Rönesans Holding Enerji Grup Başkanı Emre Hatem: Şebekeleri Güçlendirmek için Yatırım İhtiyacı Var!
CNBC-e · 2026-11-11
💡 Hızlı Bilgi
1. İletim şebekesi yatırımlarında kamu yükünü hafifletmek için yap-kirala-devret veya müteahhitlik artı finansman (EPCF) modellerini devreye al.
2. Yenilenebilir enerji alım garantisi (YEKDEM) süresini 10 yıldan 20 yıla çıkar, yabancı bankalardan 15-20 yıl vadeli fon çek.
3. YEKDEM teşviklerine Euro opsiyonu ekle, Avrupa menşeli düşük faizli finansmana kapı aç.
4. Megavatsaat başına 50-60 dolar seviyesindeki nominal alım fiyatlarını enflasyona endeksle, yatırımcı ilgisini canlı tut.
5. Mevcut hat kapasitesini verimli kullanmak için rüzgarda türbin yenileme (repowering) yatırımlarına ağırlık ver, eski 3 MW türbinleri 8-10 MW güçtekilerle değiştir.
📊 Detaylı Açıklama
Türkiye, 2040 vizyonu doğrultusunda rüzgar ve güneş kurulu gücünü 45 gigavattan 175 gigavata çıkarmayı hedefliyor. Emre Hatem, bu planın 130 gigavatlık devasa bir ilave kapasite anlamına geldiğini söylüyor. Hedefe ulaşmak için yıllık 4.500 megavatlık mevcut yatırım temposunu iki katına çıkarıp her yıl ortalama 9 gigavat yatırım yapmak gerekiyor. Hatem'e göre sektörün önündeki en büyük darboğaz iletim ve dağıtım şebekesinin yetersizliği. Şu an 70 bin megavatlık kapasite bağlanmış durumda ancak hedefler için en az 60 bin megavatlık yeni şebeke kapasitesi şart.
Önümüzdeki 14 yılda elektrik iletim hatlarına 38 milyar dolar, dağıtım tarafına ise 80 milyar dolar yatırım yapılması gerekiyor. Dağıtım ağını özel sektör yürütüyor ve mekanizma kendi içinde çalışıyor. İletim tarafındaki 38 milyar dolarlık ağır yük ise tamamen TEİAŞ'ın sırtında kalıyor. Emre Hatem, kamu bütçesinin bu yükü tek başına taşıyamayacağını savunuyor. Çözüm olarak şehir hastanelerinde kullanılan yap-kirala-devret modelinin veya müteahhitlik artı finansman (EPCF) yönteminin iletim hatlarında da uygulanmasını öneriyor.
Türkiye'nin yeşil enerji kurulu gücü 80 bin megavata ulaşmış durumda ve toplam kapasitenin yüzde 63'ünü oluşturuyor. Emre Hatem, ülkenin 150 bin megavat rüzgar ve 350 bin megavat güneş olmak üzere 500 bin megavatlık toplam potansiyeli olduğunu belirtiyor. Bugüne kadarki büyümenin faturasını büyük oranda yerli bankalar üstlendi. Artık EBRD, IFC ve uluslararası ihracat kredi kuruluşlarının uzun vadeli fonlarına ihtiyaç var. Yabancı sermayeyi çekmek için YEKDEM mekanizmasının dördüncü döneme güncellenmesi gerekiyor.
Hatem, YEKDEM teşviklerinin güncellenmesi için üç temel adım öneriyor. İlk olarak, 10 yıllık alım garantisi süresi 20 yıla uzatılmalı. Bu sayede yabancı bankalar 15 ila 20 yıl vadeli ucuz kredi açabilir. İkinci olarak, sistem sadece dolara bağlı kalmamalı ve Euro opsiyonu getirilmeli. Ekipmanlar genellikle Avrupa'dan alındığı için Euro bazlı borçlanma finansman maliyetini aşağı çeker. Üçüncü olarak da megavatsaat başına 50-60 dolar aralığında kalan nominal fiyatlar enflasyona endekslenerek reel getiri güvencesi sunmalı.
Rönesans Enerji tarafında TotalEnergies ortaklığıyla 12 şehirde 21 projeden oluşan 1.400 megavatlık bir portföy yönetiliyor. Şirket, 600 megavatı devreye aldı, 250 megavatlık inşaatı gelecek yıl sonuna kadar bitirip 850 megavat seviyesine ulaşmayı hedefliyor. Portföyde ayrıca 400 megavat batarya depolama gücü yer alıyor. Hatem, Osmaniye'deki santralde eskiyen türbinleri söküp yenileyeceklerini (repowering) ve kapasiteyi 130'dan 200 megavata çıkaracaklarını anlatıyor. Mevcut iletim hatlarını değiştirmeden 3 megavatlık eski türbinlerin yerine 8-10 megavatlık yeni nesil türbinler koymak yatırım verimini ciddi şekilde artırıyor.
Deniz üstü (offshore) rüzgar santrali tarafında ise 1.000 megavatlık ve yaklaşık 3 milyar dolarlık dev bir proje gündemde. Hatem bu projeye sıcak bakıyor ancak zamanlama konusunda temkinli konuşuyor. İhale şartnamesi henüz çıkmadı, kasım ayında taslak görüşe açılacak ve ihalenin nisan ayında yapılması planlanıyor. Hatem, 4 aylık hazırlık süresinin böylesine büyük ve teknik deniz ölçümleri gerektiren bir yatırım için çok dar olduğunu vurguluyor. Şirket projeyi masada tutuyor fakat acele karar vermeden detaylı teknik analiz yapmayı bekliyor.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Emre Hatem'in çizdiği çerçeve, Türkiye'nin enerji sektöründe "üretim kapasitesi" krizinden çıkıp "altyapı ve şebeke tıkanıklığı" krizine girdiğini çok net özetliyor. 130 gigavatlık ek kapasite hedefi kağıt üzerinde parlak dursa da 38 milyar dolarlık iletim şebekesi yatırımı yapılmadan bu santrallerin sisteme bağlanması imkansız. Hatem'in TEİAŞ için önerdiği yap-kirala-devret veya EPCF modeli, kamu borç yükünü öteleme açısından akılcı bir çıkış yolu. Ancak şehir hastanelerindeki kur garantili ödemelerin kamu maliyesinde yarattığı yükü hatırlarsak, iletim hatlarında tasarlanacak sözleşmelerin döviz kuru riskini iyi dengelemesi gerekir.
Finansman tarafında yerli bankaların limitlerine ulaştığı ve yabancı sermayenin şart olduğu tespiti son derece gerçekçi. Hatem'in YEKDEM için talep ettiği 20 yıllık garanti süresi ve Euro bazlı mekanizma, özellikle Avrupa kalkınma bankalarını projeye bağlamak için kritik bir anahtar. Ancak megavatsaat başına 50-60 dolar bandındaki nominal fiyatların enflasyona endekslenmesi talebi, sanayicinin ve nihai tüketicinin elektrik maliyetlerini uzun vadede yukarı itebilir. Regülatörün burada yatırımcı iştahı ile tüketici enerji maliyeti arasında çok hassas bir denge kurması gerekecek.
Yatırımcı pozisyonu açısından deniz üstü rüzgar projesine yönelik temkinli tutum (bekle ve gör) en rasyonel yaklaşım olarak öne çıkıyor. 3 milyar dolarlık bir montan için 4 aylık ihale hazırlık süresi, saha jeolojisi ve rüzgar ölçümleri açısından büyük riskler barındırıyor. Şirketlerin offshore rüzgar yerine repowering (türbin yenileme) ve bataryalı hibrit projelere odaklanması kısa vadede çok daha yüksek nakit akışı sağlar. Özetle Hatem'in yaklaşımı; mevcut şebekeyi kullanan türbin yenilemelerinde "hızlı ol ve biriktir", yüksek maliyetli offshore ihalelerinde ise şartlar netleşene kadar "bekle ve acele etme" duruşunu yansıtıyor.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: CNBC-e