PARA NEREYE GİDİYOR? - 02.10.2026 - DAĞLAR ÖZKAN
İş Yatırım · 2026-10-02
💡 Hızlı Bilgi
1. Borsa / Hisse Senedi: Haftalık 360 milyon dolarlık yabancı girişine rağmen fon krizi ve satış dalgası nedeniyle kısa vadede acele etme, toparlanma için bekle.
2. Menkul Kıymet Yatırım Fonları: Son 3 haftada 1,3 trilyon TL'lik rekor çıkış yaşandı; temerrüt ve likidite baskısı sürdüğü için fon tarafında temkinli kal, bekle.
3. TL Vadeli Mevduat: Hanehalkı ve reel sektörün 87 milyar TL'lik güçlü girişiyle TL talebi zirvede; yüksek faiz ortamında biriktir / pozisyon koru.
4. Devlet Tahvili (DİBS): Yabancı doğrudan satış yapsa da yerli hanehalkı 24 milyar TL alımla güvenli limana sığınıyor; yerli yatırımcı için tahvilde biriktir eğilimi sürüyor.
5. Özel Sektör Tahvilleri (ÖST): Yabancının 400 milyon doları aşan sert çıkışıyla kâr satışı derinleşti; ÖST piyasasında yeni alım yapma, bekle.
6. Döviz ve TCMB Rezervleri: Rezervler 38 milyar dolara gerilese ve hanehalkı 1 milyar dolar DTH alsa da kritik eşik aşılmadı; dövizde panikle agresif alıma gitme, izle.
7. Tüketim Odaklı Sektörler (Mobilya, Elektronik, Havacılık): Kart harcamalarındaki büyüme %36'ya, harcama başı büyüme %21,8'e çakıldı; iç talepteki sert soğuma nedeniyle bu sektörlerde hisse alırken acele etme.
📊 Detaylı Açıklama
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın swap hariç net döviz rezervleri, Ağustos ayındaki 54 milyar dolarlık zirveden 30 Eylül itibarıyla 38 milyar dolara gerileyerek yaklaşık 17 milyar dolarlık bir düşüş kaydetti. Bu gerilemenin kabaca 7 milyar doları küresel altın fiyatlarındaki değer kaybından, kalan 10 milyar doları ise enerji faturasındaki artış, dış ticaret açığındaki bozulma, sınırlı Carry Trade çıkışları ve kur müdahalelerinden kaynaklanıyor. Mevcut 38 milyar dolarlık seviye, 2023 öncesindeki derin negatif tabloya ve bahar aylarına kıyasla hala korunaklı bir tampon sunuyor. Rezervlerin 20 milyar dolar bandına inmesi durumunda para politikasının sorgulanabileceği belirtilse de mevcut sıkı duruş kur şoku riskini sınırlıyor; dolayısıyla panik havasına girmeden süreci izlemek gerekiyor.
Yabancı yatırımcı sermaye hareketlerinde 21-25 Eylül haftasında toplamda 200 milyon dolarlık sınırlı bir net çıkış görülüyor. Hisse senedi piyasasında 360 milyon dolarlık şaşırtıcı bir net yabancı girişi gerçekleşse de takip eden günlerdeki yoğun borsa satışları bu ilginin sürdürülemediğine işaret ediyor. Devlet iç borçlanma senetlerinde (DİBS) doğrudan kesin alımlarda 400 milyon dolarlık yabancı çıkışı kaydedilirken, dolaylı kanallarla gelen girişler bu etkiyi hafifletiyor. Yıl boyunca 3 milyar doların üzerinde yabancı girişi çeken Özel Sektör Tahvillerinde (ÖST) ise tek haftada 400 milyon doları aşan sert bir yabancı çıkışı yaşandı. Yaşanan fon hadiseleri ve piyasa dalgalanmaları nedeniyle yabancı ilgisi kısa vadede zayıf kalsa da 2027 görünümünde toparlanma potansiyeli korunuyor.
Yerleşiklerin davranış kalıplarında güvenli liman arayışı öne çıkıyor. Hanehalkı döviz mevduatında 1 milyar dolarlık (toplamda 1,3 milyar dolar) artış görülse de bu hareket ağırlıklı olarak dolar ve eurodan oluşuyor, altına yönelim ise oldukça sınırlı kalıyor. Bu döviz talebi ciddi bir dolarizasyon dalgası yaratmıyor; zira TL vadeli mevduat hesaplarına tek haftada 87 milyar TL taze giriş gerçekleşmiş durumda. Banka dışı finansal kuruluşların temerrüt ve tasfiye süreçlerinden kaynaklanan zorunlu likidite çıkışları arındırıldığında, reel sektör ve hanehalkının TL cinsi mevduat iştahının son dönemin en yüksek seviyesine ulaştığı görülüyor. Mevduattaki TL payının %61,5 seviyesinde yatay kalması, sistemde TL'ye olan güvenin sağlam durduğunu kanıtlıyor.
Menkul kıymet yatırım fonları piyasası, temerrüde düşen portföy yönetim şirketlerinin ve fonların tasfiyesiyle tarihi bir çalkantı yaşıyor. 21-25 Eylül haftasında fon evreninden 350 milyar TL çıkış kaydedilirken, son 3 haftalık kümülatif erime 1,3 trilyon TL'ye ulaştı. Bu devasa çıkışın 800 milyar liralık bölümü para piyasası fonlarından, 400 milyar liradan fazlası ise temerrüt yaşayan diğer riskli fon kategorilerinden kaynaklandı. Son veride döviz cinsi fonlardan da 76 milyar TL çıkış yaşandı. Fonlardan kaçan sermaye doğrudan TL vadeli mevduata, döviz hesaplarına ve hanehalkının 24 milyar TL alım yaptığı DİBS piyasasına park ederek düşük riskli varlıklara yöneldi.
Reel ekonominin nabzını tutan kartlı harcama verileri, iç talebin hızla soğuduğunu ve dezenflasyon sürecinin çalıştığını açıkça gösteriyor. Toplam kartlı harcama tutar büyümesi %36'ya inerek 2021 başından bu yana en düşük seviyesine gerilerken, işlem başına tutar büyümesi %21,8 ile 2022 enflasyon şoku öncesi seviyelere döndü. Sektörel kırılımlarda mobilya harcamalarının %20 büyüme bandına inerek çöküş kaydettiği, elektronik harcamalarının zayıf seyrini koruduğu ve havacılık sektöründe büyümenin tek hanelere gerilediği görülüyor. Yalnızca kasko ve poliçe dinamikleriyle sigortacılık sektörü harcama tarafında pozitif ayrışırken, tüketim odaklı sektörlerin genelinde ciro ve kârlılık baskısı derinleşiyor.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Dağlar Özkan'ın ortaya koyduğu haftalık akış haritası, Türkiye finansal piyasalarının tipik bir likidite ve temerrüt şokunu hazmetmeye çalıştığını gösteriyor. Analistin temel tezi, piyasada ciddi bir fon tasfiyesi ve rezerv erimesi yaşanmasına rağmen makro dengelerin bir kriz dinamiği üretmediği ve sıkı para politikasının kuru çıpalama kabiliyetini koruduğu yönündedir. Yabancı yatırımcının hisse senedine bir haftalık giriş yapsa dahi arkasını getirememesi ve özel sektör tahvillerinden hızla çıkması, yabancı sermayenin yerel kırılganlıklar karşısında temkinli bekleyişe geçtiğini teyit ediyor.
Konuşmacının duruşu genel hatlarıyla riskli varlıklarda "bekle ve acele etme", risksiz sabit getirili araçlarda ise "biriktir ve pozisyon koru" stratejisini yansıtıyor. BIST tarafında fon satışlarının yarattığı hasar henüz tam olarak onarılmadığı için agresif hisse alımı yerine piyasanın durulmasını beklemek rasyonel bir tavır olarak öne çıkıyor. Buna karşın, fonlardan çıkan 1,3 trilyon liranın hisseye değil doğrudan TL mevduata ve devlet tahviline akması, faiz kalkanının hanehalkı için hala en cazip sığınak olduğunu gösteriyor. TL vadeli mevduatta %61,5'lik oran ve 87 milyar liralık haftalık artış, liralaşma sürecinin kendi iç dinamikleriyle korunduğuna işaret ediyor.
En büyük operasyonel risk, iç talepteki ani duruşun şirket bilançolarına yapacağı baskıdır. Kartlı harcamaların %36'ya gerilemesi ve mobilya, elektronik ile havacılıkta harcama büyümesinin enflasyonun çok altına inmesi, dördüncü çeyrek ve 2027 başı şirket kârlılıklarının ciddi darbe alacağını gösteriyor. Bu tablo hisse seçimi yapacak orta-uzun vadeli yatırımcıların tüketim malları ve dayanıklı tüketim sektörlerinden uzak durması, iç talebe daha az duyarlı veya ihracat/maliyet avantajı olan şirketleri tercih etmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Net pozisyon özeti: Hisse senedinde fon kaynaklı satışların durulması için bekle; temerrüt riski taşıyan fon evreninde yeni pozisyon açma; yüksek getiri sunan TL vadeli mevduat ve hanehalkının yöneldiği DİBS tarafında biriktir; zayıflayan iç talep verileri ışığında tüketim odaklı hisseleri bu seviyelerden alma.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: İş Yatırım