İstanbul Felaketlere Ne Kadar Hazır? İstanbul'un Bütçesi Neden Hizmete Dönüşmedi? | A Haber
A Haber · 2026-10-15
💡 Hızlı Bilgi
1. İstanbul genelinde metrekareye 270 kilogramı aşan şiddetli yağışlar sonucu can kayıpları, toprak kaymaları ve istinat duvarı çökmeleri meydana geldi.
2. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, şehirlerin tüm afet türlerine dirençli hale getirilmesi ve dere yataklarının ivedilikle gözden geçirilmesi çağrısında bulundu.
3. İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve İSKİ, devasa bütçelere ve taşkınların çözüldüğü vaatlerine rağmen mazgal ve dere ıslahı gibi temel altyapı bakımlarını ihmal etmekle suçlandı.
4. Sayıştay raporlarına yansıyan İSKİ'nin İBB'den 9,5 milyar TL alacağı ve kurumun 25 milyar TL'ye ulaşan borç yükü mali kriz göstergesi olarak öne sürüldü.
5. Katılımcılar, belediye başkanlarına dokunulmazlık verilmesi taleplerine yolsuzluk riskini ve denetimsizliği artıracağı gerekçesiyle sert tepki gösterdi.
📊 Detaylı Açıklama
İstanbul'da ve Marmara Bölgesi genelinde etkili olan aşırı yağışlar sonrasında yaşanan su baskınları, can kayıpları ve büyük maddi hasar stüdyoda geniş kapsamlı olarak değerlendirildi. Programda vefat eden Üsküdar Belediye Başkan Vekili Ziya Gültekin rahmetle anılırken, sahadaki AFAD ve kamu personellerinin çabaları vurgulandı. Şehircilik uzmanı Talha Kös, suyun binlerce yıllık bir hafızası ve akış mühendisliği olduğunu, dere yataklarına yapılan bilinçsiz müdahalelerin bu tür doğa olaylarını felakete dönüştürdüğünü belirtti. Türkiye'nin afet gerçekliğiyle yüzleşerek kararlarını sadece bina ve nüfus üzerinden değil, afet taşıma kapasitesine göre alması gerektiği aktarıldı.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un konuya dair açıklamaları hatırlatılarak, Türkiye genelinde dere kesitlerinin ve altyapı müktesebatının baştan sona yenilenmesi zorunluluğuna dikkat çekildi. Şehir planlarının altyapı master planlarıyla çakıştırılmamasının 90 yıllık bir şehircilik hatası olduğunu belirten konuklar, 6 Şubat depremlerinin ardından inşa edilen 455 bin konutluk hamlenin teknik kapasiteyi kanıtladığını, ancak yerel yönetimlerdeki zihniyet sorununun aşılamadığını dile getirdi. Özellikle son 7 yıllık süreçte yerel idarelerde şehircilik yatırımlarının durma noktasına geldiği savunuldu.
Eski belediye meclis üyesi Sinan Burhan, Ekrem İmamoğlu ve Mansur Yavaş yönetimlerinin kriz anlarındaki reflekslerini sert sözlerle eleştirdi. 2019 yılındaki selde Bodrum tatilini kesmeyen İmamoğlu'nun, Elazığ depremi dönemindeki kayak tatili ve 2022 yılındaki yoğun kar yağışında balıkçıda büyükelçiyle buluşması örnek gösterildi. Ankara'da Mansur Yavaş'ın 7 yıllık döneminde sel kaynaklı 10 vatandaşın vefat ettiği belirtilirken, geçmişte Melih Gökçek döneminde benzer can kayıplarının yaşanmadığı iddia edildi. Yerel yöneticilerin kriz anlarında sorumluluk almaktan kaçındığı ve görevlerini yerine getirmediği ifade edildi.
İBB'nin seçim öncesinde taahhüt ettiği 100 bin konutluk deprem dönüşüm vaadini yerine getirmediği, sonrasında ise kentsel dönüşümün tek başına belediyenin işi olmadığını savunduğu aktarıldı. Avrupa Birliği'nden alınan 100 milyon euroluk ulaşım kredisinin yerinde kullanılmadığı, ileri biyolojik arıtma tesislerinin "temel atmama töreni" yapılarak durdurulduğu ve Haliç'in korunmasının zaafa uğratıldığı öne sürüldü. Altyapı yatırımlarının "gözle görülmediği" gerekçesiyle terk edildiği, bütçelerin ise algı yönetimine, sosyal medya reklamlarına ve konserlere aktarıldığı savunuldu.
Aynı hava muhalefetinin Kocaeli Kartepe'de metrekareye 215 kg düşmesine rağmen İstanbul Beykoz'da 277 kg yağışla çok daha derin bir krize yol açtığı mukayese edildi. Katılımcılardan Elif Hanım, Eyüpsultan'da belediye binası önündeki yolun çökmesini ve Kemerburgaz'daki Davutpaşa Deresi'nin İSKİ'ye önceden haber verilmesine rağmen temizlenmemesini yönetim zafiyeti olarak sundu. İstanbulluların artık hafif bir sağanakta bile kıta değiştiremeyecek hale geldiği ve krizlerin gündelik yaşamda kanıksanmasının kabul edilemez bir seviyeye ulaştığı vurgulandı.
Belediyenin devasa finansal gücü ve kaynak kullanımı masaya yatırıldı; 2026 yılı için kabul edilen İBB konsolide bütçesinin İSKİ ve İETT ile birlikte yaklaşık 610 milyar TL'ye ulaştığı hatırlatıldı. 2023 yılında sosyal medya tanıtımlarına ve influencerlara 2 milyar TL'den fazla kaynak ayrıldığı, buna karşın Sayıştay raporlarına göre İSKİ'nin İBB'den 9,5 milyar TL alacağı bulunduğu ve kurumun borcunun 25 milyar TL seviyesine fırladığı belirtildi. Mazgalların sadece üst demirlerindeki otların temizlenip içlerindeki beton ve balçık atıkların çıkarılmadığı, böylece sistemin çöktüğü ifade edildi.
Son olarak, bazı muhalefet çevrelerinden gelen "belediye başkanlarına dokunulmazlık verilsin" talepleri tartışıldı. Sinan Burhan, kamu kaynağı ve imar yetkisi kullanan belediye başkanlarına dokunulmazlık tanınmasının büyük bir yolsuzluk ağı doğuracağını ve denetimi tamamen imkansız kılacağını savundu. İstanbul'da 1,6 milyon riskli konutun bulunduğu ve bunların 500 bininin acilen yıkılıp dönüştürülmesi gerektiği hatırlatılarak, yerel yönetimlerin merkezi hükümetle koordineli şekilde siyaset üstü bir anlayışla projeler üretmesi gerektiği belirtildi.
🎯 Haber Analisti Yorumu
İstanbul'da yaşanan son sel felaketi ve ortaya çıkan ağır bilanço, metropol yönetiminde "vitrin belediyeciliği" ile "altyapı öncelikli mühendislik belediyeciliği" arasındaki derin uçurumu bir kez daha gözler önüne sermektedir. Tartışmalardaki ana tez haklı bir temele dayanmaktadır; modern mega kentler sadece sosyal yardımlar, konserler veya halkla ilişkiler kampanyalarıyla idare edilemez. İklim krizinin getirdiği ani ve yoğun yağış rejimleri, yerin altındaki drenaj kapasitesini ve dere yataklarının doğal akışını merkeze alan tavizsiz bir şehircilik disiplinini zorunlu kılmaktadır.
Söz konusu ihmaller zincirinin yaratacağı olası sonuçlar, doğrudan kentin sosyo-ekonomik dokusunu ve can güvenliğini tehdit etmektedir. Dere yataklarının ıslah edilmemesi ve mazgal bakımlarının yüzeysel tutulması, öncelikle alt-orta gelir grubunun ikamet ettiği bodrum katları ve dere havzalarını doğrudan ölümcül risk altına sokmaktadır. Ayrıca, Sayıştay raporlarına yansıyan bütçe açıkları ve iştirakler arası kontrolsüz borçlanmalar, kentin gelecekteki olası bir büyük Marmara depremine karşı finansal ve lojistik dayanıklılığını ciddi biçimde aşındırmaktadır.
Siyasi bağlamda gündeme getirilen "belediye başkanlarına dokunulmazlık" önerisi ise demokratik denetim ve kamu maliyesi açısından son derece riskli ve kabul edilemez bir sınırdır. Devasa bütçeleri, doğrudan ihale dağıtım mekanizmalarını ve trilyonluk imar rantlarını kontrol eden yerel figürlerin yargı denetimi dışına çıkarılması, yerel yönetimlerde hesap verebilirlik ilkesini tamamen çökertecektir. Yolsuzluk iddialarının şeffaf yargı süreçleriyle aydınlatılması, hem kamu vicdanı hem de kaynakların doğru yere yönlendirilmesi için elzemdir.
Sonuç olarak karar alıcılar ve kamuoyu açısından net bir aksiyon planı benimsenmelidir: Bekle-gör politikası derhal terk edilmeli, kentsel dönüşüm ve altyapı yatırımları siyasetler üstü bir "milli güvenlik meselesi" olarak kodlanmalıdır. Yerel yönetimler reklam ve tanıtım bütçelerini asgari seviyeye indirerek kaynaklarını İSKİ ve fen işleri projelerine aktarmalı; merkezi hükümet ise parti ayrımı gözetmeksizin riskli dere yatakları ve deprem dönüşüm projelerine katı denetim ve hızlı onay mekanizmaları uygulamalıdır.
Kanal: A Haber