J.D Vance'in Kampanyasının Başladığı Gün!
CNBC-e · 2026-11-05
💡 Hızlı Bilgi
1. Petrol ve enerji piyasaları: Bekle; Trump seçim yenilgisinin hırsıyla İran'a karşı askeri baskıyı artırabilir, fiyat dalgalanması kapıda.
2. F-35 ve Türk savunma hisseleri hikayesi: Beklentiye girme; Demokratların yönettiği Kongre varken F-35 veya yaptırım muafiyeti beklemek hayalcilik olur.
3. ABD borsa endeksleri: Acele etme, bekle; Aralık ayında hükümetin kapanma tehlikesi ve Trump'a açılacak meclis soruşturmaları piyasayı sarsabilir.
4. İsrail savunma harcamaları: Pozisyonunu koru; 4 milyar dolarlık resmi yardımın kesileceği söylense de silah sevkiyatı Pentagon bütçesinden aynen sürecek.
5. Rusya-Ukrayna barış fiyatlaması: Erken zafer satın alma; Trump Putin'i masaya zorlasa bile Kongre Ukrayna'nın tamamen terk edilmesine set çekecek.
📊 Detaylı Açıklama
Demokrat Parti, ABD ara seçimlerinde Kongre'nin iki kanadında da üstünlüğü ele geçirdi. Sandıktan çıkan bu ağır hezimet, Donald Trump cephesinde büyük bir şok yarattı. Başkan Yardımcısı JD Vance hemen devreye girdi. Vance, sosyal medyada paylaştığı mesajda seçimi İran Savaşı yüzünden kaybettiklerini açıkça ilan etti. Bu çıkış, Vance'in Trump ile arasına set çekip 2028 başkanlık yarışını başlattığı an olarak kayıtlara geçti.
Amerikan seçmeni sandıkta dış politikadan ziyade cebine baktı. Trump, "bitmeyen savaşları bitireceğim" vaadiyle iktidara gelmişti. Ancak İran ile doğrudan bir sıcak çatışma başlattı. Bu macera petrol fiyatlarını yukarı fırlattı, market raflarındaki enflasyonu azdırdı. Seçmen, yaşadığı hayat pahalılığı ile İran Savaşı arasında doğrudan bir bağ kurdu. Faturayı da ara seçimde doğrudan Trump yönetimine kesti.
Kongre'yi kaybeden Trump, içeride adeta köşeye sıkıştı. Demokrat çoğunluk, Trump'ın yakın çevresi ve ailesi hakkındaki yolsuzluk iddiaları için meclis soruşturmaları açmaya hazırlanıyor. Hatta Aralık ayında federal hükümetin bütçesizlikten kapanması ihtimali masada duruyor. İç siyasette eli kolu bağlanan bir başkan, mecburen enerjisini dış politikaya yöneltecek. Üstelik bir daha seçime girmeyeceği için halkın tepkisini umursamadan hareket edebilir.
İran dosyasında piyasaların beklediği yumuşama gerçekleşmeyebilir. Trump, savaşı aslında aylar önce Venezuela operasyonu gibi tereyağından kıl çekercesine bitirmek istiyordu. Ancak Tahran direndi ve savaşı uzattı. Trump şu an seçim yenilgisinin sorumlusu olarak İran'ı görüyor. Sırf intikam duygusuyla ve seçim kaygısı kalmadığı için İran'a yönelik askeri operasyonların dozunu daha da yukarı taşıyabilir. Bu durum Hürmüz Boğazı ve petrol taşımacılığı üzerinde kara bulutlar oluşturuyor.
İsrail'e sağlanan askeri destek tartışma konusu oldu. Trump, seçim günü İsrail'e verilen 4 milyar dolarlık askeri yardımı keseceğini duyurdu. Fakat uzmanlar bu açıklamanın göz boyama olduğu fikrinde birleşiyor. Bu kaynağın doğrudan Pentagon bütçesine kaydırılacağını belirtiyorlar. Böylece Kongre denetiminden kaçırılarak Tel Aviv'e yüksek teknolojili silah akışı kesintisiz sürecek. Başbakan Netanyahu'nun seçimden güçlü çıkması da bu ilişkiyi koruyacak.
Türkiye ile ABD arasındaki kriz dosyalarında iki yıl boyunca ilerleme beklemek hayalden ibaret. Ankara, geçmişte Trump ile kişisel temas kurarak F-35 ve S-400 yaptırımlarını aşabileceğini hesapladı. Oysa CAATSA yaptırımları Amerikan yasalarına bağlı. Şimdi Kongre'de çoğunluk Demokratlara geçti. Demokrat Parti Türkiye'nin tezlerine çok daha soğuk yaklaşıyor. Bu nedenle önümüzdeki iki yılda F-35 teslimatı ya da yaptırımların kalkması mümkün görünmüyor; mevcut durumun bozulmaması bile bir başarı sayılacak.
Rusya ve Ukrayna cephesinde ise Trump Putin'e bir çıkış yolu sunmak istiyor. Trump, damadı Kushner ve özel temsilcileri üzerinden gizli kanallarla Moskova ile temas yürütüyor. Putin'e savaşı bitirmesi için baskı yapacak. Fakat Demokrat Kongre, Ukrayna'nın tamamen Rusya'nın insafına terk edilmesine sert bir direnç gösterecek. Avrupa başkentleri de ABD'nin yaratacağı yeni güç dengeleri karşısında endişeyle bekliyor.
Son olarak Washington'ın dış politikadaki bir diğer hedefi Küba olabilir. Dışişleri Bakanı Marco Rubio, hayatının projesi olarak gördüğü Havana'daki komünist yönetimi devirme hevesinden vazgeçmiş değil. İran Savaşı Amerikan ordusunu yorsa bile, Trump yönetimi tarihe bir miras bırakmak amacıyla Latin Amerika'da tansiyonu aniden tırmandırabilir.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Kongre'de dengelerin değişmesi, piyasaların ilk anda düşündüğü gibi küresel gerilimleri hemen sonlandırmayacak. Aksine, köşeye sıkışmış ve yeniden seçilme korkusu kalmayan bir Trump, dış politikada çok daha kontrolsüz kararlar alabilir. Seçim hezimetini İran'ın masaya oturmamasına bağlayan Beyaz Saray, askeri operasyonları tırmandırırsa enerji maliyetlerinde yeni bir şok yaşayabiliriz. Bu yüzden petrolde düşüş trendine oynayan pozisyonlar için acele etmeyin ve bekleyin derim.
ABD iç piyasasında hisse senetleri için fırtınalı bir dönem başlıyor. Demokratların Temsilciler Meclisi ve Senato'yu alması, vergi indirimlerini ya da teşvik paketlerini imkansız kılıyor. Üstüne bir de federal hükümetin kapanma riski ile Trump ailesine yönelik yolsuzluk soruşturmaları eklenecek. Yatırımcıların ABD büyüme hisselerinde kâr realizasyonuna gitmesi ve nakit tamponlarını artırarak kenarda beklemesi çok daha sağlıklı bir taktik olacaktır.
Borsa İstanbul tarafında ise savunma şirketlerine ve ABD ile ilişkilerin düzeleceği hikayesine bel bağlayanlar rotayı yeniden çizmeli. F-35 programına dönüş veya yaptırımların kalkması Demokrat Kongre duvarına toslayacak. Türk savunma sanayiinin ihracat kanalında Amerikan pazarı yerine Körfez ve Orta Doğu'daki yerel güvenlik ittifaklarını besleyen şirketleri seçici şekilde biriktirmek rasyonel bir tercih olur. Ankara'nın kongre diplomasisi zayıf kaldığı sürece Washington merkezli pozitif beklentiler hayal kırıklığı yaratır.
Özetle küresel jeopolitik tabloda risk primi azalmıyor, sadece mekan değiştiriyor. Trump içeride yasama gücünü yitirdi ama dışarıda tetiği çekme yetkisini koruyor. Altın gibi güvenli liman varlıklarını portföyde tutmaya devam edin; jeopolitik yumuşama masallarına inanarak riskli varlıklarda agresif alıma geçmeyin.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: CNBC-e