TRUMPIN HEZİMETİ TÜRKİYE’Yİ NASIL ETKİLEYECEK? | Deniz Zeyrek
Deniz Zeyrek · 2026-11-05
💡 Hızlı Bilgi
1. ABD ara seçimlerinde Demokratlar hem Senato'yu hem Temsilciler Meclisi'ni kazanarak Donald Trump'a tarihi bir yenilgi yaşattı.
2. Borsa ve fon skandalında eski SPK Başkanı Ömer Gönül ile Fatma Betül Sayan Kaya şüpheli sıfatıyla ifadeye çağrıldı.
3. Çalışma Bakanlığı, İşsizlik Sigortası Fonu'ndan 1,9 milyar liranın Takasbank'ta takılı kaldığını Meclis Plan ve Bütçe Komisyonunda doğruladı.
4. Fon krizini haberleştiren dört gazeteci hakkında halkı galeyana getirme suçlamasıyla ağır hapis cezası istemiyle dava açıldı.
5. Uyuşturucu suçlamasıyla yargılanan Sadettin Saran ve Ela Rümeyisa Cebeci, suç unsuru oluşmadığı gerekçesiyle beraat etti.
📊 Detaylı Açıklama
Amerikan ara seçimlerinde sandıktan büyük bir sürpriz çıktı. Deniz Zeyrek, Temsilciler Meclisi'nde Demokratların 249 sandalyeye ulaştığını, Cumhuriyetçilerin ise 150 sandalyede kaldığını belirtiyor. Senatoda da Demokratlar 54 sandalyeyi garantiledi; Mississippi ve Alaska sonuçlarıyla bu sayı 55'e çıkabilir. Teksas bile Demokratlara geçti. Trump'ın halk desteği yüzde 36'ya kadar geriledi. Bu tablo, Trump'ın kalan iki yıllık görev süresinde bakan, büyükelçi ya da yargıç atarken Kongre onayına tamamen bağımlı kalacağını gösteriyor.
Amerikan seçmeninin bu sert tepkisinin temelinde doğrudan ekonomi yatıyor. Zeyrek'e göre ülkede motorin fiyatlarının tırmanması ve hayat pahalılığı kitleleri canından bezdirdi. Seçmen faturayı Trump'ın kontrolsüz politikalarına ve özellikle İran'la savaşı tırmandırma hamlelerine kesti. Z kuşağı, savaş karşıtları ve Gazze destekçileri sandığa ağırlığını koydu. Dünyada da benzer bir hava esiyor; Macaristan, Polonya, Sırbistan ve Brezilya'da otoriter liderler peş peşe seçim kaybetti.
Trump'ın hezimeti Türkiye'nin Washington hesaplarını derinden sarsacak gibi duruyor. Zeyrek, Ankara'nın F-35 savaş uçakları ve Kaan motorları gibi kritik dosyaların tamamını sadece Trump ile kurulan kişisel ilişkiye bağladığını vurguluyor. Oysa Trump güçlüyken bile bu sözleri tutamadı. Şimdi Kongre tamamen Demokratların elindeyken bu işler çok daha zorlaşacak. Zeyrek, devlet yönetiminde şahıslara değil, dışişleri ve savunma bakanlıkları arasındaki kurumsal bağlara güvenmek gerektiğini savunuyor.
Bölgesel gelişmeler tarafında ise tablo Türkiye açısından farklı fırsatlar ve riskler doğuruyor. Trump'ın Kongre freni yüzünden artık kafasına estiği gibi İran'a saldıramayacak olması Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimi düşürebilir. Bu durum petrol fiyatlarını aşağı çeker, nitekim seçim haberleriyle birlikte Türk borsası da yükselişe geçti. Ancak madalyonun diğer yüzünde Demokratların Suriye'de YPG'ye açık destek verme ihtimali ve Ukrayna savaşına yapacağı yardımlar duruyor.
Yurt içinde ise fon vurgunu soruşturması giderek büyüyor. Zeyrek, piyasadan milyarlarca lira hortumlandığını, borsanın kısa sürede 45 trilyon lira eridiğini hatırlatıyor. Soruşturmada eski SPK Başkanı Ömer Gönül ve 2 milyar liradan fazla kazanç sağladığı iddia edilen Fatma Betül Sayan Kaya adliyeye şüpheli olarak davet edildi. Zeyrek, benzer suçlamalarla sıradan insanların hemen cezaevine atıldığını, burada ise açık bir imtiyaz ve randevulu ifade ayrıcalığı uygulandığını söylüyor.
Skandalın asıl failleri dışarıda gezerken olayı soruşturan basına ağır fatura kesildi. Şaban Sevinç, Mustafa Balcı, İsmail Saymaz ve Murat Ağırel hakkında 10 yılı aşan hapis istemleriyle iddianameler hazırlandı. Zeyrek, halkı galeyana getirme suçunun unsurlarının oluşmadığını, sokakta kimsenin eylem yapmadığını belirtiyor. Terör örgütü üyeliğine bile 12 yıl istenirken gazetecilere sırf yolsuzluğu yazdıkları için bu cezaların reva görülmesine sert tepki gösteriyor.
Meclis bütçe görüşmelerinde İşsizlik Sigortası Fonu ile ilgili çok vahim bir açık ortaya çıktı. Çalışma Bakanı Vedat Işıkhan, başta paranın güvende olduğunu savunsa da muhalefetin sıkıştırmasıyla işçinin fonundan 1,9 milyar liranın Takasbank'ta takılı kaldığını kabul etmek zorunda kaldı. İŞKUR Genel Müdürü Samet Güneş de kurumun toplam 2,9 milyar lirasının orada olduğunu açıkladı. Zeyrek, işçinin alın terinin bu tür riskli finansal kanallara açılmasının hesabının mutlaka sorulması gerektiğini söylüyor.
Soygunun arkasındaki dini meşruiyet çabaları da gün yüzüne çıktı. Cumhurbaşkanlığı danışmanı Servet Bayındır'ın başında olduğu vakfın, batan Tera Portföy fonuna "fıkha uygundur, caizdir" fetvası verdiği belgelendi. Kriz patlayınca vakıf sadece nasihat aldık demekle yetindi. İsfa isimli danışmanlık şirketi de Pusula fonuna batmadan 45 gün önce onay belgesi satmıştı. Zeyrek, insanların dini duygularıyla oynanarak bu bataklığa çekilmesini hukuk devleti adına büyük bir rezalet olarak nitelendiriyor.
Yargı cephesindeki diğer sıcak dosyalarda ise çelişkili adımlar atılıyor. Sadettin Saran ve Ela Rümeyisa Cebeci, uyuşturucu davasında delil yetersizliğinden beraat etti. Zeyrek, Saran'ın bu soruşturma yüzünden linç edildiğini ve Fenerbahçe başkanlığı hedefinden vazgeçmek zorunda kaldığını hatırlatıyor. Öte yandan Selahattin Demirtaş'ın cezaevinde 10. yılı doldu. AİHM kararlarının uygulanmamasının anayasa suçu olduğunu belirten Zeyrek, son birleştirilen dosyaların tahliyeyi engellemek için kullanılabileceğine dikkat çekiyor.
🎯 Siyaset Analisti Yorumu
Amerikan ara seçimleri, lider odaklı diplomasinin ne kadar kırılgan bir zemin olduğunu net biçimde kanıtladı. Ankara, Washington politikasını kurumsal kanallar yerine tamamen Trump ve yakın çevresiyle kurduğu kişisel temaslara emanet etti. Şimdi Kongre'nin iki kanadını da alan Demokratlar, Türkiye'nin F-35 ve Kaan motoru gibi hayati savunma taleplerini çok daha katı şartlara bağlayacak. Dış politikayı şahsi dostluklar üzerinden yürütmek yerine köklü devlet kurumlarını muhatap alan rasyonel bir hatta dönmek artık zorunluluk haline geldi.
İç siyasette patlak veren fon krizi, devlet denetiminin ve yargı mekanizmasının ne denli zedelendiğini gözler önüne seriyor. Kamudan milyarlarca liralık kazanç elde eden eski bürokratlar ve siyasiler adliyeye nazikçe davet edilirken, konuyu kamuoyuna duyuran gazetecilere ağır hapis cezaları isteniyor. Bu çifte standart, toplumdaki adalet inancını tamamen dinamitliyor. İktidar kendi içindeki şüphelileri koruma refleksi gösterdikçe sadece muhalefetin değil, iktidar tabanındaki seçmenin de güvenini hızla kaybediyor.
İşsizlik Sigortası Fonu'ndan milyarlarca liranın Takasbank piyasalarında kilitlenmesi ve batık fonlara dini kılıf uydurulması, kamu yönetimindeki ahlaki ve idari erozyonun boyutunu gösteriyor. Sosyal güvence paralarının spekülatif alanlara kaydırılması ekonomik kriz ortamında emekçiyi savunmasız bırakıyor. Üstüne bir de Cumhurbaşkanlığı kurullarındaki isimlerin imzaladığı fetvalarla sermaye toplanması, dini değerlerin finansal rant araçlarına nasıl payanda yapıldığını çok açık belgeliyor.
Bundan sonraki süreçte izlenmesi gereken tek ve en kritik gelişme, muhalefetin Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde ısrarla talep ettiği Araştırma Komisyonu'nun kurulup kurulmayacağıdır. Savcılık soruşturmaları kapalı kapılar ardında sürerken, 188 milyar liralık haksız kazanç sağladığı söylenen 214 kişilik listenin Meclis kürsüsünden halka açıklanması gerekiyor. İktidarın bu şeffaflık sınavına vereceği yanıt, hem finansal piyasaların geleceğini hem de yaklaşan seçimlerin siyasi dengesini doğrudan belirleyecek.
Kanal: Deniz Zeyrek