Tasfiye Edilecek Yatırım Fonlarına İlişkin Teklif Komisyondan Geçti
BloombergHT · 2026-10-15
💡 Hızlı Bilgi
1. Tasfiye sürecindeki fonlarda panik işlem yapma, resmi SPK ve Fon Koordinasyon Kurulu açıklamalarını bekle.
2. Gerçekleştiği varsayılan ancak takasta bloke kalan emirler için acele etme; fon bazlı kesin mutabakatı bekle.
3. İsteğe bağlı iade sürecinde değerleme formülü (TÜFE + Yİ-ÜFE)/2 olarak revize edildi; hesaplamayı buna göre takip et.
4. Sorunlu fon yönetimlerinin ihraç ettiği hiçbir yeni varlığı bu aşamada alma.
5. Likit ve temerrüde düşmemiş para piyasası fonlarında kalmaya devam et; hisse yoğun problemli fonlardan uzak dur.
📊 Detaylı Açıklama
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’ndan geçen tasfiye edilecek yatırım fonlarına ilişkin geçici yasa teklifi, genel çerçevede beklenen taslak metinden büyük bir sapma göstermedi. Teklifte yatırımcıları doğrudan sarsacak radikal bir değişiklik yapılmazken, teknik tarafta iki kritik düzeltme yapıldı. Bunlardan ilki, fon pay sahipliğinin tespitinde yetkili kuruluşlar ile Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) kayıtlarının mutabakat sağlanarak fon ve hesap bazında netleştirilmesidir. Bu adım, hak sahipliğinin kurumlar arası teyitleşme yoluyla resmiyet kazanmasını amaçlamaktadır.
İkinci teknik değişiklik ise isteğe bağlı iade sürecindeki değerleme yönteminde gerçekleştirildi. Önceki taslakta yer alan ve pay değerinin benzer fonların getirileriyle kıyaslanarak belirlenmesi esası yürürlükten kaldırıldı. Yeni düzenlemeyle birlikte, iade hesaplamasında enflasyon metriği baz alındı ve TÜFE ile Yurt İçi ÜFE oranlarının aritmetik ortalaması [(TÜFE + Yİ-ÜFE) / 2] formülü kabul edilerek güncel değerleme standardı belirlendi.
Yasal düzenleme teknik kısımları netleştirse de komisyonun soru-cevap bölümünde muhalefet milletvekilleri ile Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) yetkilileri arasında geçen diyaloglar yatırımcı tarafında yeni soru işaretleri yarattı. Özellikle 17 Eylül öncesinde satış emri verip parası bloke olan ve nakdini çekemeyen yatırımcıların durumuna ilişkin SPK Başkan Yardımcısı Aytaç Dikmen'in yaptığı açıklamalar kafa karışıklığına yol açtı. Yetkilinin, emri gerçekleşmiş ve temerrüde düşmemiş fonlarda parası ödenmeyen yatırımcı bulunmadığı yönündeki ifadesi, sahadaki pratik durumla tezat oluşturdu.
Daha önceki SPK duyurularında, 17 Eylül saat 13.30 öncesinde emri iletilip gerçekleşenlerin öncelikli alacak kaydedileceği ve fonun cari borcu sayılacağı belirtilmişti. Hatta TEFAS üzerinden iletilen ancak fonun temerrüdü veya fiyat açıklamaması sebebiyle gerçekleştirilemeyen talimatların tasfiye kapsamında değerlendirileceği ifade edilmişti. Ancak komisyondaki son beyanlar, fiilen satış talimatı vermiş fakat T+1, T+2 veya T+3 valöründe takas kilitlendiği için parasını tahsil edemeyen mağdurların durumunun yeterince anlaşılamadığını gösteriyor.
Yatırımcıların yaşadığı bu mağduriyetin temelinde takas ve muhasebe sistemlerinin işleyişi yatıyor. Normal piyasa koşullarında satış emri verildiğinde, işlem provizyondayken muhasebesel olarak gerçekleşecek varsayımıyla alacak/borç kaydı düşülmektedir. Ancak 16-17 Eylül tarihlerinde yaşanan krizde, fon portföyündeki varlıklar satılamadığı veya likit olmadığı için operasyon fiilen tamamlanamamıştır. Para piyasası fonları gibi likit enstrümanlar ile varlıkları satılamayan hisse senedi fonlarının aynı kefeye konulmaması gerektiği, SPK veya Fon Koordinasyon Kurulu'nun acilen fon bazında şeffaf bir ayrım ve açıklama yapması gerektiği vurgulanmaktadır.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Komisyondan geçen kanun teklifi bürokratik ve yasal çerçeveyi oturtmayı hedeflese de krizin merkezindeki yatırımcıların likidite sorununa anında bir çözüm sunmaktan uzaktır. Yetkililerin "ödenmeyen bakiye kalmadı" algısı yaratan açıklamaları ile hesaplarında valör mağduriyeti yaşayan, blokeli bakiyelerini göremeyen yatırımcıların gerçekliği birbiriyle örtüşmüyor. Muhasebesel tahakkuk ile nakit takasının birbirine karıştırılması regülatör nezdinde ciddi bir iletişim zafiyeti olduğunu açıkça gösteriyor.
Mevcut tablo karşısında yatırımcı pozisyonunun kesinlikle "bekle ve pozisyon alma" yönünde olması gerekir. Tasfiye kapsamına giren portföy yönetim şirketlerinin ihraç ettiği hiçbir enstrümana kesinlikle yeni para girişi yapılmamalı, "alma" kuralı katı şekilde uygulanmalıdır. Hak sahibi olan yatırımcıların ise fondaki günlük dalgalanmalardan etkilenmeyecek olan "cari borçlu/öncelikli alacaklı" statüsünün netleşmesi adına MKK mutabakatlarını yakından takip etmesi şarttır.
Bu süreç, portföy yönetiminde likidite riskinin ve karşı taraf riskinin ne denli hayati olduğunu bir kez daha kanıtlamıştır. Özellikle hisse yoğun veya likit olmayan enstrümanları barındıran fonlarda takasın kilitlenmesi, en regüle piyasalarda dahi T valörünün aksayabileceğini ortaya koydu. Yatırımcılar bundan sonraki süreçte fon seçimi yaparken portföy büyüklüğünden ziyade, fon varlıklarının ne kadar hızla nakde dönebileceğini ve ihraççı kurumun mali dayanıklılığını birincil kriter olarak değerlendirmelidir.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: BloombergHT