımsız ve tarafsız bir uluslararası platform olma iddiası, ev sahibi ABD'nin vize politikalarıyla ciddi yara aldı. Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın kurula doğrudan katılımının engellenmesi ve İran heyetine yönelik vize kısıtlamaları, diplomatik erişimin tek bir ülkenin inisiyatifine bırakılmasının yarattığı meşruiyet krizini gözler önüne serdi. Barış ve müzakere platformu olarak tanımlanan bir çatı altında karşıt görüşlü tarafların fiziken bulunmasının engellenmesi, teşkilatın kuruluş amacıyla çelişen temel bir zaafiyet olarak kaydedildi.
Moskova'nın veto hakkından kesinlikle vazgeçmeyeceğini ilan etmesi, Güvenlik Konseyi'ndeki statükonun korunacağını tescilledi. Konseyin daimi üyeleri kendi yayılmacı politikalarını ve müttefiklerini korumak için veto mekanizmasını bir kalkan olarak kullanıyor. Gazze katliamına ilişkin tasarılarda ABD'nin, Ukrayna işgaline yönelik kararlarda ise Rusya'nın veto yetkisini devreye sokması, gelecekte Çin'in Tayvan'a yönelik olası amfibik harekatında da benzer bir uluslararası cezasızlık alanı yaratacağı endişesini doğuruyor. Büyük güçlerin kendi arka bahçeleri saydıkları bölgelere müdahaleleri, uluslararası hukukun fiilen askıya alınmasına yol açıyor.
Uluslararası mekanizmaların sahadaki çaresizliği, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in Refah Sınır Kapısı'nda yardım tırlarının geçişine izin verilmesi için yaptığı sonuçsuz çağrılarla sembolleşti. Bu tablo, 1990'larda Bosna-Hersek'te ve Srebrenitsa'da yaşanan katliamlar sırasında BM'nin zamanında müdahale edememesiyle benzerlik taşıyor. Sahada askeri veya yaptırım gücü bulunmayan uluslararası yapıların diplomatik ricalarla sonuç alamadığı, tarihsel tecrübeler ışığında bir kez daha teyit edildi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, BM kürsüsüne 16. kez çıkarak en deneyimli liderlerden biri sıfatıyla Gazze, Suriye, Irak, Ukrayna ve Kıbrıs dosyalarını küresel gündeme taşıdı. Netanyahu'nun konuşması esnasında salonun büyük ölçüde boşalmasına karşılık Erdoğan'ın hitabının geniş bir kitle tarafından takip edilmesi, uluslararası kamuoyundaki vicdani ayrışmayı yansıttı. Erdoğan'ın İslam dünyasına yönelik vahdet çağrısı ve ilahi adalet vurgusu, yalnızca kaderci bir yaklaşımla yetinilmeyip somut adımlar atılması gerektiğini işaret eden bir öz eleştiri niteliğindeydi.
Bölgesel güvenlik mimarisi bağlamında Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan ekseninde konuşulan "Mekke İttifakı" gibi girişimler, mezhepçi veya karşıtlık odaklı olmayan yeni bir bölgesel dayanışma modeli olarak tartışıldı. NATO'nun 5. maddesini onlarca yıllık tarihinde yalnızca bir kez işlettiği hatırlatılarak, bölge ülkelerinin kendi krizlerini çözebilecek daha işlevsel ve barışçıl güvenlik anayasaları inşa etmesinin engellenmeye çalışıldığı belirtildi. Ankara'nın sadece kendi sınırlarıyla sınırlı kalmayıp Libya'dan Afganistan'a, Kafkaslar'dan Körfez'e kadar uzanan havzalarda oyun kurucu ve kriz çözücü rol üstlenme stratejisini sürdürdüğü vurgulandı.
🎯 Haber Analisti Yorumu
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'ndaki son gelişmeler, İkinci Dünya Savaşı sonrası inşa edilen kurallar temelli uluslararası düzenin fiilen çöktüğünü ve yerini kaba güç dengelerine bıraktığını kanıtlıyor. Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesinin veto tekelini koruma kararlılığı, kurum içinden bir reform üretilmesinin imkansızlığını ortaya koyuyor. Barış kürsüsünden nükleer veya toptan yok etme tehditlerinin savrulabildiği, ev sahibi ülkenin vize silahını kullanarak muhataplarını tasfiye ettiği bir yapı artık küresel adaletin teminatı olamaz.
Zelenski'nin doğrudan Moskova'yı hedef alan söylemleri ve Rusya'nın enerji altyapısına yönelik derin saldırılar, Ukrayna savaşının kontrollü bir yıpratma savaşı olmaktan çıkıp tırmanma riski yüksek bir safhaya evrildiğini gösteriyor. Batı'nın kısıtlı desteği ile Rusya'nın sahada alan hakimiyetini genişletme ısrarı arasında sıkışan Kiev, asimetrik saldırılarla caydırıcılık üretmeye çalışıyor. Ancak bu strateji, cephe hattında somut bir toprak kazanımıyla desteklenmediği sürece çatışmanın coğrafi olarak yayılmasından ve enerji krizini derinleştirmekten başka bir sonuç üretmeyecektir.
İsrail'in Gazze'deki operasyonlarına karşı BM Genel Kurulu'nda oluşan diplomatik tecrit ve salon boşaltma eylemleri, sembolik açıdan güçlü ancak sahadaki askeri gerçekliği değiştirmede etkisiz kalmaktadır. Netanyahu yönetiminin uluslararası hukuku ve BM kararlarını tamamen yok sayması, sahadaki güce karşı caydırıcı bir askeri veya ekonomik güç konulmadığı takdirde yaptırımların kağıt üzerinde kaldığını gösteriyor. Bu durum, Orta Doğu'daki krizin Lübnan ve Kızıldeniz üzerinden bölgesel bir savaşa dönüşme riskini her geçen gün artırmaktadır.
Mevcut tıkanıklık karşısında bölgesel aktörlerin kendi güvenlik havzalarını korumak adına yeni ittifak arayışlarına girmesi kaçınılmazdır. Türkiye'nin hem çatışan taraflarla eşzamanlı temas kurabilen arabulucu kimliği hem de sahadaki askeri varlığı, Ankara'yı diplomatik denklemlerde vazgeçilmez bir merkez haline getiriyor. Küresel kurumların felç olduğu bu yeni dönemde izlenmesi gereken temel strateji; uluslararası kuruluşların yardımına bel bağlamak yerine, bölgesel müttefiklikleri tahkim etmek ve sahada fiili güç unsurlarıyla masada kalmaya devam etmektir.
Kanal: GZT