Korkarken Açgözlü Ol Yanlış Anlaşılıyor: 3 Krizden 5 Ders
Mehmet Yiğit TÜRKMEN · 2026-10-25
💡 Hızlı Bilgi
1. BIST genel endeksine toptan alım yapma; endeks yerine şirket bazında seçici kal.
2. BIST 100 dolar bazında 224 seviyesinde; dibi bulmaya çalışma, alımlarını zamana yayarak biriktir.
3. Kredili ve kaldıraçlı mal alma; borç seni en dipte zorunlu satıcı yapar.
4. Zirveden yüzde 50 düştü diye her hisseyi alma; şirket gelecekte nakit üretemiyorsa hala pahalıdır.
5. Nakdinin tamamıyla tek seferde alım yapma; yedek akçeni haftalara bölerek kademeli kullan.
📊 Detaylı Açıklama
Konuşmacı Mehmet Yiğit Türkmen, 2020 Mart çöküşünü hatırlatarak söze giriyor. S&P 500 üçte bir erirken Warren Buffett panik anında neredeyse hiç hisse almadı. Kasasındaki 137 milyar dolarla sakince kenarda bekledi. Buffett asıl hamlelerini panik dindikten sonra yaptı; 27 milyar dolarlık hisse geri alımı ve Japon ticaret devlerine ortaklık gerçekleştirdi. Howard Marks ise aynı günlerde piyasada kimsenin geleceği bilemeyeceğini yazıyordu. İki efsane isim de sloganlara kanmadan, hazırlıklı bir planla kriz yönetti.
Türkmen, Borsa İstanbul'daki güncel tabloyu net rakamlarla masaya yatırıyor. BIST 100 endeksi TL bazında 15.134 puandan 11.117 puana inerek yüzde 20 değer kaybetti. Dolar bazlı grafikte tablo çok daha sert görünüyor. Endeks 224 dolara kadar geriledi; bu da Temmuz 2024'teki 340 dolar zirvesinin üçte bir altında. Ancak konuşmacı bu seviyelerin dip anlamına gelmediğini vurguluyor. Dibi ve tepeyi kimsenin bilemeyeceğini, amacın nerede durduğumuzu anlamak olduğunu belirtiyor.
İlk kriz örneği olan 2000 yılındaki Dot-com balonunda Buffett çok ağır bir bedel ödedi. Nasdaq rekorlar kırarken Berkshire Hathaway hissesi 1999'da yüzde 23 düştü; zirveden düşüşü ise yüzde 48'i buldu. Herkes para kazanırken kenarda kalmak çelik gibi sinir istiyordu. Balon patladığında teknoloji hisseleri yüzde 80 çöktü ama Buffett sermayesini koruyarak oyunda kaldı. Julian Robertson gibi fon yöneticileri ise müşterileri paralarını geri istediği için fonlarını kapatmak zorunda kaldı. Buffett'ın kalıcı sermayesi onu zorunlu satıştan kurtardı.
İkinci örnek 2008 küresel finans krizinden geliyor. Howard Marks kriz gelmeden önce 11 milyar dolarlık dev bir sorunlu borç fonu kurdu. Lehman Brothers battıktan sonra Marks, 15 hafta boyunca her hafta 450 milyon dolarlık alım yaptı. Toplamda yaklaşık 7 milyar dolar harcadı. Buffett da aynı dönemde erkenden alıma başladı ve piyasa düşmeye devam edince eleştirildi. Türkmen'e göre krizde dipten önce almak bir hata değil, olasılık hesabının doğal bir parçasıdır.
Üçüncü durak 2020 pandemisi oldu. Buffett o dönemde büyük bir sürprizle elindeki tüm hava yolu hisselerini zararına sattı. Berkshire bir çeyrekte 50 milyar dolar zarar yazdı. Amerikan Merkez Bankası (Fed) piyasaya trilyonlarca dolar sürünce toparlanma çok hızlı geldi. Türkmen, Marks'ın buradaki düşünce yapısını benimsediğini söylüyor. Marks nakdini parçalara ayırdı, geleceği bilmediğini kabul etti ve fiyatı olasılıklarla tartarak adım adım biriktirdi.
Türkmen bu üç krizden beş temel ders çıkarıyor. Birincisi, barut krizden önce kuru olmalı; kriz anında nakit arayan kişi en kötü fiyattan mal satar. İkincisi, borç sabrı öldürür; kaldıraçtan kaçınmak gerekir. Üçüncüsü, kimse dibi bulamaz; önemli olan fiyatla değeri kıyaslamaktır. Dördüncüsü, şüphecilik iki yönlüdür; balonda coşkuya, krizde ise sınırsız karamsarlığa şüpheyle bakılmalıdır. Beşincisi, krizde alım yaparken erken davranmak kaçınılmazdır; sermayeniz bu hatayı kaldıracak güçte olmalıdır.
Konuşmacı Türk yatırımcısına özel uyarılarda bulunuyor. Türkiye'de yatırımcıyı kurtaracak bir Fed desteği bulunmuyor. Ayrıca Amerikan endeksleri gibi BIST'e toptan endeks yatırımı yapmak geçmiş verilere göre mantıklı değil. BIST 100 dolar bazında 2010 yılındaki 508 dolar zirvesinin hala yarısından bile aşağıda duruyor. Bu yüzden TL grafiklerini bir kenara bırakıp hisse bazlı değerlemeye odaklanmak gerekiyor. Bir hissenin sadece yüzde 50 düşmüş olması onu ucuz yapmaz; ürettiği nakde bakmak şarttır.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Türkmen'in kriz yönetimi yaklaşımı ayakları yere basan, rasyonel bir piyasa gerçeğini temsil ediyor. Piyasadaki popüler "sokakta kan varken al" söylemi, arkasında nakit gücü ve psikolojik disiplin olmayan küçük yatırımcıyı batırır. Konuşmacı açıkça aceleci alımlara ve dipten dönüyoruz hayallerine karşı çıkıyor. Temel mesaj çok net: Ne zaman döneceğini tahmin etmeye çalışma, hayatta kalacak sermaye yapısını kur.
İçerikteki en değerli uyarı, Türk yatırımcısının Amerikan piyasası ezberleriyle hareket etmemesi gerektiğidir. Amerika'da endeks fonu alıp yatan kazanabilir; arkasında küresel para basma gücü olan bir Fed vardır. Türkiye'de ise BIST 100 dolar bazında 14 yıldır eski zirvesini geçemedi. Bu ortamda endeksi toptan almak yerine tek tek şirket analizi yapmak zorundasınız. Türkmen'in TL bazlı rekorları bir kenara bırakıp dolar bazlı bakma ısrarı son derece haklı bir yaklaşımdır.
En büyük risk, Türkmen'in de kendi gayrimenkul ödemeleri örneğinde paylaştığı gibi likidite sıkışıklığıdır. Kredili işlem yapan ya da kısa vadeli borçla hisse alan biri, sabırlı olamaz. Fiyatlar düşerken teminat tamamlama çağrısı gelir ve insanı en dipte malını satmaya zorlar. Marks ve Buffett'ı başarılı kılan şey zekalarından çok, onları hiçbir gücün zorla satıcı yapamayacağı sermaye yapılarıdır.
Sonuç olarak piyasada mevcut seviyelerden panikle kaçmak da tek tuşla tüm parayı hisseye gömmek de yanlıştır. Türkmen'in çizdiği pozisyon çok berrak: Krediden uzak dur, nakdini parçalara ayır, sağlam şirketlerde zamana yayarak kademeli biriktir. Dibi yalnızca yalancılar bilir; akıllı yatırımcı ise sadece ucuzlayan sağlam şirketlerde payını artırır ve sabırla bekler.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: Mehmet Yiğit TÜRKMEN