Trump, Şi ve Putin Zirvesi! Ekonomide Yeni Güç Savaşı Piyasaları Nasıl Etkileyecek? | Ekonomi Masası
Nasıl Bir Ekonomi TV · 2026-11-19
💡 Hızlı Bilgi
1. Altında sert yükseliş devri kapandı; 2028 öncesinde 2025 benzeri ralli bekleme, sabırla elde tut.
2. Küresel piyasalarda acele alım yapma; Fed yeni faiz artışlarına hazırlanıyor, nakitte bekle.
3. İhracatçı sanayi şirketlerinde pozisyon açma; Avrupa'da pazar payı hızla eriyor, temkinli kal.
4. İmalat sanayii odaklı varlıklarda bekle; sektörde 133 bin kişilik istihdam kaybı ve derin daralma var.
5. Enerji ve petrol türevlerinde düşüş bekleme; rafineri hasarları ve taşıma maliyetleri fiyatları yüksek tutacak.
📊 Detaylı Açıklama
Altın yatırımcısı için hızlı zenginleşme dönemi geride kaldı. Profesör Doktor Sinan Alçın'a göre 2025 yılındaki rekorlar tarihin olağan akışından sapan bir istisnaydı. Merkez bankalarının dolardan kaçışı ve bireysel alımlar fiyatı yapay şekilde fırlattı. Alçın, altının artık bin yıllık tarihsel çizgisine döneceğini söylüyor. Fiyat düşmeyecek ama çok yavaş yükselecek. 2028 hatta 2029 yılına kadar o çılgın yükselişleri kimse beklemesin; altında ana pozisyon agresif alım değil, sabırla bekleme dönemi.
Küresel piyasalar yeniden faiz artırımı kıskacına giriyor. Coface Ekonomisti Seltem İyigün, Fed yetkilisi Waller'ın açıklamalarına ve FOMC tutanaklarına işaret ediyor. Merkez bankaları faiz indirimlerini rafa kaldırdı, hatta yeni artırımları masaya koydu. Bu sıkılaşmanın arkasında canlı tüketici talebi yok. İsrail ve İran hattındaki gerilimin tetiklediği enerji arz şoku var. Merkez bankaları yükselen petrol ve benzin fiyatlarının enflasyon beklentilerini bozmasını engellemeye çalışıyor.
Petrol fiyatlarında hızlı bir geri çekilme hayal oldu. Seltem İyigün'e göre Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği normale dönse bile sorun bitmiyor. Deniz taşımacılığı rotaları değişti ve sigorta primleri fırladı. Savaşta hasar gören rafineriler devre dışı kaldı. Bu yüzden ham petrol fiyatı sakinleşse dahi benzin ve dizel gibi işlenmiş ürünlerin fiyatı yüksek kalacak. Sanayi şirketlerinin enerji maliyeti tabanı uzun süre yüksek seyredecek.
Türkiye'nin imalat sanayisinde kırmızı alarmlar çalıyor. Son açıklanan üçüncü çeyrek verileri sektörde 133 bin kişinin işini kaybettiğini kanıtladı. Seltem İyigün, uygulanan sıkı para politikası ve aşırı yüksek borçlanma maliyetlerinin sanayicinin nefesini kestiğini belirtiyor. İç piyasada cirolar reel olarak daralıyor, fabrikalarda atıl kapasite büyüyor. İşsiz kalan mavi yakalılar geçici olarak hizmet sektörüne kaçıyor ama sanayi tarafında kan kaybı hız kesmiyor.
İhracat cephesinde alarm veren bir diğer nokta Avrupa pazarı oldu. Ekonomi Gazetesi'nden Vahap Munyar, Türkiye'nin Avrupa Birliği pazarındaki payının yüzde 4'ten yüzde 3,6'ya indiğini hatırlatıyor. Birlik ülkelerinin dışarıdan ithalatı yüzde 10'a yakın büyürken Türkiye'den alımları sadece yüzde 4 arttı. Türk sanayicisi pahalı kalan kur ve şişen maliyetler yüzünden fiyat tutturamıyor. Avrupalı müşteriler fiyat sormayı bile bıraktı; ihracatta fiziksel miktar gerilerken ciro sadece enflasyonist maliyet artışıyla yüksek görünüyor.
Avrupa'nın hayata geçirmeye hazırlandığı "Made in Europe" düzenlemesi sanayiciyi daha da köşeye sıkıştırıyor. Vahap Munyar, kamu ihaleleri konusunda uzlaşma ihtimali görse de filo araç alımlarında Türkiye'nin dışarıda kalma tehlikesinin sürdüğünü vurguluyor. Ford temsilcilerinin ve Koç Holding yönetiminin çağrılarına dikkat çeken Munyar, siyasetin devreye girmesi gerektiğini söylüyor. Otobüs ve hafif ticari üretim üssü olan Türkiye, bu yasada tam kapsam içine girmezse pazarını rakiplerine kaptıracak.
Amerika ve Çin arasındaki güç savaşında en kritik cephe nadir elementler piyasası. Seltem İyigün, Çin'in bu alanda yüzde 90'lık küresel hakimiyetine vurgu yapıyor. ABD'nin gümrük tarifelerine karşı Pekin, kritik minerallerin ihracatına kota getirdi. Akıllı telefonlardan savunma sanayiine kadar her kritik ürün bu elementlere bağımlı. Trump, Şi ve Putin arasındaki dengelerde bu kotaların nasıl esnetileceği piyasaların ana yönünü çizecek.
Tarım sektöründe dalındaki fiyatla raftaki etiket arasındaki makas halkı yanıltıyor. Vahap Munyar, Ege'deki limon üreticilerinin hesabını paylaşıyor. Limon dalında 1 lira olsa bile toplama işçiliği 8-9 lira tutuyor. Taşıma, kimyasal temizlik, gazla sarartma ve fire kaybı eklenince taban maliyet 30 lirayı aşıyor. Yüzde 8 hal komisyonuyla birlikte ürün İstanbul'a zaten 45 liraya iniyor. Yani ortada aracının vurgunu değil, katlanan operasyonel maliyet gerçeği duruyor.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Yatırım masasında artık ucuz para ve hızlı ralli masallarına yer yok. Konuşmacıların sunduğu tablo son derece net bir gerçeğe işaret ediyor. Dünya ekonomisi talep yönlü değil, enerji ve jeopolitik kaynaklı maliyet enflasyonuyla boğuşuyor. Fed başta olmak üzere merkez bankalarının faiz indirmek bir yana faiz artırma ihtimalini konuşması, küresel hisse senedi piyasalarında risk iştahını köreltir. Bu dönemde borsalarda agresif büyüme aramak yerine nakit akışı güçlü, borcu az defansif limanlarda beklemek gerekir.
Altın cephesindeki görüşe katılıyorum; altında coşku yerini yatay ve yavaş birikim evresine bıraktı. 2025 yılındaki hızlı primlenme bir daha kolay tekrarlanmaz. Portföyünde zaten altın olan yatırımcı pozisyonunu koruyabilir ama borçla, kredili hesapla veya kısa vadeli kâr hırsıyla bu seviyelerden yeni altın almak ciddi bir fırsat maliyeti yaratır. Altın artık servet büyütme aracı değil, sadece birikimi değer kaybından koruma enstrümanıdır.
Yurt içi sanayi ve ihracat şirketleri için tablo hayli karanlık görünüyor. İmalat sektöründe yaşanan 133 bin kişilik istihdam kaybı, bilançolardaki ciro ve kâr erimesinin sokaktaki yansımasıdır. Avrupa pazar payımızın yüzde 3,6'ya düşmesi ve "Made in Europe" gibi korumacı duvarların yükselmesi, Türk sanayicisinin manevra alanını daraltıyor. Yüksek faiz ve değerli TL ortamında üretim yapan sanayi hisselerinde uzun vadeli pozisyon açmak için henüz çok erken; bu sektörlerde alım için değil, izleme modunda kalınmalı.
Nihai pozisyonumu net olarak özetleyeyim. Portföylerde riskli varlık oranını kısma ve güvenli getiride bekleme zamanındayız. Altında yeni alım yapma, mevcudu yavaş getiriye razı olarak tut. Sanayi ve ihracat ağırlıklı hisselerde alıcı olma, taban oluşumunu bekle. Küresel borsalarda faiz artış baskısı netleşene kadar kenarda kal. Nakitte veya risksiz kısa vadeli para piyasası araçlarında kalarak küresel jeopolitik fırtınanın dinmesini beklemek en rasyonel stratejidir.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: Nasıl Bir Ekonomi TV