Yeşil dönüşümde kritik açık: Mühendis ve teknisyenin rolü değişiyor | Net Konuşalım
Nasıl Bir Ekonomi TV · 2026-10-06
💡 Hızlı Bilgi
1. Sanayide insan kaynağı ve teknik yetkinlik yatırımlarını artır / biriktir: Yeşil dönüşümün başarısı makineden önce bu süreçleri yönetecek donanımlı personele bağlıdır.
2. Yalnızca ödeme planına ve ikili ilişkilere dayalı ekipman seçimlerini durdur / alma: Mühendislik ve teknik fizibilite içermeyen satın alma anlayışı terk edilmelidir.
3. Geleneksel "cihaz çalışıyor mu" operasyonel yaklaşımından çık: Artık cihazın ne kadar verimli çalıştığını ve karbon etkisini ölçen analitik kadrolara geçiş yapılmalıdır.
4. Kısa vadeli ve 2 saatlik yüzeysel eğitim programlarına bütçe ayırma / alma: Sektörün ihtiyacını karşılayacak planlı, programlı ve uzun vadeli teknik eğitim modelleri kurulmalıdır.
5. Büyük işletme-KOBİ iş birliği ve mentorluk modellerine pozisyon al: Yeşil dönüşüm finansmanına erişim için bankaların anlayacağı fizibiliteleri hazırlayabilecek ortak akıl geliştirilmelidir.
📊 Detaylı Açıklama
TÜRKONFED Yeşil Dönüşüm Komisyonu Başkanı Onur Ünlü, endüstriyel işletmelerde yaklaşık 30 yıllık saha tecrübesine dayanarak kritik bir tespitte bulunuyor: Fabrikalarda teknik personelle yapılan görüşmelerde mühendislik seviyesi giderek gerilemektedir. Geçmişte derin teknik detaylar ve verimlilik parametreleri tartışılırken, günümüzde kararların büyük oranda sadece ödeme vadeleri, nakit akışı veya şahsi ikili ilişkiler üzerinden alındığı vurgulanıyor. Bu durum, sanayide teknik kalitenin aşındığını ve yeşil dönüşümün gerektirdiği rasyonel zeminden uzaklaşıldığını gösteriyor.
Yapay zeka, dijitalleşme ve karanlık fabrika kavramlarının yaygınlaşmasına rağmen insan unsurunun sanayideki önemini kaybetmeyeceği ifade ediliyor. Ancak insandan beklenen fonksiyon kökten değişiyor. Fabrika yönetimlerinin artık sadece "bu makine çalışıyor mu, arıza var mı" sorusuna yanıt veren bir teknisyene değil; "bu makine ne kadar enerjiyle, ne kadar verimli çalışıyor ve karbon salımı nedir" sorularını yanıtlayabilecek analitik personele ihtiyacı bulunuyor. Veri toplama, veriyi işleme, kayıpları tespit etme ve prosese yeni teknolojileri entegre etme kabiliyeti yeni dönemin ana şartı olarak öne çıkıyor.
Yeşil finansmana erişimde teknik kadroların rolü hayati bir boyut kazanmış durumda. Uluslararası fonlar ve bankalar, yeşil dönüşüm kredileri verirken teknik fizibilitelerin detaylı, ölçülebilir ve karbon azaltımını kanıtlayabilir olmasını şart koşuyor. İşletmelerin bu dili konuşabilecek mühendis kadrolarına sahip olmaması, finansman musluklarının kapanması riskini doğuruyor. Mühendis ve teknisyenlerin yalnızca üretim bandını ayakta tutan operatörler değil, fabrikanın sürdürülebilirlik dönüşümünü baştan sona kurgulayan finansal-teknik aktörler haline gelmesi gerektiği belirtiliyor.
Türkiye'nin değişen demografik yapısı ve sanayideki yapısal sorunlar dönüşümü zorlaştırıyor. Genç nüfus avantajının zamanla azalması, meslek liselerinden başlayan teknik eğitim zaafiyetleri ve sanayiden hizmet sektörüne doğru yaşanan nitelikli iş gücü kayması dikkat çekiyor. Zorlu fabrika şartları yerine daha rahat hizmet sektörü rollerinin tercih edilmesiyle birlikte sanayinin gayri safi yurt içi hasıladaki payının yüzde 20'nin altına indiği hatırlatılıyor. Bu açığın iki saatlik seminerlerle kapatılamayacağı, KOBİ'lerin büyük şirketler öncülüğünde planlı sektörel programlarla eğitilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Mevzuat ve regülasyonların tek başına yeşil dönüşümü başaramayacağı açık bir dille ortaya konuyor. Orta Vadeli Program hedefleri, Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kanunları veya en gelişmiş çevre mevzuatları eksiksiz hazırlansa dahi, sahada vanayı çeviren teknisyenin ya da hattı yöneten mühendisin bu bilince sahip olmaması halinde sistemin çökeceği aktarılıyor. Fabrikada baypas vanalarını bilinçsizce açan bir uygulayıcı olduğu sürece kağıt üzerindeki dönüşümün gerçek hayatta Türkiye ekonomisine ve sanayisine büyük maliyetler yükleyeceği uyarısı yapılıyor.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Programda ortaya konan tez, yeşil dönüşümün bir "makine alımı" ya da "yazılım lisansı" harcamasından ibaret olmadığını, asıl darboğazın beşeri sermaye olduğunu son derece net bir şekilde kanıtlıyor. Finansal açıdan bakıldığında, milyonlarca dolarlık yeşil teknoloji yatırımı yapan bir sanayi tesisinin, bu teknolojiyi yönetecek yetkinlikte mühendis istihdam etmemesi sermayenin verimsiz tahsisidir. Veri okuyamayan, karbon muhasebesini bilmeyen ve enerji verimliliğini parasal getiriye dönüştüremeyen işletmelerde yapılan CAPEX yatırımlarının geri dönüş süresi (ROI) ciddi biçimde uzayacaktır.
Konuşmacının pozisyonu piyasa diliyle ele alındığında; donanıma yönelik körü körüne alımlara karşı "dur/bekle", teknik insan kaynağına ve nitelikli sektörel eğitime yönelik harcamalara karşı ise kesin bir "biriktir/artır" duruşudur. Özellikle sanayinin GSYH içindeki payının yüzde 20 eşiğinin altına inmesi, sanayicinin katma değerli üretim yerine kısa vadeli maliyet optimizasyonuna kaçtığını gösteriyor. Bankaların ve yeşil fonların sadece somut fizibiliteye para verdiği bir konjonktürde, teknik dili bilmeyen KOBİ'lerin finansman maliyetleri tırmanacak ve bu firmalar marj baskısı altında ezilecektir.
Risk yönetimi açısından bakıldığında, en büyük tehdit işletmelerin regülasyon uyumunu sadece hukuki bir formalite sanmasıdır. Emisyon Ticaret Sistemi devreye girdiğinde, sahadaki operasyonel verimsizlikler doğrudan karbon vergisi ve ceza faturası olarak bilançolara yansıyacaktır. Bu durum, özellikle ihracatçı KOBİ'ler için varoluşsal bir risk taşımaktadır. Teknik eğitim açığını kapatmayan, büyük sanayi-KOBİ mentorluk ağlarına dahil olmayan şirketlerin orta vadede değer zincirlerinin dışına itileceği açıktır.
Sonuç olarak piyasa tavsiyesi; yeşil dönüşümü sadece finansman ve cihaz tedariki olarak gören stratejilerin derhal terk edilmesidir. Şirket yönetimleri, teknik personeli stratejik bir dönüşüm lideri seviyesine yükseltmeli, insan kaynağını geliştirecek kurumsal bütçeleri artırmalı ve ölçülemeyen hiçbir yeşil yatırıma kaynak bağlamamalıdır.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: Nasıl Bir Ekonomi TV