TÜSİAD Başkanı Ozan Diren: Amacımız "Made in Europe" Tanımına Türkiye'nin de Giriyor Olması!
CNBC-e · 2026-11-13
💡 Hızlı Bilgi
1. Yeşil dönüşüm ve teknoloji yatırımları için acele et ve hemen pozisyon al.
2. Kalkınma bankalarından gelen uzun vadeli döviz kredilerini kaçırma; borçlanma maliyetini düşürmek için biriktir.
3. Klasik kısa vadeli kur hareketlerine bakarak yatırım kararlarını erteleme; uzun vadeye odaklan ve bekleme.
4. Emisyon Ticaret Sistemi ve Sınırda Karbon Düzenlemesi için şirket içi uyum adımlarını hemen at, gecikme.
5. Fosil yakıt bağımlı geleneksel üretim modellerinden çık, elektrifikasyon ve yerli yenilenebilir enerjiye geç.
📊 Detaylı Açıklama
TÜSİAD Başkanı Ozan Diren, iklim krizinin artık bir sosyal sorumluluk projesi değil, doğrudan şirketlerin bilançolarını etkileyen somut bir maliyet unsuru olduğunu vurguluyor. Gıdada yaşanan dengesizlikler, aşırı hava olayları ve rekor sıcaklıklar üretim zincirlerini zorluyor. Diren, farkındalık aşamasının çoktan bittiğini, sanayicinin doğrudan uygulamaya geçmesi gerektiğini açıkça belirtiyor.
Sanayi tarafında teknoloji ve niyet hazır olsa da en kritik darboğaz finansman mekanizması olarak öne çıkıyor. Geri dönüş süresi otuz kırk yıla yayılan yatırımlar ticari kredilerle karşılanamıyor. Diren, zirvede tanımlanan ihtiyaç, teknoloji ve finansmanı buluşturan yeni köprü modelinin devreye girdiğini anlatıyor. Çok taraflı kalkınma bankalarının sunduğu bu imkanlar sanayici için büyük bir fırsat sunuyor.
Yüksek faiz ortamında ihracatçının ucuz kaynağa erişimi hayati önem taşıyor. Diren, yeşil dönüşüm odaklı kredilerin klasik piyasa borçlanmalarına göre çok daha avantajlı fiyatlandığını ve uzun vadeli olduğunu hatırlatıyor. Beş ya da yedi yılın üzerindeki vadelerde döviz cinsi borçlanmanın kur riskini törpülediğini söyleyerek, bu tip dış kaynakların rekabetçilik adına mutlaka kullanılması gerektiğini savunuyor.
Bölgesel ortaklıklar tarafında Kazakistan ile yeşil dönüşüm üzerine yeni bir iş birliği anlaşması imzalandı. Diren, henüz net bir parasal büyüklük belirlenmediğini ancak sürecin karşılıklı ortak yatırımlara dönüşeceğini belirtiyor. Kafkaslar hattının özellikle Hürmüz ve Rusya gerilimleri sonrasında tedarik, enerji ve veri akışında Türkiye için stratejik bir kazanım yarattığını ifade ediyor.
TÜSİAD üyesi büyük holdinglerin ve birinci derece tedarikçilerinin dönüşüm sürecine hazır olduğunu aktaran Diren, asıl riskin KOBİ'lerde ve sistemin dışındaki firmalarda toplandığını söylüyor. Yeşil dönüşümün sadece üyelerle sınırlı kalamayacağını, tüm tedarik zincirine yayılmazsa Türkiye'nin ihracat pazarında kan kaybedeceğini net bir dille ekliyor.
Diren, enerji dönüşümünü sadece çevresel bir kazanım olarak görmüyor; aynı zamanda cari açığı düşürecek bir araç olarak değerlendiriyor. Elektrik enerjisinin taşınması ve kullanımı, petrol taşımacılığına kıyasla çok daha düşük maliyet üretiyor. Sanayicinin verimlilik kazanması ve birim maliyeti düşürmesi için yerli ve temiz enerjiye geçişi bir an önce tamamlaması gerekiyor.
Gündemdeki en büyük tehlike Avrupa Sanayi Hızlandırıcı Yasası ve Made in Europe korumacılığı olarak öne çıkıyor. Avrupa'nın Çin'e karşı aldığı bu önlemler Türkiye'yi dışarıda bırakma riski taşıyor. Diren, hedefin Made in Europe tanımına Türkiye'nin dahil edilmesi olduğunu ve Ocak-Mart döneminde siyasi pazarlıkların tamamlanacağını söyleyerek firmaları rehavete kapılmamaları konusunda uyarıyor.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Ozan Diren'in çizdiği çerçeve, Türk sanayisinin ucuz iş gücü ve kur avantajına dayalı eski ihracat hikayesinin sona erdiğini gösteriyor. Avrupa pazarında kalıcı olmak isteyen hiçbir şirketin yeşil dönüşümü öteleme lüksü bulunmuyor. Yapılan analiz son derece rasyonel; sınırda karbon düzenlemesi yürürlüğe girdiğinde gereken yatırımı yapmayan firmalar doğrudan pazar payı kaybedecek.
Finansman tarafındaki uzun vadeli döviz borçlanması tavsiyesi, mevcut yüksek TL faiz ortamında ihracat geliri olan büyük üreticiler için mantıklı bir çıkış yolu sunuyor. Beş yılı aşan vadeler dalgalı kur riskini zamana yayarak hafifletiyor. Ancak geliri doğrudan döviz olmayan ya da tedarik zincirinde fiyat belirleme gücü bulunmayan küçük üreticiler için dövizle borçlanmak ciddi kur şoklarına kapı aralayabilir.
Made in Europe sürecindeki siyasi belirsizlik piyasa için en temel risk parametresi konumunda. İş dünyası örgütü Business Europe Türkiye'nin sisteme dahil edilmesini desteklese de Avrupa Parlamentosu kanadındaki siyasi pazarlıklar süreci geciktirebilir. Türkiye'nin kamu alımları ve emisyon standartları konusunda taviz vermemesi halinde ihracatçı firmaların maliyetleri hızla yükselecektir.
Yatırımcı açısından net pozisyon dönüşüm kabiliyeti yüksek sanayi şirketlerinde biriktir yönünde olmalıdır. Geleneksel fosil yakıtlara ve karbon yoğun üretime saplanmış, özsermayesi zayıf şirketlerden uzak durulması gerekir. Çok taraflı kalkınma bankalarından uzun vadeli yeşil fon çekebilen, tedarik zincirini dijitalleştiren ve yenilenebilir enerjisini kendi üreten ihracatçı hisseleri orta-uzun vadede öne çıkacaktır.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: CNBC-e