ŞUNLARIN KÜSTAHLIĞINA BAK!
Can ATAKLI · 2026-11-14
💡 Hızlı Bilgi
1. Merkez Bankası yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 29,5 seviyesine çıkardı, tek hane hedefini 2029 yılına erteledi.
2. BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu görevinden ayrıldı, kurumdaki soruşturmada başkan yardımcısı tutuklandı.
3. Ticaret Bakanlığı rekor açıklasa da reel ihracatın son beş yılda sadece yüzde 2,2 arttığı belirtildi.
4. Avrupa Birliği, Gümrük Birliği güncellemesini Kıbrıs Rum yönetimiyle müzakerelerin yeniden başlaması şartına bağladı.
5. İktidarın 2027 ortasında seçim ekonomisine geçeceği, bunun 2028 sonrasında ağır devalüasyon yaratacağı öne sürüldü.
📊 Detaylı Açıklama
Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan yılın dördüncü enflasyon raporunu sundu. Kurum resmi hedefi olan yüzde 5 enflasyonu yıllardır tutturamıyor. Yıl sonu tahmini yüzde 28 iken son raporda yüzde 29,5 seviyesine çıktı. Yetkililer gelecek yıl hedefini yüzde 21 yaptı. 2028 tahmini ise yüzde 13,5 oldu. Tek haneli enflasyon sözü 2029 yılına kaldı. Cüneyt Akman, sürekli hedef değiştiren bir yönetimin güven yaratamayacağını ve beklentileri düşüremeyeceğini söylüyor.
Mehmet Şimşek ekibinin uyguladığı sıkı para politikası ekonomide derin yaralar açıyor. Resmî veriler işsizliğin ve üretim açığının arttığını gösteriyor. Borsa İstanbul bünyesindeki 50 şirketin kredi notu indirildi. Çok sayıda sanayi kuruluşu konkordato ilan ediyor, iflaslar artıyor. Akman, enflasyonu düşürmek adına reel sektörün bilerek krize sokulduğunu ancak fiyat artışlarının yine de frenlenemediğini vurguluyor.
Halkın hissettiği enflasyon ile resmî veriler arasında büyük bir uçurum var. Büyük şehirlerde kira artışları yüzde 60 seviyesini aşıyor. Eğitim harcamaları son bir yılda yüzde 49 yükseldi. İnternet ve telefon gibi tekel durumundaki hizmetler yüzde 43 zam gördü. Can Ataklı, devletin kendi belirlediği fiyatlara fahiş zam yapıp marketleri suçlamasını büyük bir çelişki olarak niteliyor.
Finans bürokrasisinde büyük bir deprem yaşanıyor. BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu görevinden ayrılmak zorunda kaldı. Kurumun başkan yardımcısı ciddi suçlamalarla tutuklandı. Kavcıoğlu gazeteci İsmail Saymaz'a konuştu ve kendini savundu. Ancak Cüneyt Akman, kurumun başındaki kişinin altındaki usulsüzlüklerden habersiz olamayacağını, bu tablonun liyakatsizliği açıkça kanıtladığını savunuyor. Borsa İstanbul Başkanı Erişah Arıcan da benzer tartışmaların odağında duruyor.
Hükümet döviz kurunu kontrol etmek için Merkez Bankası rezervlerini eritiyor. Türk lirası yapay biçimde değerli tutuluyor. Ekrem İmamoğlu hakkındaki yargı süreçleri gibi siyasi gerilim anlarında kuru tutmak için piyasaya milyarlarca dolar satıldı. Swap hariç net rezervlerin 60 milyar dolardan 20 milyar doların altına kadar gerilediği hatırlatılıyor. Bu dengesiz kur politikası reel sektörün rekabet gücünü felç ediyor.
Dış ticaret cephesinde de işler iyi gitmiyor. Ticaret Bakanı Ömer Bolat rekorlar anlatsa da ihracatta reel büyüme yaşanmıyor. Son beş yılda reel artış yalnızca yüzde 2,2 seviyesinde kaldı. Türkiye'nin küresel ihracattaki payı yüzde 1,08'den geriledi. Resmi tahminler bu payın 2026 yılında yüzde 1'in de altına ineceğini gösteriyor. Çin, Vietnam ve Bangladeş gibi üreticilerin fiyat baskısı Türk üreticisini pazar dışına itiyor.
Avrupa Birliği ile ilişkilerde Türkiye elindeki kozları yitiriyor. AB yetkilileri, Gümrük Birliği anlaşmasının modernizasyonunu Kıbrıs şartına bağladı. İktidar, içerideki otoriter adımlara Avrupa'dan ses çıkmasın diye vize, sığınmacılar ve ticaret konularında sessiz kalıyor. Almanya ve Fransa otomotiv sektöründe Türkiye'yi dışarıda bırakan anlaşmalar yapıyor. Bu dışlanma sanayinin en büyük gelir kapısını riske atıyor.
Siyasi takvim ekonomiyi doğrudan kilitliyor. AK Parti'nin oylarında erime sürdüğü için iktidarın 2027 yılının ortasından itibaren muslukları açacağı belirtiliyor. Piyasaya sürülecek kontrolsüz likidite seçim dönemini finanse edecek. Akman, bu yapay canlanmanın hemen ardından 2028 seçimleri sonrasında Türkiye'nin devasa bir devalüasyon ve enflasyon fırtınasına sürükleneceği uyarısını yapıyor.
🎯 Siyaset Analisti Yorumu
Programın ortaya koyduğu ana teşhis son derece net. İktidar ekonomik krizi teknik araçlarla çözmeye çalışıyor ama sorun bizzat siyasal rejimin kendisinden doğuyor. Merkez Bankası ile BDDK arasındaki geçmiş gerilimler, bürokraside liyakat yerine hizip sadakatinin gözetildiğini kanıtlıyor. Güçler ayrılığının yok sayıldığı, yargı bağımsızlığının zedelendiği bir idari yapıda para politikası tek başına güven inşa edemez.
Kavcıoğlu'nun görevden ayrılması iktidar bloku içindeki güç çekişmesinin bir yansımasıdır. Mehmet Şimşek çizgisi ile eski dönemin kalıntıları bürokraside uzun süre çekişti. Bu durum, piyasa aktörlerine tutarsız sinyaller verdi. Yargıya yansıyan usulsüzlükler ve tutuklamalar, finans sistemindeki kontrol mekanizmalarının aşındığını gösteriyor. Güven kaybı derinleştikçe yabancı sermaye girişi de kalıcı olmuyor.
Dış politikada sergilenen geri çekilme ekonomiyi doğrudan vuruyor. Hükümet içerideki yargı baskılarını sürdürebilmek uğruna Avrupa Birliği'nin şartlarına teslim oluyor. Vize krizinden sığınmacı yüküne, Gümrük Birliği güncellemesinden otomotiv kotalarına kadar her alanda taviz veriliyor. İhracat pazarlarını kaybeden ve Asya rekabetine ezilen bir sanayinin mevcut kur politikasıyla ayakta kalması imkansızlaşıyor.
Bundan sonra izlenecek en temel gelişme, Hazine yönetiminin bütçe disiplinini ne zamana kadar koruyabileceğidir. İktidarın anketlerdeki erimeyi durdurmak için 2027 ortasında seçim ekonomisine geçmesi kaçınılmaz görünüyor. Faiz indirimleriyle desteklenecek bir parasal genişleme, günü kurtarır ama faturayı 2028 sonrasına erteler. Seçimi kim kazanırsa kazansın, devralacağı miras ağır bir devalüasyon dalgası olacaktır.
Kanal: Can ATAKLI