Netanyahu'nun en büyük rakibi Gadi Eisenkot kim?
GZT · 2026-11-14
💡 Hızlı Bilgi
1. Fas göçmeni bir aileden gelen eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot, Binyamin Netanyahu hükümetinden ayrılarak başbakanlığın en güçlü muhalif adayı haline geldi.
2. Sivil yerleşimleri topyekun yıkıma uğratmayı amaçlayan tartışmalı Dahiye Doktrini'nin mimarı olan Eisenkot, 2023 yılında kendi oğlunu ve yeğenini Gazze'deki çatışmalarda kaybetti.
3. 7 Ekim sonrası kurulan acil durum savaş kabinesine katılan Eisenkot, Netanyahu'nun savaşı siyasi ömrünü uzatmak için stratejisiz sürdürdüğünü belirterek Haziran 2024'te istifa etti.
4. "Yaşar" adlı partisini kuran Eisenkot, iki devletli çözüm fikrini tamamen reddetti ve Batı Şeria ile Gazze'de mutlak İsrail askeri kontrolünü savundu.
5. Meclisteki Arap partilerinin Netanyahu'yu devirmek amacıyla dışarıdan tavsiye desteği vermesiyle hükümeti kurma görevi resmi olarak Eisenkot'a geçti.
📊 Detaylı Açıklama
Eisenkot'un hayatı, Fas'tan İsrail'e uzanan göç dalgası ve karşılaştığı dışlanmayla başladı. Ailesinin Berberi dilinde ceylan anlamına gelen Aznakkut olan soyadı, İsrail'e ayak bastıklarında göç memuru tarafından Eisenkot olarak kaydedildi. Faslı Yahudiler 1960'larda gizli operasyonlarla çölün ortasındaki çadır kamplarına yerleştirildi ve ağır bir ayrımcılıkla karşılaştı. Anne babası ayrılınca dokuz yaşında Negev çölündeki yatılı bir tarım köyüne gönderilen Eisenkot, Avrupalı elitlerin çocukları arasında kendini hep yabancı hissetti. Askerlik çağı geldiğinde seçkin birliklere kabul edilmeyip yoksul Doğu kökenli askerlerin toplandığı Golani Tugayı'na sevk edildi; buna rağmen 41 yıl boyunca orduda kalarak genelkurmay başkanlığına kadar tırmandı.
Filistin sahasındaki ilk kritik sınavını 2003 yılında İkinci İntifada sırasında Batı Şeria Tümeni komutanı olarak verdi. Göreve başladıktan 90 dakika sonra ilk suikast ve baskın toplantısını yönetti. İsrail ordusunun direnişi bastırmak için çimleri biçmek adını verdiği stratejiyi sahada bizzat uyguladı. 18 Aralık 2003'te Nablus kuşatmasında Alaiddin isimli fırın işçisi bir gencin sokakta vurulup kanlar içinde bekletilmesi ve ardından infaz edilmesi bu dönemin hafızalara kazınan olaylarındandı. İnsan hakları raporlarına göre sadece 2004 yılında Batı Şeria ve Gazze'de 174'ü çocuk olmak üzere 803 Filistinli bu kesintisiz baskınlar sırasında hayatını kaybetti.
Eisenkot'un askeri kariyerindeki asıl kırılma 2006 yılındaki 34 günlük Lübnan Savaşı ile gerçekleşti. Hizbullah'ın fırlattığı roketlerin havada durdurulamayacağını gören Eisenkot, çözümü Beyrut'un güneyindeki yoğun sivil nüfuslu Dahiye bölgesini yerle bir etmekte buldu. Bu saldırılarda yaklaşık bin Lübnanlı öldü ve 30 bine yakın ev yıkıldı. Eisenkot iki yıl sonra bu yıkımı resmi bir plana dönüştürdüğünü ilan ederek askeri literatüre Dahiye Doktrini olarak giren stratejiyi tescilledi. Bu doktrin, ateş açılan her sivil köy ve kasabanın askeri üs sayılarak orantısız güçle tamamen yok edilmesini öngörüyordu. Birleşmiş Milletler raporlarının savaş suçu olarak nitelediği bu yaklaşım, Gazze'deki binaların yüzde 80'inden fazlasının yıkıldığı 7 Ekim sonrası operasyonların da temelini oluşturdu.
2015 yılında İsrail ordusunun 21. Genelkurmay Başkanı olan Eisenkot, iki temel askeri hat izledi. Birincisi, savaş ilan etmeden Suriye başta olmak üzere sınır ötesindeki hedeflere yüzlerce hava saldırısı düzenlediği "savaşlar arası savaş" konseptiydi. İkinci kritik olay ise 2016'da El Halil'de yaşandı. Yerde yaralı yatan Abdülfettah isimli Filistinli bir gencin bir İsrail askeri tarafından başından vurularak infaz edilmesi dünyada infial yarattı. Eisenkot, ordu disiplinini korumak ve İsrail'in uluslararası mahkemelerde yargılanmasını önlemek amacıyla askerin askeri mahkemede yargılanmasını sağladı. Netanyahu ve aşırı sağcıların büyük tepkisini çeken bu süreçte asker sadece 9 ay cezaevinde yattı; Eisenkot'un adımı bir adalet arayışından ziyade orduyu koruma kalkanıydı.
Eisenkot'un sivillere yönelik sert tutumu 2018'deki Gazze Büyük Dönüş Yürüyüşü sırasında bir kez daha görüldü. Gösterilerden iki gün önce sınıra yüzü aşkın keskin nişancı konuşlandırdığını ve gerçek mermi kullanma emri verdiğini açıkça duyurdu. Takip eden yedi ayda sınır hattında 35'i çocuk, ikisi gazeteci ve üçü sağlık çalışanı olmak üzere en az 189 Filistinli öldürüldü. Altı binden fazla insan gerçek mermilerle sakat bırakıldı. Batı kamuoyuna disiplinli ve ılımlı bir komutan olarak sunulan Eisenkot'un kararları sahada çok ağır bir insani bilançoyla sonuçlandı.
2019'da ordudan ayrılıp siyasete giren Eisenkot, 7 Ekim 2023 sabahı evinde izinli bulunan 25 yaşındaki oğlu Gal'i uyandırıp birliğine gönderdi. Kendisi de Netanyahu'nun kurduğu olağanüstü savaş kabinesine bakan olarak girdi. Gazze'ye yönelik hava ve kara harekatlarının planlayıcıları arasında yer aldı. 7 Aralık 2023'te karargahta brifing aldığı sırada oğlu Gal'in Gazze'nin kuzeyindeki Cibaliye kampında tuzaklanmış bir tünel patlamasında öldüğü haberini aldı. Aynı gün Han Yunus'ta görev yapan yeğeni Maor da hayatını kaybetti. Eisenkot, kendi kurguladığı yıkım doktrininin tatbik edildiği topraklarda ailesinden iki kişiyi aynı gün toprağa vermek zorunda kaldı.
Oğlunun kaybından sonra rehine krizinin askeri baskıyla değil yalnızca diplomatik bir ateşkesle çözülebileceğini savunmaya başladı ve Haziran 2024'te hükümetten istifa etti. İstifa mektubunda ayrılık gerekçesi olarak Gazze'deki sivil ölümleri değil, Netanyahu'nun savaşı hedeflerine ulaştırmayıp kendi siyasi ömrünü uzatmak için süreci kasten uzatmasını gösterdi. Hükümetten ayrıldıktan sonra "Yaşar" (Dürüst) adını verdiği partiyi kurarak başbakanlığa aday oldu. Doğu kökenli kimliğiyle kitlelere ulaşmaya çalışırken Netanyahu yanlısı televizyonlarda etnik kökeni nedeniyle doğrudan hakaretlere maruz kaldı.
Eisenkot siyasi programında Filistin meselesine dair tavizsiz bir tutum takındı. İki devletli çözüm modelini acı bir hata olarak adlandırıp tamamen terk ettiğini açıkladı; yabancı ülkelerin Filistin'i tanımasını teröre ödül olarak niteledi. Savunduğu ayrılma modeli, Şeria Nehri ile Akdeniz arasındaki tüm güvenlik ve askeri yetkilerin bütünüyle İsrail ordusunda kalmasını öngörüyordu. Batı Şeria'nın resmi olarak ilhak edilmesine karşı çıkma sebebi ise Filistin topraklarını özgürleştirmek değil, 2,8 milyon Filistinliye vatandaşlık verip İsrail'deki Yahudi nüfus çoğunluğunu tehlikeye atmamaktı. Başbakan olduktan sonra 18 ay içinde Hamas'ı tamamen tasfiye etmeyi ve Lübnan sınırında 8 kilometre derinliğinde bir güvenlik bölgesi oluşturup Beyrut dahil her noktayı vurma serbestisi kazanmayı vadetti.
Seçim sandıkları açıldığında Netanyahu'nun sağ bloku 53 sandalyede kalırken, Eisenkot liderliğindeki muhalefet 48 vekile ulaştı. Meclisteki 19 sandalyeye sahip İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Arap partileri, Netanyahu'yu iktidardan düşürmek amacıyla hükümet kurma yetkisinin Eisenkot'a verilmesini tavsiye etti. Cumhurbaşkanından görevi devralan Eisenkot, acil durum hükümeti kuracağını ve masaya İsrail'in Yahudi yapısının korunması ile Hamas'ın tamamen yok edilmesi şartlarını koyacağını açıkladı. Ancak koltuktaki değişime rağmen sahada uygulanan askeri abluka ve yerleşimci baskısı Filistinliler açısından aynı kalmaya devam ediyor.
🎯 Haber Analisti Yorumu
Gadi Eisenkot'un yükselişi, İsrail siyasetinde Netanyahu karşıtı muhalefetin Filistin meselesinde aslında hiçbir barışçıl vizyona sahip olmadığını gösteriyor. Batı başkentlerinde ve liberal çevrelerde Netanyahu'ya karşı makul, aklı başında ve disiplinli bir alternatif olarak sunulan Eisenkot, askeri geçmişi incelendiğinde mevcut yıkıcı politikanın bizzat kurucusu durumunda. Dahiye Doktrini gibi sivil altyapıyı hedef alan acımasız bir savaş konseptinin mimarı olan bir figürün kurtarıcı gibi pazarlanması, İsrail siyasetindeki sağa kayışın kurumsallaştığının en somut kanıtı.
İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Arap partilerinin Eisenkot'a verdiği destek, siyaseten anlaşılabilir bir çaresizliğin sonucu. Öncelikli tehdit olarak görülen Netanyahu'yu tasfiye etmek uğruna, geçmişinde yüzlerce sivilin öldürüldüğü operasyonların emrini vermiş bir generale onay vermek zorunda kaldılar. Ancak bu taktiksel hamle, Filistin halkının sahadaki gerçekliğini değiştirmeyecek. Eisenkot'un iki devletli çözümü teröre ödül olarak görmesi ve ilhak karşıtlığını sadece demografik Yahudi çoğunluğunu koruma şartına bağlaması, işgalin sadece daha kurumsal ve soğukkanlı bir bürokrasiyle yönetileceğini gösteriyor.
Eisenkot'un önündeki en büyük siyasi risk, kurmayı planladığı kırılgan azınlık veya koalisyon hükümetinin meşruiyet açmazı. Fas kökenli bir Mizrahi (Doğu Yahudisi) olmasına rağmen Doğu kökenli muhafazakar seçmenin büyük kısmı hala Netanyahu'nun Likud çizgisine sadık kalıyor. Öte yandan merkez ve sol muhalefetin Avrupalı elit tabanı da Eisenkot'un geçmişini her an sorgulayabilecek bir mesafede duruyor. Kendi oğlunu ve yeğenini kurban verdiği Gazze savaşında Hamas'ı 18 ayda tamamen bitirme vaadi, askeri gerçeklerle örtüşmeyen popülist bir sınır çiziyor.
Bundan sonraki süreçte yakından takip edilecek tek kritik gelişme, Eisenkot'un kabineyi kurarken Arap partilerinin talepleri ile güvenlik bürokrasisinin dayatmaları arasında nasıl bir denge kuracağı olacak. Şayet bir ulusal acil durum hükümeti kurulabilirse, Gazze'deki askeri işgalin biçimi ve Lübnan sınırındaki tampon bölge planı doğrudan uygulamaya konacaktır. Ancak hükümet kurulamaz ve ülke yeniden erken seçime giderse, Netanyahu'nun aşırı sağcı ortaklarıyla birlikte Eisenkot'un etnik kökeni ve askeri sicili üzerinden çok daha sert bir kutuplaşma dalgası başlatacağını tahmin etmek zor değil.
Kanal: GZT