Özel Röportaj - Ziraat Bankası Genel Müdürü Alpaslan Çakar | 9 Kasım 2026
BloombergHT · 2026-11-09
💡 Hızlı Bilgi
1. Uluslararası borçlanmada seçici ol: Küresel piyasada para çok fakat Amerikan 10 yıllık tahvili yüzde 5 seviyesinde kaldığı için borçlanma maliyeti yüksek seyrediyor.
2. Türkiye risk primini (CDS) lehte kullan: CDS 260 baz puana kadar geriledi, dış borç çevirme kabiliyeti rahatladı.
3. Kredi kartı ve bireysel borçlarda yapılandırmayı bekle: Bankalar Birliği ve BDDK, bireysel krediler ile kart borçlarına yeni vade planı hazırlıyor.
4. KOBİ kredilerinde riskleri iyi yönet, gereksiz borçlanma: Sorunlu alacaklar KOBİ ve tüketici tarafında toplanıyor, nakit akışı bozuk işletmeler zorlanıyor.
5. Yeşil dönüşüm ve iklim fonlarını biriktir: Ziraat Bankası reel sektörün kullanımı için 2 milyar dolarlık yeni yeşil finansman sözleşmesi imzalıyor.
📊 Detaylı Açıklama
Alpaslan Çakar, COP31 zirvesinde iklim finansmanının artık bir çevre konusu olmaktan çıkıp doğrudan ticareti ve üretimi yöneten bir kalkınma meselesine dönüştüğünü belirtiyor. Dünyanın 2025 ile 2030 yılları arasında yıllık 7,8 trilyon dolar yeşil finansmana ihtiyaç duyduğunu hatırlatıyor. Buna karşın şu anda küresel ölçekte yılda sadece 2 trilyon dolar harcanıyor. Avrupa Birliği'nin getireceği karbon vergisi sınırda devreye girdiğinde hazırlıksız yakalanan sanayiciler ciddi rekabet kaybı yaşayacak.
Uluslararası piyasalarda paraya erişim konusunda bir darlık bulunmuyor ancak maliyet sorunu öne çıkıyor. Borçlanma fiyatı Amerikan Hazine tahvili ile Türkiye'nin CDS priminin (kredi temerrüt takası) toplamıyla hesaplanıyor. Amerikan tahvil faizinin yüzde 5 civarında direnç göstermesi fonlama maliyetini yukarıda tutuyor. Yine de Türkiye'nin CDS priminin 800 seviyelerinden 260 baz puana inmesi dış borçlanmayı yönetilebilir kılıyor.
Ziraat Bankası dış finansman kanalında en büyük payı taşımayı sürdürüyor. Banka zirve kapsamında 4 farklı uluslararası kurumla toplam 2 milyar dolarlık yeni anlaşma imzalıyor. Kuruluşun toplam getirdiği dış kaynak 32 milyar dolara ulaşıyor. Çakar, bu yeni kaynağın tamamını Türk sanayisinin yeşil dönüşümünde ve reel sektörün ihracat kapasitesini korumada kullandıracaklarını söylüyor.
Makroekonomik dengelenme tarafında en zor dönemin geride kaldığı ifade ediliyor. Yüzde 70 seviyelerine kadar çıkan enflasyonun artık düşüş trendine girdiği vurgulanıyor. Talep enflasyonunun kontrol altına alınmasıyla birlikte bütçe disiplini hedeflenen bantta kalıyor. Merkez Bankası'nın faiz indirim adımları ve 9 Aralık toplantısı piyasadaki likidite tıkanıklığını aşmada temel eşik olarak görülüyor.
Merkez Bankası brüt rezervlerindeki gerileme piyasada tedirginlik yaratsa da gerekçesi net biçimde açıklanıyor. Rezervlerin 190 milyar dolar seviyesinden 160 milyar dolara inmesi döviz kaçışından değil, küresel altın fiyatlarının düşmesinden kaynaklanıyor. Kamunun sırtındaki 144 milyar dolarlık koşullu yükümlülük tamamen ödendiği için bilançolar artık dış şoklara karşı daha dayanıklı hale geldi.
Bankacılık sektörünün aktif büyüklüğü ve sermaye yeterliliği uluslararası standartların oldukça üzerinde seyrediyor. Takipteki alacak oranı yüzde 3,2 seviyesinde bulunuyor. Bu oran tarihsel ortalamanın hafif üzerinde kalsa da sektör için bir tehdit oluşturmuyor. Bankalar şüpheli alacaklar için yüzde 68 ila 70 arasında karşılık ayırırken, yakın izlemedeki kredilerde bu oran yüzde 18 düzeyinde bulunuyor.
Sorunlu krediler genele yayılmıyor; tüketici kredileri, kredi kartları ve belirli KOBİ sektörlerinde düğümleniyor. Büyük kurumsal şirketler ile tarım kredilerinde kayda değer bir geri ödeme aksaması yaşanmıyor. Avrupa pazarındaki talep daralması ve yüksek enerji fiyatları belirli sanayi kollarını baskılıyor. Bankacılık sektörü iyi niyetli ve nakit akışı toparlanabilir firmalara borç yapılandırmasıyla destek veriyor.
Bireysel müşteriler ve küçük işletmeler için geniş kapsamlı bir nefes alma adımı yolda görünüyor. Türkiye Bankalar Birliği ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) kredi kartları, tüketici kredileri ve KOBİ borçları için yeni bir yapılandırma modeli üzerinde çalışıyor. Yeni vade planıyla borçluların üzerindeki aylık ödeme baskısı hafifletilecek.
Ziraat Finans Grubu'nun toplam büyüklüğü 225 milyar doları, solo banka büyüklüğü ise 10 trilyon lirayı aştı. Banka, tarım kredilerinde yüzde 70, kurumsal kredilerde yüzde 20 ve ihracat kredilerinde yüzde 18 pazar payını elinde tutuyor. Çakar, önümüzdeki dönemde tüketimi değil; üretimi, yatırımı ve istihdamı önceleyen seçici kredi politikasından taviz vermeyeceklerinin altını çiziyor.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Alpaslan Çakar'ın verdiği mesajlar piyasanın mevcut zorluklarını saklamayan ancak sistemik bir çöküş beklentisini de kesin bir dille reddeden dengeli bir tablo çiziyor. Konuşmacı açıkça reel sektöre "panik yapmayın ama kontrolsüz borçlanmayın" uyarısı yapıyor. Enflasyonda baz etkisinin ötesinde talep daralmasıyla sağlanan yavaşlama, büyüme hızını kestiği için şirket bilançolarında nakit dönüş hızını belirgin şekilde yavaşlatmış durumda.
Piyasadaki en somut risk bireysel krediler ve KOBİ segmentindeki batık oranlarının hızlanmasıdır. Takip oranının yüzde 3,2'de tutulması bankaların yüksek karşılık ayırma disipliniyle başarıldı. Ancak BDDK ve TBB ortaklığında hazırlanan yapılandırma paketi, tabandaki nakit sıkışıklığının artık sadece piyasa dinamikleriyle çözülemediğini kanıtlıyor. Yeni borçlanma yerine mevcut borcu uzun vadeye yaymak şu aşamada zorunlu bir hamledir.
Küresel borçlanma denkleminde iyimserlik temkinli tutulmalı. Amerikan 10 yıllık tahvil faizlerinin yüzde 5 sınırında kalması, Türkiye'nin CDS primi 260'a gerilese dahi döviz cinsi borçlanmayı yüzde 7,5 - 8 bandının altına indirmeye izin vermiyor. Bu faiz maliyetiyle dışarıdan getirilen dövizin iç piyasada sanayiciye karlı biçimde kullandırılması oldukça zor. Yeşil dönüşüm fonları gibi imtiyazlı ve düşük maliyetli krediler bu yüzden hayati önem taşıyor.
Yatırımcı ve şirket yöneticileri için net pozisyon duruşu şudur: Tüketici ve işletme tarafında kısa vadeli borçlanmadan kaçın, BDDK'nın açıklayacağı borç yapılandırma takvimini bekle. Reel sektör tarafında ise geleneksel kapasite artışı yerine doğrudan yeşil dönüşüm, enerji verimliliği ve ihracat odaklı seçici kamu kredilerini kullanmak üzere kaynak biriktir. Likidite rahatlamasının genele yayılması 2027 yılının ilk yarısından önce gerçekleşmeyecektir.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: BloombergHT