İş Dünyası 'Artık Yeter' Diyor! & Eylül'de Faiz İndirimi Zor | Erdal Sağlam
Mesele Ekonomi · 2026-08-22
💡 Hızlı Bilgi
1. Enflasyonda yıl sonu tahmini %30'un üstüne revize edildi; 29'un altına inme ihtimali kalmadı, 32-33 seviyeleri konuşuluyor.
2. Eylül ayında politika faizinde indirim beklenmiyor; fonlama faizinin %40 seviyesinde tutulması hedefleniyor.
3. Sanayi kesiminde kapasite kullanım oranı %73.70'e geriledi ve sanayiciler "bıçak kemiğe dayandı" uyarısında bulunuyor.
4. Büyüme tahminleri yılın ilk üç çeyreğinde yavaşlayarak %2 - %2.5 seviyelerine indi.
5. Bütçe açığını kapatmak amacıyla Ekim ayında elektrik, doğalgaz ve kamu zamlarının gelmesi bekleniyor.
6. Orta Vadeli Program'ın (OVP) güvenilirliği tartışmalı; 2027 enflasyon hedefinin %25 civarında tutulması öngörülüyor.
7. Asgari ücret artışının yıl sonu gerçekleşen enflasyon oranına paralel olarak en az %30 civarında olması bekleniyor.
8. Jeopolitik gerilimler ve İsrail ile yaşanan diplomatik çıkışların (kırmızı bülten vb.) iç politika malzemesi olduğu değerlendiriliyor.
📊 Detaylı Açıklama
Enflasyon cephesinde ağustos ayı verileri ve son gelen motorin zamları ile gıda fiyatlarındaki artışlar, yıl sonu beklentilerini yukarı yönlü değiştirdi. Konuşmacı, savaşın devam etmesi ve petrol fiyatlarının 94 dolar seviyesinde seyretmesi nedeniyle enflasyonun %30'un altında kalma ihtimalinin kalmadığını, en iyimser senaryoda bile %29-30 bandında olacağını, hatta 32-33 seviyelerinin muhtemel olduğunu belirtiyor. Kur artışlarının aylık %1.5'u aşması ve bütçe açığındaki artışlar bu tabloyu tetikleyen ana unsurlar arasında yer alıyor.
Faiz politikası açısından, piyasanın beklediği fonlama faizi indirimi eylül ayında gerçekleşmeyebilir. Merkez Bankası'nın fonlama faizini %40 seviyesinde korumak istediği, 10 Eylül'deki Para Politikası Kurulu toplantısında büyük bir indirim beklenmediği ifade ediliyor. Yabancı bankaların yıl sonu için 35 faiz öngörüsü olsa da, enflasyon katılığı ve kamu zamları beklentisi bu indirimi zorlaştırıyor.
Sanayi ve büyüme tarafında ise veriler ciddi bir sıkışmaya işaret ediyor. Kapasite kullanım oranının %73.70'e gerilemesi, pandemi dışındaki dönemlerin en düşük seviyelerinden biri olarak kaydedildi. İstanbul Sanayi Odası Başkanı Erdal Bahçıvan'ın "bıçak kemiğe dayandı" çıkışı, sanayi kesiminin maliyetler ve talep daralması nedeniyle yaşadığı tükenmişliği gözler önüne seriyor. Büyüme oranlarının ilk üç çeyrekte %2 ila %2.5 aralığına gerilediği, turizmde beklenen hareketliliğin yaşanmadığı vurgulanıyor.
Orta Vadeli Program (OVP) eylül ayının ilk haftasında açıklanacak. Sanayi kesimi kendi taleplerinin karşılanmasını beklese de, mevcut ekonomik sıkışıklıkta OVP'nin radikal bir rahatlama sağlaması beklenmiyor. Özellikle 2027 bütçe açığı hedefleri ve enflasyon tahminlerinin (%18-25 bandında tartışılması) programın güvenilirliği açısından soru işaretleri yarattığı, açıklanacak rakamların asgari ücret ve kamu harcamalarının yönünü belirleyeceği ifade ediliyor.
Asgari ücret ve gelirler politikasında, bu yılki enflasyonun %30'lar seviyesinde gerçekleşecek olması, 2027 yılı başındaki olası zam oranının da bu tabana oturtulmasını zorunlu kılacak. İşverenlerin dolar bazlı işçilik maliyetlerinden yakındığı, sanayicinin asgari ücret artışını enflasyon baz alınarak şekillendireceği, hatta olası bir erken seçim veya seçime endeksli takvimde temmuz ayında ara zam senaryolarının da masada olabileceği aktarılıyor.
Akademik alanda ise Daron Acemoğlu ile ilgili tartışmalar ve uluslararası dergilerin stratejik yaklaşımları ele alınıyor. Acemoğlu'nun kendisine yönelik eleştirilere verdiği yanıtlar ve yapay zeka tartışmaları üzerinden Türkiye'deki yapay zeka doktora programı girişimleri sorgulanıyor. Liyakat ve sınav süreçlerindeki belirsizlikler nedeniyle bu tür hamlelerin ne kadar etkili olabileceği konusunda kuşkular dile getiriliyor.
Dış politika ve jeopolitik gelişmelerde, İsrail ile yaşanan gerilimler, Suriye sınırındaki gelişmeler ve Adalet Bakanlığı'nın kırmızı bülten girişimleri detaylandırılıyor. Konuşmacı, bu tür hamlelerin ve karşılıklı sert çıkışların dış politika eksenli gerçek bir çatışmadan ziyade iç politika tüketimine yönelik adımlar olduğunu, ABD'nin onayı olmadan tarafların büyük bir çatışmaya girmesinin mümkün olmadığını savunuyor.
Son olarak, içeride yaşanan toplumsal ve ekonomik sorunlara dikkat çekiliyor. Ankara'da günlerdir haklarını arayan, aylardır maaş ve tazminatlarını alamayan maden işçilerinin bakanlar tarafından kabul edilmemesi ve bir maden ocağında yaşanan göçük kazası, ekonomik krizin insani maliyetini gözler önüne seren somut bir örnek olarak aktarılıyor.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Videoda aktarılan veriler ve makroekonomik göstergeler, Türkiye ekonomisinde "stagflasyon" benzeri bir sıkışmanın derinleştiğini net bir şekilde ortaya koymaktadır. Enflasyonun %30 eşiğinin altına inememesi ve faizlerin %40 seviyelerinde katılaşması, parasal sıkılaşma politikasının maliyet kanalında reel sektörü tıkanma noktasına getirdiğini göstermektedir. Kapasite kullanım oranlarındaki düşüş, sanayicinin hem iç talepteki daralma hem de yüksek finansman maliyetleri nedeniyle üretim gücünü kaybettiğinin teyididir.
Para politikasında Merkez Bankası'nın faiz indirimlerinde acele etmeme stratejisi, enflasyon beklentilerinin bozulmasını engelleme amacı taşısa da, bu durum sanayi ve reel sektörün borçlanma maliyetlerini sürdürülemez kılmaktadır. Eylül ayında politika faizinde büyük bir indirim beklenmemesi ve fonlama maliyetlerinin yüksek kalması, borsada ve sanayi hisselerinde kısa vadeli baskının devam edeceğini, risk iştahının sınırlı kalacağını işaret etmektedir.
Bütçe açığındaki artışın kamu zamlarını (elektrik, doğalgaz, akaryakıt) tetikleyecek olması, mali disiplinin sağlanmasında vergisel ve idari zamlara bağımlılığın sürdüğünü göstermektedir. Bu durum, eylül ve ekim aylarında enflasyon verilerinde yukarı yönlü riskleri canlı tutacak; OVP hedeflerinin piyasa tarafından rasyonel ve güvenilir bulunma ihtimalini zayıflatacaktır. Yatırımcılar ve şirketler açısından öngörülebilirliğin düşük olduğu bir döneme girilmektedir.
Sonuç olarak; mevcut ekonomik konjonktürde büyümenin %2-2.5 bandına gerilemesi, işsizlik, yoksullaşma ve sanayi iflasları riskini artırmaktadır. Yatırım ve pozisyon alırken, enflasyona karşı koruma sağlayan enstrümanların (alternatif varlıklar ve seçici hisseler) ön planda tutulması, aşırı kaldıraçlı işlemlerden kaçınılması ve nakit akışını koruyan stratejilerin benimsenmesi bu süreçte kritik önem taşımaktadır.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: Mesele Ekonomi