Yapay Zeka Devlerinin Yatırım Harcamaları | Makro Ekonomi
EKOTÜRK TV · 2026-10-19
💡 Hızlı Bilgi
1. ABD teknoloji ve yarı iletken hisseleri: Satışları alım fırsatı gör, panikle satma.
2. Endonezya hisse senedi piyasası: Bu seviyeden ALMA, endeksten çıkarılma riskiyle çöküş sürüyor.
3. ABD büyüme hisseleri (S&P 500): Pozisyonunu koru ve teknoloji bilançolarını bekle.
4. ABD bölgesel bankacılık hisseleri: Temkinli kal, kredi yenileme maliyetleri küçük bankaları zorluyor.
5. Büyük teknoloji devleri (Meta, Microsoft, Amazon): Uzun vadeli biriktir, altyapı yatırımları süper döngü yaratıyor.
📊 Detaylı Açıklama
Uraz Çay, ABD enflasyonunda benzin ve hizmet kaynaklı yükselişin can sıktığını belirtiyor. Çekirdek kişisel tüketim harcamaları (PCE) tarafında aylık yüzde 0,34 artış bekleniyor. Rakam yüzde 0,35 gelirse yukarı yuvarlanıp yüzde 0,4 olacak. Bu da Fed'in canını sıkar. Yine de New York Fed Başkanı Williams ve Waller'ın güvercin açıklamaları sayesinde Ekim toplantısında faiz artışı beklenmiyor. Ancak Çay'a göre karar metninde veya tutanaklarda faiz artışı isteyen şahin üyelerin sert itirazlarını göreceğiz.
ABD bankacılık bilançoları açıklandı ve genel resim korkulan kadar kötü değil. Tüketici harcamaları canlılığını koruyor. Atlanta Fed, üçüncü çeyrek için yüzde 3,6 gibi güçlü bir reel büyüme öngörüyor. Uraz Çay, bu tablodan bir resesyon sinyali çıkmadığını vurguluyor. Tek ortak risk, vadesi gelen kredilerin yüksek faizle yenilenecek olması. Bu durum özellikle küçük ve bölgesel bankalarda tedirginlik yaratıyor. Finansal sektör fonu XLF haftayı artıda kapatırken, saf bankacılık endeksi yüzde 1 eksi yazdı.
Morgan Stanley raporu, yapay zeka harcamalarının boyutunu gözler önüne seriyor. Rapora göre büyük teknoloji şirketlerinin harcamaları 2028 yılında 1,5 trilyon doları aşacak. Bu, 2026 seviyesine göre yüzde 62 artış demek. Amazon, Microsoft, Meta ve Oracle gibi devler artık sadece yazılım şirketi değil. Fabrika ve enerji altyapısı kuran devasa sermaye oyuncularına dönüştüler. Küresel milli gelirin yüzde 3'üne varan bu altyapı yatırımları, tarihteki demiryolu yatırımlarını bile geride bıraktı.
Yapay zeka veri merkezleri inanılmaz bir elektrik gücüne ihtiyaç duyuyor. Kapasiteyi 50 gigavattan 300 gigavata çıkarma planı var. Çay, tek bir nükleer santralin 1 gigavat enerji ürettiğini hatırlatıyor. Geleceğe Dönüş filmindeki zaman makinesinin bile 1,2 gigavata ihtiyaç duyduğunu söylüyor. Bu büyüklükteki projelerde inşaat gecikmeleri veya operasyonel aksaklıklar çok normal. Piyasanın her pürüzde balon patladı havasına girmesi son derece yersiz.
Yarı iletken endeksi 2022'den bu yana 16 kez yüzde 10'dan fazla satış yedi. Konuşmacı Uraz Çay, son teknoloji satışlarının kalıcı olmadığını ve alım fırsatı sunduğunu savunuyor. ASML ve TSMC'nin son finansalları ile üst yönetim mesajları gayet güçlü geldi. Süper döngünün 2030'a kadar sürmesi bekleniyor. Bu hafta Meta ve Lam Research bilançoları geldikçe piyasadaki gereksiz korku havası dağılacak.
Büyük şirketlerin dev borçlanmaları hazine tahvillerine kısa vadede rakip yaratıyor. Ancak Uraz Çay, uzun vadede bambaşka bir tablonun doğacağını söylüyor. Yapay zeka kullanımı hızla artarken işlem maliyetleri düşüyor. Bu verimlilik artışı ileride hükümetlerin sağlık ve kamu harcamalarında dev tasarruflar sağlayacak. Böylece hazinenin borç yükü hafifleyecek ve tahvil faizleri düşecek. Yani teknoloji devrimi orta vadede bütçe açıklarını azaltan bir güce dönüşecek.
Programın sonunda Tuğba, MSCI cephesindeki gelişmeleri aktarıyor. Endonezya borsası, MSCI uyarısı sonrası yüzde 12 ve ardından gelen yüzde 5'lik düşüşle 28 yılın en sert çöküşünü yaşadı. Şeffaf olmayan ortaklıklar ve şüpheli işlemler yüzünden Endonezya küme düşme tehlikesiyle karşı karşıya. Benzer bir reform uyarısı Türkiye için de geçerli. Haziran 2027'ye kadar gerekli adımlar atılmazsa Türkiye de bağımsız piyasa statüsüne düşürülme riski taşıyor.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Uraz Çay'ın teknoloji sektöründeki satışları bir alım fırsatı olarak görmesi oldukça rasyonel bir temele dayanıyor. Yatırımcılar yazılım şirketlerinin birdenbire devasa şantiyelere ve donanım yatırımlarına dönüşmesini sindirmekte zorlanıyor. Sermaye yoğun bu yeni modelde marjların dönemsel daralması doğaldır. Ancak ASML ve TSMC sipariş defterleri doluyken süper döngünün bittiğini iddia etmek piyasa gerçekleriyle bağdaşmıyor.
Bankacılık bilançoları üzerinden okunan makro görünüm, konuşmacının resesyon beklentisini ötelemesini haklı çıkarıyor. Tüketici dirençli ve büyüme yüzde 3'ün üzerinde seyrediyor. Buna rağmen küçük bankaların ticari gayrimenkul ve yüksek faizli borç çevirme riskleri göz ardı edilmemeli. Yatırımcıların genele yayılan bir banka alımı yerine, bilançosu güçlü mega bankalarda kalması çok daha güvenli bir stratejidir.
Tahvil piyasası ile yapay zeka harcamaları arasındaki korelasyon yeni bir risk başlığı açıyor. Şirketlerin milyarlarca dolarlık tahvil ihraçları, hazine kağıtlarının getirisini yukarı çekerek borçlanma maliyetlerini yüksek tutabilir. Çay'ın bahsettiği sağlık ve bütçe tasarrufları teoride çok doğru. Fakat bu tasarrufların makro bütçelere rahatlama getirmesi birkaç çeyrekte değil, en erken 5-10 yıllık bir vadede gerçekleşecektir.
Endonezya borsasında yaşanan sert çöküş, gelişmekte olan piyasa yatırımcıları için acı bir ders niteliğinde. MSCI kriterleri ve kurumsal şeffaflık göz ardı edildiğinde yabancı sermayenin kaçışı çok yıkıcı oluyor. Türkiye için 2027 yılına kadar tanınan süre rehavet yaratmamalı. Piyasa yapıcıların ve regülatörlerin borsa içi şeffaflığı hızla artırması gerekiyor; aksi takdirde küresel fonların radardan çıkma riski masada kalır.
Özetle strateji net: Teknoloji ve yarı iletken tarafındaki geri çekilmeleri panikle satmak yerine kademeli alım veya biriktirme fırsatı olarak kullanmak gerekiyor. S&P 500 genelinde bilançoları görerek temkinli pozisyon korunmalı. Şeffaflık riski taşıyan ve düzenleyici baskısı yiyen gelişen piyasa hisselerinden ise bir süre uzak durmak en sağlıklı yaklaşımdır.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: EKOTÜRK TV