Piyasalar Ne Zaman Normale Dönecek? | Ekonomi Kulübü
EKOTÜRK TV · 2026-11-16
💡 Hızlı Bilgi
1. Manipüle edilen balon hisselerden kesinlikle uzak dur; patron geri alımı gelse bile bu tahtalara girme, alma.
2. Borsa İstanbul için yeni bir negatif şok gelmedikçe en kötüsü geride kaldı; BIST 30 ucuz olsa da hemen sert yükseliş bekleme.
3. Fonlardan çıkan paranın doğrudan borsaya dönmesini bekleme; sarsılan güven ortamı nedeniyle sermaye piyasasında temkinli kal.
4. Hisse senedi ve serbest fonlardaki kayıplar yüzde 70 ile 90 arasında; bu fonlarda kısa vadede tam tahsilat bekleme.
5. Para piyasası fonları (PPF) nakit yönetiminde en verimli araç olmaya devam ediyor; risk profili düşük portföyünü burada biriktir.
📊 Detaylı Açıklama
Resmi açıklamalara göre fon tasfiyesinde 371 bin kişi parasını eksiksiz geri aldı. Hazine ve Maliye Bakanlığı bu oranı tüm mağdurların yüzde 81'i olarak duyurdu. Ancak bu tablo piyasanın tamamını yansıtmıyor. Paranın tamamını alan 334 bin kişi, bakiyesi 500 bin liranın altında kalan para piyasası fonu yatırımcılarıydı. Hisse senedi ve serbest fon tarafında ise ana parasını kurtarabilen neredeyse hiç kimse çıkmadı.
Hisse senedi ve serbest fonlarda yaşanan değer kaybı yüzde 70 ile yüzde 90 arasına ulaştı. Para piyasası fonlarında 16 Eylül gün sonu referans fiyatı baz alındı. Buna karşın hisse senedi fonlarında ara ödeme gününden bir gün önceki batık fiyatlar hesaba katıldı. Böylece bu fonlardaki yatırımcıların birikimleri piyasa tabanıyla birlikte adeta buharlaştı. Ayrıca 500 bin liranın üzerindeki para piyasası fonu bakiyeleri de henüz tam olarak ödenmedi.
SPK 80 no'lu bülteniyle A1 Capital, Pardus ve bunlara bağlı portföy yönetim şirketlerine yaptırımlar uyguladı. A1 Capital aracı kurumuna piyasa dolandırıcılığı gerekçesiyle 2 yıl boyunca kendi nam ve hesabına işlem yasağı geldi. Soner Kuru bu yasağın aracı kurumun kendi tüzel kişiliğiyle sınırlı olduğunu belirtiyor. Binlerce masum müşterinin hisse alım satım işlemleri ve hesapları bu yasaktan etkilenmiyor.
Alım satıma kapatılan A1 Capital, Bulls ve Pardus portföy fonlarında kurumlar ödemeyi kendi kaynaklarıyla yapabileceklerini duyurdu. Sistemde üçlü bir mekanizma kuruldu. Portföy şirketi Ziraat Bankası'na, banka SPK'ya başvuracak ve onay çıkınca para hak sahiplerine ödenecek. Eralp Ersoy kurumların ilk adımı attığını ancak Ziraat Bankası ve SPK kanadından hala net bir takvim ya da onay açıklaması gelmediğini aktarıyor.
Şirket patronları son iki haftadır hisselerini piyasa dışından geri almaya başladı. Düzenleyici kurumlar bu geri alımları kolaylaştırdı. Soner Kuru'ya göre bu hamle tahtalardaki yoğun satış baskısını hafifletiyor. Eğer hisseler zorunlu nakit tasfiyesi yerine en baştan yatırımcılara hisse olarak devredilseydi, bu kadar sert erimeler yaşanmayacaktı. Yine de bazı şirketlerin bu süreçten sağ çıkamayacağı biliniyor.
Borsa İstanbul genelinde fiyatlama açısından en kötüsü geride kalmış görünüyor. Yeni ve öngörülemeyen bir negatif şok yaşanmazsa endeks dip seviyeleri test etti. BIST 30 şirketlerinin birçoğu defter değerinin bile altında işlem görüyor. Ancak Soner Kuru fon mağdurlarından dönen paranın hemen borsaya akmayacağını, güvenin yerine gelmesi için zamana ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.
Para piyasası fonları piyasanın en kritik nakit motorudur. Eralp Ersoy yaşanan bu münferit skandal yüzünden bütün fon sisteminin karalanmaması gerektiğini söylüyor. Para piyasası fonları kırık vadeli mevduat mantığıyla çalışıyor. Enflasyona karşı koruma sağlayan en esnek ve optimize araç konumunu bugün de koruyor.
Reel sektörde ciddi bir likidite sıkışıklığı yaşanıyor. İnsanlar kirasını, şirketler ise personel maaşlarını bu fonlarda kilitledi. Merkez Bankası ticari kredilerdeki büyüme sınırını esneterek piyasaya 60 milyar liralık ek limit açtı. Ayrıca özel sektör tahvillerinde (ÖST) temerrütler başladı. Şirketler tahvil borçlarını ödeyemedikçe bu kağıtları taşıyan fonlar günlük bazda eksi getiri yazıyor.
Pay bloke (PBLK) alacaklıları için acil bir hukuki hak düşürücü süre bulunmuyor. Avukat Alper Tufan kendilerine başvuran yatırımcıların yüzde 70'ine doğrudan iptal davası açmayı önermediklerini belirtiyor. Anayasa Mahkemesi düzenlemeyi iptal etse bile bu karar geçmişe yürümeyecek. Bu nedenle yüksek fiktif kârı olmayan veya küçük bakiyeli yatırımcıların gereksiz dava masrafına girmemesi gerekiyor.
Torba yasa ile tasfiye sürecini yürüten SPK, İş Bankası ve Ziraat Bankası çalışanlarına hukuki ve cezai sorumsuzluk zırhı getirildi. Tasfiye esnasında alınan kararlar ve yapılan varlık satışları nedeniyle görevlilere doğrudan tazminat davası açılamayacak. Bu muafiyet sadece tasfiye sürecindeki operasyonları kapsıyor; öncesinde işlenen suçları ortadan kaldırmıyor.
İdarenin denetim ve gözetim görevini aksatması nedeniyle hizmet kusuru davası açma hakkı saklı duruyor. SPK ve borsa yöneticilerine yönelik yürütülen adli soruşturmalar bu davaların hukuki zeminini oluşturuyor. Avukat Alper Tufan'a göre zarar doğuran işlemden itibaren bir yıllık süre içinde İdare Mahkemelerinde tam yargı davaları açılabilecek.
Tera bünyesindeki TMV fonunda büyük bir operasyonel kriz yaşanıyor. 14, 15 ve 16 Eylül tarihlerinde satış emri veren yatırımcıların paraları hesaplarında bloke kaldı. Avukat Alper Tufan bu tutarların gerçek nakit değil, muhasebesel bir yansıma olduğunu vurguluyor. Tedrici tasfiyeye giren bu fon için dosya Yatırımcı Tazmin Merkezi'ne devredildi ancak henüz tek bir resmi takvim paylaşılmadı.
Bazı banka çalışanlarının müşterileri mevzuat dışına çıkarak bu fonlara zorla yönlendirdiği ortaya çıktı. Elinde yazılı e-posta ve mesaj kayıtları bulunan avukatlar, şube personelinin "kredini kapatma, bu fon mevduattan çok kazandırıyor" şeklinde izinsiz portföy yöneticiliği yaptığını belgeledi. Süreç bittiğinde bankalara karşı çok sayıda tazminat davasının açılması bekleniyor.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Resmi kanallardan paylaşılan "mağdurların yüzde 81'i parasını aldı" ifadesi piyasa gerçekleriyle bağdaşmıyor. Bu oran sadece 500 bin lira altı para piyasası fonu taşıyan küçük mevduatçıyı kurtardı. Sermaye piyasalarının ana gövdesini oluşturan hisse ve serbest fon yatırımcıları ise yüzde 90'a varan kayıplarla sistemin dışına itildi. Dolayısıyla ortada çözülmüş bir kriz değil, sadece tabana yayılmış sosyal tepkisi bastırılmış bir enkaz var.
Konuşmacıların Borsa İstanbul için dile getirdiği "en kötüsü geride kaldı" tezi teknik açıdan makul olsa da temkinli olmayı gerektiriyor. Şirketlerin defter değerinin altına inmesi her zaman bir alım fırsatı yaratmaz. Likiditenin çekildiği, fon mekanizmasının felç olduğu ve güvenin sıfırlandığı bir ortamda ucuzluk tek başına katalizör olamaz. Yeni bir şok gelmese bile piyasanın yukarı yönlü kalıcı bir trend başlatması için hacim ve taze para girişi şart.
Reel sektör tarafındaki tahribat tahmin edilenden çok daha derin ilerliyor. Şirketlerin maaş ve kira gibi işletme sermayelerini bu fonlarda batırması, ticari hayatı kilitledi. Özel sektör tahvillerindeki peş peşe temerrüt haberleri, krizin fonlardan bankacılık ve borçlanma kanallarına sıçradığını belgeliyor. Merkez Bankası'nın 60 milyar liralık ek kredi limiti bu büyük yangına sadece küçük bir kova su dökmekten ibaret kalıyor.
Bürokrasiye torba yasayla sorumsuzluk zırhı getirilmesi ve sürecin şeffaf bir takvimden yoksun işletilmesi skandalın vahametini artırıyor. Yatırımcının hak arama özgürlüğü karmaşık idari prosedürlerle sınırlandırıldı. Şeffaf bir veri paylaşımı yapılmadığı için mağdurlar sosyal medyadaki kulaktan dolma bilgilerle ve hatalı dilekçelerle haklarını büsbütün kaybediyor.
Yatırımcı için bu dönemin net stratejisi kenara çekilip izlemektir. Manipülatif küçük hisselerden ve sahte dip algısı yaratan tahtalardan uzak durulmalıdır. Portföyde nakit disiplini korunmalı ve para piyasası fonları seçici olarak yalnızca sağlam kurumlardan kullanılmalıdır. Hukuki süreçte ise şablon CİMER yazıları yerine, tasfiye sürecinin tamamlanması ve zararın netleşmesi sabırla beklenmelidir.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: EKOTÜRK TV