Son 1,5 - 2 Yılda Yaşananlar Normal Değildi!
CNBC-e · 2026-09-18
💡 Hızlı Bilgi
1. BIST ve fon piyasasında son 1,5-2 yılda suni biçimde katlanan hisselere karşı net ALMA uyarısı; değerinin katbekat üstüne çıkan şişkin varlıklardan uzak durulmalı.
2. BIST geneli için panik satış yapma, bekle; temerrüt ve zorunlu kredi kapatma baskısı sona erdikten sonra alıcıların devreye girmesi bekleniyor.
3. BIST 30 ve ilk 50 hisselerinde düşüşleri seçici biriktir; güçlü bilanço, temettü ve gerçek hikayesi olan büyük sanayi ve banka hisseleri fırsat sunuyor.
4. Sorunlu fon tasfiye sürecinde satış emirlerini zamana yayarak bekle; 130'u aşkın fonun tasfiyesinde aceleci hareket edilmemeli.
5. Altında yükselişlere aldanıp aşırı coşkuyla alma, kısa vadeli pozisyonda bekle; jeopolitik risk ve enerji maliyeti kaynaklı hareketler dönemsel kalabilir.
6. ABD ve küresel tahvillerde yeni pozisyon için acele etme, bekle; ABD 10 yıllıklarının %4,98 seviyelerine tırmanması ve Fed'in sıkılaşma döngüsü faiz baskısını sürdürüyor.
7. Petrol ve enerji türevlerindeki sıçramalara karşı temkinli kal, bekle; Orta Doğu ve diplomasi trafiği dalgalanmayı artırıyor.
8. TCMB faiz indirim beklentilerinde aşırı iyimserliği bırak ve bekle; küresel faiz artışları ve akaryakıt zamları faiz indirim alanını daraltıyor.
📊 Detaylı Açıklama
Borsa İstanbul ve yatırım fonu sektöründe son dönemde yaşanan sert dalgalanmalar, bazı portföy yönetim şirketlerinin fonlarında görülen temerrüt ve likidite sıkışıklığından kaynaklanıyor. Taner Özarslan, son 1,5-2 yılda yatırım fonları aracılığıyla likit olmayan hisselerin astronomik oranlarda (yüzde 500'leri aşan getirilerle) primlendirilmesinin rasyonel olmadığını ve sürdürülemez bir yapı yarattığını belirtiyor. Para piyasası fonu adı altında pay repo işlemleriyle likit olmayan hisselere girilmesinin büyük bir hata olduğunu, yatırımcı çıkışları başladığında bu hisselerin piyasada satılamayarak fonların temerrüde düştüğünü ve 130'un üzerinde fonun tasfiye sürecine girdiğini vurguluyor. Bu tür temelsiz fiyatlanan varlıklar için net bir "alma" duruşu sergilenirken, kesilmesi gereken bir kolun kamu müdahalesiyle kesildiği ifade ediliyor.
Fonların tasfiye sürecinin Borsa İstanbul üzerinde yaratacağı satış baskısına ilişkin olarak Özarslan, sürecin İş Portföy ve Ziraat Portföy gibi deneyimli kurumlar tarafından zamana yayılarak (yaklaşık 3 aylık bir vadede) yönetileceğini belirtiyor. Panikle önden satış yapmaya çalışan kredili yatırımcıların satışları bittiğinde piyasanın normalize olacağı ve bu nedenle yatırımcıların "bekle" pozisyonunda kalarak paniğe kapılmaması gerektiği dile getiriliyor. BIST'in ilk 50 hissesinin derinliğinin yüksek olduğu, şirketlerin kendi hisselerinde geri alım yapabileceği ve kamunun da (örneğin Varlık Fonu ve vergi teşvikleri gibi adımlarla) devreye girmesiyle bu şokun atlatılacağı savunuluyor.
Hisse senedi tarafında stratejinin genele yayılmak yerine seçici alım ve "biriktir" yaklaşımı olması gerektiği çiziliyor. Borsada kısa vadede parasını ikiye, üçe katlama hevesiyle hareket edenlerin büyük zararlarla karşılaşabileceği uyarısı yapılıyor. Bunun yerine kâr marjını artıran, düzenli temettü dağıtan, dünya ile rekabet edebilen BIST 30 ve öncü BIST 100 sanayi ve bankacılık hisselerinde yaşanan bu sert düşüşlerin orta ve uzun vadeli yatırımcı için alım fırsatı sunduğu aktarılıyor.
Küresel piyasalarda ABD Merkez Bankası'nın (Fed) 25 baz puanlık faiz artışıyla politika faizini yüzde 3,75 - 4,00 aralığına çekmesi ve yetkililerin yıl sonuna kadar ilave faiz artışı öngörmesi yeni bir dönemin işareti olarak değerlendiriliyor. Koç Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Selva Demiralp, bu adımı tek seferlik bir ayarlama değil, yeni bir sıkılaşma döngüsünün başlangıcı olarak nitelendiriyor. Enflasyonun Fed'in yüzde 2'lik hedefine 2029'a kadar gelmesinin beklenmediği bir tabloda, siyasi baskılara rağmen bağımsızlık sinyali veren Fed'in faiz artışlarına devam etmek zorunda kalacağı belirtiliyor.
ABD tahvil piyasasında 10 yıllık gösterge tahvil faizinin yüzde 5'in üzerine çıktıktan sonra yüzde 4,98 seviyelerinde dalgalanması, küresel finansal koşulların sıkı kalmaya devam edeceğini gösteriyor. Fed'in enflasyon beklentilerini çıpalamak için uzun vadeli faizlerin yukarı gitmesini engellemeye çalıştığı ancak enflasyon katılığı sürdükçe tahvil piyasasındaki baskının da hemen hafiflemeyeceği, dolayısıyla tahvil cephesinde temkinli bir bekleyiş gerektiği kaydediliyor.
Altın piyasasında faiz artışlarına rağmen görülen yükseliş hareketine dikkat çeken Taner Özarslan, bu durumun sadece petrol değil; jet yakıtı ve kimyevi ürünler gibi petrol türevlerinde yaşanan katbekat artışlardan ve Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin yayılma endişesinden beslendiğini söylüyor. Ancak yatırımcıların bu yükselişe kapılıp aşırı yüksek beklentilerle hareket etmemesi gerektiği, jeopolitik gelişmelerin seyrine göre havanın hızla değişebileceği ve bu nedenle altına dönük adımlarda agresif olmak yerine temkinli kalınması gerektiği ifade ediliyor.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) para politikası patikasına yönelik değerlendirmelerde ise küresel sıkılaşma döngüsünün Türkiye'nin faiz indirim alanını daralttığı vurgulanıyor. Prof. Dr. Selva Demiralp, içeride akaryakıt zamları (motorinin 100 TL'yi aşması) ve eşel-mobil sisteminin devreden çıkacak olmasının 2027 ve öncesi enflasyon üzerinde ciddi yukarı yönlü risk yarattığını belirtiyor. Orta Vadeli Program'daki yüzde 21'lik enflasyon tahmininin dahi aşırı iyimser kaldığı, yüzde 25 seviyelerinin daha gerçekçi olduğu savunularak; TCMB'nin rezervlerini korumak ve sermaye çıkışını engellemek adına faiz indirimlerinde çok daha yavaş ve temkinli davranmak zorunda kalacağı açıklanıyor.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Programda ele alınan fon piyasası krizi ve borsa dalgalanması, Türkiye sermaye piyasalarında denetim ve risk yönetiminin ne denli hayati olduğunu bir kez daha kanıtlamıştır. Likit olmayan hisselerin fonlar üzerinden spekülatif biçimde şişirilmesi ve para piyasası fonu kisvesi altında pay repo işlemlerine alet edilmesi piyasa işleyişine vurulmuş ağır bir darbedir. Taner Özarslan'ın da açıkça ifade ettiği gibi, bu sağlıksız yapının tasfiyesi kısa vadede acı verici olsa da orta-uzun vadeli finansal istikrar açısından gecikmiş fakat zorunlu bir adımdır. Piyasadaki kredili pozisyonların temizlenmesi sürecinde panikle tabandan mal satmak yerine süreci izlemek ve nakit dengesini koruyarak beklemek en rasyonel yaklaşımdır.
Hisse senedi tarafındaki strateji, spekülatif "hızlı zenginleşme" illüzyonundan tamamen koparak reel değer üretimine odaklanmayı gerektirmektedir. Son 1,5-2 yılda hikayesi olmadan katlanan hisselere karşı sergilenen "kesinlikle alma" duruşu son derece yerindedir. Buna karşılık, endeksteki genele yayılan zorunlu temerrüt satışları sebebiyle haksız yere değer kaybeden BIST 30 sanayi devleri ve güçlü sermaye tabanına sahip bankalarda kademeli "biriktir" stratejisi uygulanmalıdır. Şirketlerin kendi paylarını geri alma potansiyeli ve yabancı takas oranının dipten hafif toparlanma eğilimi göstermesi, kurumsal ve seçici portföyler için bu kriz ortamının bir fırsat penceresi sunduğunu teyit etmektedir.
Küresel makroekonomik cephede ise Fed'in faiz artış döngüsüne yeniden işaret etmesi, piyasalardaki erken faiz indirimi rehavetini tamamen dağıtmıştır. ABD 10 yıllık tahvil faizlerinin yüzde 5 sınırında gezindiği ve petrol/enerji türevleri kaynaklı arz yönlü maliyet baskılarının sürdüğü bir ortamda, küresel likiditenin gelişmekte olan piyasalara akması oldukça zordur. Altındaki yukarı yönlü sıçramaların kalıcılığı jeopolitik tansiyona aşırı bağımlı olduğundan, emtia tarafında yeni pozisyon açarken agresif alımlardan kaçınılmalı ve küresel faiz patikasının oturması beklenmelidir.
Son olarak TCMB'nin faiz politikasına dair içerideki aşırı iyimser beklentilerin törpülenmesi kaçınılmazdır. Enerji fiyatlarındaki sert artışlar, akaryakıttaki vergi/fiyat düzenlemeleri ve Türkiye'deki kronik enflasyon yapışkanlığı hesaba katıldığında, Merkez Bankası'nın agresif bir faiz indirim döngüsüne girmesi imkansıza yakındır. Mevcut konjonktürde risk profili düşük yatırımcılar için Türk lirasında yüksek reel faiz sunan güvenli para piyasası araçlarında ve mevduatta kalmak, hisse tarafında ise sadece seçici BIST 30 hisselerinde kademeli biriktirme yapmak en dengeli portföy dağılımı olarak öne çıkmaktadır.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: CNBC-e