Türkiye-Libya Anlaşmasına Neden Çıldırdılar? - Arka Plan | A Haber
A Haber · 2026-10-22
💡 Hızlı Bilgi
1. Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında imzalanan deniz yetki alanları anlaşması, Libya Temsilciler Meclisi'ndeki 160 milletvekilinin tamamının oyuyla resmen onaylandı.
2. Türkiye; Katar, Pakistan ve Endonezya ile ortak yüksek teknolojili savunma sanayi üretimi hedefleyen "Bedir Mutabakatı"na imza attı.
3. Cumhurbaşkanı Erdoğan mecliste KAAN silüetli kravat takarken, TUSAŞ milli muharip uçağın geliştirilen üçüncü prototipini ve Haziran 2028 teslimat hedefini duyurdu.
4. Kanada Başbakanı Mark Carney'nin Ankara temaslarında tersine dönen elektro-optik kamera ihracatı ve toryumla çalışan modüler nükleer reaktör iş birliği masaya geldi.
5. ABD ve İsrail basını seçim öncesi İran'a dönük geniş çaplı hava saldırısı planlarını tartışırken, uzmanlar askeri harekatın seçim sonrasına kalacağını belirtti.
📊 Detaylı Açıklama
Programın ilk bölümünde yargıya taşınan fon soruşturması ve siyasetteki yankıları ele alındı. Hukukçu Hadi Dündar, Devlet Denetleme Kurulu ile kurulan Koordinasyon Kurulu'nun hızla çalıştığını söyledi. Yüzü aşkın tutuklunun bulunduğu dosyada gerçek suçluları örtbas etmek isteyen bazı çevrelerin bakanları ve eski Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak'ı hedef aldığını vurguladı. Bu iftiraların FETÖ firarilerinin sosyal medya yayınlarıyla eşzamanlı yürütüldüğünü belirtti.
Yorumcular Berat Albayrak'ın bakanlık dönemindeki stratejik hamlelerini tek tek hatırlattı. Türkiye'nin Karadeniz ve Akdeniz'de hidrokarbon aramasını sağlayan derin deniz sondaj filosunun onun döneminde kurulduğu ifade edildi. Sakarya gaz sahasının temelleri, bor karbür tesisleriyle madenlerin işlenmesi ve IMF'den borç almadan salgın döneminin yönetilmesi gibi adımların devlete kalıcı bağımsızlık kazandırdığı kaydedildi.
Doğu Akdeniz'deki en kritik gelişme olarak Libya Parlamentosu'nun kararı gösterildi. Dr. Eray Güçlüler, 2019'da imzalanan deniz yetki alanları mutabakatının 20 Ekim'de Libya Temsilciler Meclisi'nde onaylandığını duyurdu. Oylamaya katılan 160 milletvekilinin tamamı evet oyu kullandı. Böylece Trablus ile Tobruk arasındaki iç uzlaşmanın ve tek Libya hedefinin mimarı Ankara oldu.
Libya anlaşmasının onaylanması Atina ve Brüksel'de büyük panik yarattı. Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen anlaşmayı kınadığını açıkladı. Eray Güçlüler, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne göre adaların kıta sahanlığı bulunmadığını vurguladı. Yunanistan'ın Meis adası üzerinden savunduğu Seville haritasının tamamen geçersiz kaldığını harita üzerinde gösterdi.
Mısır'ın Doğu Akdeniz'deki rolünü Gazeteci Mete Sohtaoğlu değerlendirdi. Kahire yönetiminin geçmişte Yunanistan ile imzaladığı metinde Türkiye ve Filistin haklarını korumak için bazı şerhler koyduğunu hatırlattı. Libya'nın bu anlaşmayla devasa deniz sahası kazandığını gören Mısır kamuoyunun kendi hükümetine tepki gösterdiğini, 2027 başında Türkiye ile Mısır arasında teknik sismik iş birliklerinin başlayabileceğini ekledi.
Yunanistan'daki son durumu Atina'dan gazeteci İlhan Tahsin aktardı. Ülkede derin bir ekonomik kriz yaşandığını, 840 avro asgari ücrete karşılık kiraların 800 avroyu bulduğunu söyledi. Üniversite öğrencilerinin, eğitimcilerin ve çiftçilerin meydanlarda çadır kurarak sokaklara döküldüğünü belirtti. Savunma harcamalarını karşılayamayan Miçotakis hükümetinin bazı askeri kışlaları kapatıp sivillere kiralamaya başladığını anlattı.
Yunan muhalefetinin Atina yönetimini beceriksizlikle suçladığı kaydedildi. Eski Başbakan Samaras, Hafter'i Atina'da ağırlamalarına rağmen sonuç alamadıkları için Dışişleri Bakanı Yerapetritis'in derhal istifasını istedi. Yunan sosyal medyasında Türkiye'yi yok sayıp İsrail ile sınır çizen uydurma yapay zeka haritalarının paylaşıldığı, Atina yönetiminin ise 12 mil baskısıyla karşı karşıya kaldığı ifade edildi.
Bölgesel ittifaklar başlığında Bedir Mutabakatı öne çıktı. Türkiye; Katar, Pakistan ve Endonezya ile ortak bir savunma teknolojisi ekosistemi kurmak için 21 Ekim'de masaya oturdu. Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ile Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün'ün imzaladığı bu anlaşmanın, Suudi Arabistan ile Meclis'e gönderilen Mekke Savunma İttifakı'nı tamamladığı açıklandı. Azerbaycan ve Malezya'nın da bu yapıya gözlemci olarak katılması bekleniyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Meclis kürsüsünde taktığı beşli KAAN silüetlerinden oluşan çiçek desenli kravat ilgi odağı oldu. TUSAŞ'ın paylaştığı yeni uçuş klibinin ardından uzmanlar uçağın son durumunu aktardı. P2 kodlu üçüncü prototipin gövde kalınlığı inceltildi, kokpit çizgileri düzleştirildi ve motor hava girişleri geliştirildi. Seri üretime giden altı prototiplik süreç sonunda ilk teslimatın Haziran 2028'de Hava Kuvvetleri'ne yapılması planlanıyor.
Aselsan üretimi Korkut hava savunma sisteminin Financial Times analizine girmesi stüdyoda geniş yer buldu. Aselsan Genel Müdürü Ahmet Akyol, Korkut'un dokuz ülkede kullanıldığını açıkladı. Pahalı Patriot füzelerine karşılık Korkut'un kullandığı 35 milimetrelik parçacıklı akıllı mühimmatın atım maliyeti yalnızca bin dolar civarında kalıyor. Sistem bu sayede 40 bin dolarlık kamikaze dronları çok ucuza imha ediyor.
Makine ve Kimya Endüstrisi'nin geliştirdiği Tolga silah sistemi tanıtıldı. Tek namludan dakikada bin 600, çift namluyla toplam 3 bin 200 mermi atabilen 20 milimetrelik revolver topunun aşırı ısınmaya ve genleşmeye dayanıklı özel çelikten üretildiği vurgulandı. Sisteme entegre edilen bin 500 metre menzilli lazer silahının saniyede 300 bin kilometre hızla ışın göndererek drone sürülerini anında yaktığı belirtildi.
Kanada Başbakanı Mark Carney'nin Ankara ziyaretiyle iki ülke ilişkilerinde yeni bir sayfa açıldı. Karabağ Savaşı sırasında Türkiye'ye kamera ambargosu koyan Kanada'nın iflas eden üreticisine karşılık, Türk mühendislerin geliştirdiği elektro-optik kameraların artık Kanada'ya ihraç edildiği anlatıldı. Ayrıca Türkiye'nin zengin toryum madenlerini işletebilecek Kanada menşeli CANDU modüler nükleer reaktörleri için temasların sürdüğü paylaşıldı.
Programın son bölümünde ABD, İsrail ve İran hattındaki gerilim masaya yatırıldı. ABD basınının gündeme getirdiği GBU-43 tipi devasa konvansiyonel bombalar veya yönlendirilmiş enerji silahlarıyla İran'a üç günlük operasyon yapılacağı iddiaları tartışıldı. Uzmanlar, Donald Trump'ın Evanjelik liderlerle dua ayini yapmasını iç politika propagandası olarak yorumladı. Hem ABD hem İsrail seçimleri öncesinde petrol fiyatlarını fırlatacak bir askeri harekatın beklenmediği, riskli dönemin Kasım ayı sonrasına sarkacağı kaydedildi.
🎯 Haber Analisti Yorumu
Libya Temsilciler Meclisi'nin Türkiye ile varılan deniz yetki mutabakatını 160 üyenin tam mutabakatıyla onaylaması, Doğu Akdeniz jeopolitiğinde dengeleri kökten değiştirdi. Ankara, uzun süredir çatışma halinde olan Trablus ve Tobruk yönetimlerini aynı masa etrafında birleştirerek sadece diplomatik bir zafer kazanmadı; aynı zamanda Batı'nın dayattığı Seville Haritası planını tarihin çöp sepetine attı. Libya'nın meşru kurumlarının tek vücut halinde bu anlaşmaya sahip çıkması, Yunanistan'ın haksız maksimalist tezlerini hukuken boşa düşürmüştür.
Türkiye merkezli inşa edilen "Mekke" ve "Bedir" savunma mutabakatları, İslam dünyasının savunma sanayiinde ilk kez bu ölçekte çok uluslu bir ekosistem kurduğunu gösteriyor. Katar'ın finansal gücü, Pakistan'ın nükleer ve askeri birikimi, Endonezya'nın Asya-Pasifik'teki ağırlığı ile Türk mühendisliğinin yüksek teknoloji kabiliyeti bir araya geliyor. Bu yapı, Batılı ülkelerin CAATSA gibi siyasi ambargo tehditlerini etkisiz kılacak devasa bir koruma kalkanı üretiyor.
Modern harp sahasında dronların yarattığı asimetrik tehdide karşı Türkiye'nin geliştirdiği Korkut ve Tolga sistemleri, dünya askeri doktrininde maliyet devrimi yaratıyor. Birkaç milyon dolarlık hava savunma füzeleriyle bin dolarlık dronları vurmaya çalışan Batı orduları lojistik ve mali bir çıkmaza girdi. Aselsan ve MKE'nin akıllı mühimmat ve lazer tabanlı alçak irtifa çözümleri, Türkiye'yi küresel pazarda vazgeçilmez bir tedarikçi konumuna yükseltiyor.
Kanada Başbakanı'nın Ankara temasları, Türkiye'nin savunma ve enerji diplomasisinde geldiği noktayı net biçimde özetliyor. Dün İHA kamerası satmayıp ambargo uygulayan bir ülkenin, bugün Türkiye'den aynı teknolojiyi ithal eder duruma düşmesi ibretlik bir tablodur. Bunun da ötesinde Kanada'nın toryumla uyumlu çalışan CANDU nükleer reaktör teknolojisinin gündeme gelmesi, Türkiye'nin zengin yer altı kaynaklarını nükleer enerjiye dönüştürme potansiyeli açısından tarihi bir adımdır.
ABD ve İsrail kanadından yayılan İran'a saldırı senaryoları, askeri bir zorunluluktan ziyade yaklaşan seçimlerin getirdiği bir psikolojik harp malzemesidir. Küresel enerji arzının en kırılgan olduğu bir dönemde Hürmüz Boğazı'nı ateşe atacak bir harekat, hem küresel petrol fiyatlarını fırlatır hem de Amerikan iç siyasetinde iktidar aleyhine sonuçlar doğurur. Dolayısıyla Washington ve Tel Aviv'in İran'a yönelik olası büyük ölçekli hamleleri ancak seçim sandıkları kapandıktan sonra hayata geçirme ihtimali çok daha güçlü görünmektedir.
Bundan sonraki süreçte yakından takip edilecek en somut gelişme, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'nın (TPAO) Libya açıklarında alacağı ruhsat sahalarında Türk sismik araştırma ve sondaj gemilerinin ne zaman fiilen göreve başlayacağıdır.
Kanal: A Haber