İsrail'de Netanyahu'ya Sandık Şoku! - Memleket Meselesi | A Haber
A Haber · 2026-10-27
💡 Hızlı Bilgi
1. İsrail erken genel seçiminde Başbakan Binyamin Netanyahu çoğunluğu kaybetti; mecliste hiçbir blok tek başına hükümet kuracak 61 sandalyeye ulaşamadı.
2. Arap partileri mecliste sandalye sayılarını 18'e yükselterek İsrail tarihindeki en kilit koalisyon aktörü konumuna geldi.
3. Hükümet, 18 milyon emekli için Ocak 2027 öncesinde enflasyon farkına ilaveten refah payı ve seyyanen zam içeren yeni bir sosyal paket hazırlığı başlattı.
4. CHP kulislerinde cumhurbaşkanı adayının siyaset dışından, ekonomi bilen bir isim olacağı iddiası ve Kılıçdaroğlu ile Özel arasındaki yönetim gerilimi tartışıldı.
📊 Detaylı Açıklama
İsrail'de sandıkların kapanmasıyla açıklanan çıkış anketleri Netanyahu için büyük bir gerilemeyi belgeledi. İktidardaki Likud Partisi 30 sandalyeden 23-25 aralığına indi. Netanyahu'nun aşırı sağcı ortaklarıyla kurduğu iktidar bloku 50 sandalyede kaldı. Eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloku ise 52-53 sandalyeye ulaştı. Hükümet kurmak için meclisteki 120 sandalyenin en az 61'i gerektiğinden iki taraf da çoğunluğu sağlayamadı.
Seçimin en somut kırılması İsrail vatandaşı Filistinlilerin oluşturduğu Arap sokağında yaşandı. Geçmiş seçimlerde 11 milletvekilinde kalan Arap partileri, katılım rekoru kırarak meclisteki sandalye sayılarını 18'e çıkardı. Mansur Abbas liderliğindeki Ra'am Partisi 7 vekil kazanırken, Ortak Liste 10-11 vekile ulaştı. Netanyahu'nun gün boyu sosyal medyada yapay zeka videolarıyla Arapların sandığa koştuğunu yayarak sağ seçmeni kışkırtma çabası hedefine ulaşamadı.
Muhalefet cephesinin yeni yüzü Gadi Eisenkot, sonuçların ardından derhal bir "siyonist seferberlik hükümeti" kuracağını ilan etti. Ancak analistler, Eisenkot'un 2006 Lübnan Savaşı'nda sivil altyapıyı yok etmeyi amaçlayan "Dahiye doktrini"nin mimarı olduğunu hatırlatarak Filistin politikasında özde bir yumuşama beklenmediğini vurguladı. Eisenkot'un bir oğlu ve bir yeğeni Gazze saldırıları sırasında öldürülmüştü.
İsrail yasalarına göre Cumhurbaşkanı İshak Herzog partilerle görüşerek en çok işaret edilen lidere 42 günlük hükümet kurma görevi verecek. Hükümet kurulamazsa meclis feshedilecek ve ülke üç ay içinde yeniden sandığa gidecek. Netanyahu bu süreçte altı aya varan süreyle geçici başbakanlık koltuğunda oturmayı sürdürebilecek. Uzmanlar, Netanyahu'nun içerideki koltuğunu korumak için ABD desteğiyle İran'a dönük kinetik askeri adımları kışkırtabileceği uyarısında bulundu.
Programın Türkiye gündemindeki ilk ana başlığı emekli maaşlarına yönelik yeni düzenleme oldu. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ve AK Parti kurmaylarının Plan ve Bütçe Komisyonu sürecinde paylaştığı bilgilere göre, 18 milyon emeklinin gelirini artırmak için refah payı formülü masaya yatırıldı. Hazırlanan taslak, Sosyal Güvenlik Kurumu bütçesi gözetilerek yıl sonuna kadar Meclis'e sunulacak.
Programa bağlanan AK Parti Ekonomi İşleri Başkan Yardımcısı Abdülkadir Develi, Ocak ayında emeklilere yalnızca 6 aylık enflasyon farkı değil, enflasyonun üzerinde bir "refah payı" verileceğini doğruladı. Develi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yaklaşık yüzde 10'luk enflasyon beklentisinin üstünde bir artış planlandığını, memur emeklileri için de 2023'teki seyyanen artıştan kaynaklanan maaş makasını kapatacak adımlar çalışıldığını aktardı.
Mevcut sosyal güvenlik dengesizliğine dikkat çeken katılımcılar, Türkiye'de 27,5 milyon prim ödeyen çalışana karşılık 18 milyon emekli bulunduğunu belirtti. Sağlıklı bir sistemde bir emekliye dört çalışanın düşmesi gerekirken bu oranın 1,5 seviyesine gerilemesi bütçe üzerindeki yükü ağırlaştırıyor. 1990'lardaki erken emeklilik vaatleri ve son EYT yasasıyla sisteme 3,3 milyon yeni emeklinin katılması dengeleri sarstı.
Tartışılan formüller arasında 65-70 yaş üzerindeki, ek geliri veya mülkü bulunmayan emeklilerin hanesine en az bir asgari ücret girmesini sağlayan tamamlayıcı "vatandaşlık maaşı" modeli öne çıktı. Prim adaletsizliğinin giderilmesi için de seyyanen zam ihtimali konuşuldu; zira 9.000 gün prim yatıran çalışan ile taban prim ödeyen kişinin neredeyse aynı taban maaşı (23.500 TL bandı) alması ciddi bir toplumsal itiraz yaratıyor.
Ankara kulislerinde CHP'nin cumhurbaşkanı adayı tartışması da masaya yatırıldı. Gürsel Tekin'in adayın belirlendiği yönündeki açıklamalarının ardından kulislerden sızan profilde adayın profesyonel siyasetçi olmadığı, hayatın içinden gelen, dünyayı ve iktisadı iyi bilen bir isim olduğu iddia edildi. Katılımcılar bu tanımın parti içi hizipleri yatıştırmaya dönük bir siyasal mühendislik veya kamuoyu yoklama taktiği olabileceğini dile getirdi.
CHP ile Özgür Özel'in yeni siyasi oluşumu arasındaki gerilim ise Genel Merkez'deki Genel Başkanlar panosundaki fotoğraflar üzerinden sembolik bir krize dönüştü. Mahkemenin kurultay hakkında verdiği "mutlak butlan" (hukuken yok hükmünde sayılma) kararının Yargıtay'ca onanması halinde Özel'in fotoğrafının duvardan indirileceği iddiaları tartışıldı. Konuklar, iki partinin artık temel dış politika, güvenlik ve belediye meclislerinde dahi ortaklaşamadığını kaydetti.
🎯 Haber Analisti Yorumu
İsrail'deki sandık aritmetiği, Netanyahu'nun siyasi ömrünü uzatmak için Gazze'de ve bölgede yürüttüğü topyekun savaş stratejisinin kendi seçmen tabanında dahi matematiksel bir çoğunluk üretmediğini netleştirdi. Likud Partisi sandıktan birinci çıksa da iktidar blokunun 50 vekile gerilemesi, toplumun en az yarısının mevcut felaketin faturasını doğrudan Başbakan'a kestiğini gösteriyor. Ancak bu tablo otomatik bir barış ihtimali doğurmuyor; Eisenkot yönetimindeki muhalefet de güvenlikçi ve siyonist refleksleri en az Netanyahu kadar katı bir askeri gelenekten devralıyor.
Arap partilerinin mecliste 18 vekile ulaşması İsrail parlamento tarihinin en kritik manevra alanını yarattı. Mansur Abbas ve Ortak Liste, dışarıdan destek verecekleri bir azınlık hükümetiyle dahi Netanyahu'yu koltuğundan indirme potansiyeline sahip tek güç durumunda. Buna karşın Yahudi muhalefet blokunun, aşırı sağ seçmenden çekindiği için Filistinli Araplarla resmi bir koalisyon protokolüne imza atmaktan kaçınması, sistemi çözümsüz bir kilitlenmeye ve üçüncü kez erken seçime sürükleyebilir.
Netanyahu açısından geçici başbakanlık dönemi, iktidarı bırakmamak adına her türlü bölgesel provokasyona açık tehlikeli bir geçiş evresi yaratıyor. İsrail siyasi kültüründe liderler sıkıştıklarında "bayrak etrafında toplanma" refleksi üretmek için askeri tırmanışı kullanır. Netanyahu'nun koalisyon müzakerelerinin sürdüğü 45 günlük sürede İran ve müttefiklerine karşı gerilimi tırmandırarak ABD'yi fiili çatışmaya çekmeye çalışması ve bu güvenlik atmosferiyle meclisi kendi arkasında hizalamaya girişmesi en yüksek olasılıklı risk senaryosudur.
Türkiye iç siyasetinde emekliye refah payı hamlesi, iktidarın son yerel seçimlerdeki erimenin ana dinamiğini doğru teşhis ettiğini gösteriyor. 18 milyonluk seçmen kitlesini salt enflasyon oranında zamla tatmin etmek artık siyaseten sürdürülebilir değil; ancak 1,5 çalışanın 1 emekliyi finanse ettiği aktüeryal krizde bütçe açığını patlatmadan adalet sağlamak imkansıza yakın. İktidarın haneye giren toplam geliri baz alan "vatandaşlık maaşı" veya kademeli seyyanen zam gibi hedefli sosyal yardımlara yönelmesi, makro dengeleri gözetirken en kırılgan tabakayı kurtarma arayışıdır.
Muhalefet cephesinde CHP ile yeni kurulan siyasi kanat arasındaki fotoğraf kaldırma ve "özür dileme" eksenli polemikler, siyasetin toplumsal tabandan ve gerçek ekonomik krizden ne kadar koptuğunu bir kez daha ortaya koyuyor. "Siyaset dışı cumhurbaşkanı adayı" arayışları, 2014 ve 2023 seçimlerindeki mühendislik modellerinin başarısız hafızasını akıllara getiriyor. Bundan sonra takip edilecek tek somut gelişme, İsrail Cumhurbaşkanı Herzog'un hükümet kurma görevini Likud lideri Netanyahu'ya mı yoksa 53 sandalyeli muhalefet blokunun temsilcisi Eisenkot'a mı tevdi edeceği olacak.
Kanal: A Haber