İrfan Kaya Ülger: Trump Yahudi Lobisinin Şantajına Boyun Eğdi | A Haber
A Haber · 2026-11-03
💡 Hızlı Bilgi
1. ABD Kongre ara seçimlerinde oy verme işlemi sürerken, anketler Donald Trump liderliğindeki Cumhuriyetçilerin Temsilciler Meclisi'ni kaybedebileceğini gösteriyor.
2. Galon başına benzin fiyatının 67 sent seviyelerinden 5 dolara kadar çıkması ve genel hayat pahalılığı seçmenin en büyük tepki odağı oldu.
3. İran ve Hürmüz Boğazı gerilimi tırmanırken, İsrail lobilerinin savaşı körüklemek için Washington yönetimine ağır siyasi baskı kurduğu iddia ediliyor.
4. Seçim sonrası olası Kongre tıkanıklığı halinde Türkiye'nin F-35 programına dönüşü ve CAATSA yaptırımlarının kalkması sürecinin zora gireceği öngörülüyor.
📊 Detaylı Açıklama
Amerika Birleşik Devletleri sandık başında. Temsilciler Meclisi'nin 435 sandalyesinin tamamı ve 100 üyeli Senato'nun 35 sandalyesi için kıran kırana bir yarış var. Washington'dan aktarılan son bilgilere göre, oy verme merkezlerinde büyük bir taşkınlık yaşanmadı. Ancak kamuoyu yoklama şirketlerinin verileri Cumhuriyetçi Parti adına hiç iç açıcı değil. Anketler, Temsilciler Meclisi çoğunluğunun Demokrat Parti tarafına geçebileceğini, Senato'da ise başa baş bir tablonun sürdüğünü söylüyor.
Seçmenin sandık başındaki en büyük motivasyonu ideolojik kavgalardan ziyade doğrudan cüzdanı ilgilendiren faturalar oldu. Daha önce 67 sente doldurulan bir galon akaryakıtın 4,5 ila 5 dolara çıkması halkı bezdirdi. Bunun yanında market fiyatları, ev ve otomobil kredilerindeki faiz artışları tepkileri büyüttü. Donald Trump'ın 3 milyon göçmeni sınır dışı etmesi ise tarım, inşaat ve hizmet sektöründe iş gücü krizine yol açtı. Çiftçiler ve küçük işletme sahipleri bu sert politikalar yüzünden mağdur olduklarını söylüyor.
Tahran cephesinde ise seçim gecesi büyük bir gerginlikle izleniyor. İnkılap Meydanı ve şehir merkezindeki caddelerde intikam sloganları ile Donald Trump'ı hedef alan afişler dikkat çekiyor. Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, Hürmüz Boğazı'nın açılması için Washington'a sundukları yedi şartın henüz karşılanmadığını hatırlattı. İran halkı sandıktan çıkacak sonucun yeni bir hava saldırısını tetikleyip tetiklemeyeceğine kilitlenmiş durumda.
Güvenlik uzmanı Doçent Doktor Kemal Olçar, Pentagon'un İran sahasında elindeki konvansiyonel cephaneliği tüketme noktasına geldiğini söylüyor. Sığınak delen 13,6 tonluk devasa bombalar dahi kullanıldı. Ancak yerin 100 metre altına, granit kayaların içine kurulan Kazma Dağı tesisleri vurulamadı. Tesislerin nükleer santrifüjleri ve insansız hava aracı montaj hatlarını sakladığı belirtiliyor. Masada 450 kilogramdan fazla yüzde 85 ve üzeri zenginleştirilmiş kayıp uranyum riski bulunuyor.
İrfan Kaya Ülger, Trump'ın seçim sürecinde İsrail ve Yahudi lobisinin açık şantajına boyun eğdiğini savunuyor. Lobilerin 110 milyon dolarlık seçim bütçelerini 220 milyon dolara çıkarması bu etkinin en somut kanıtı. Netanyahu'nun kendi iktidarını koruma arayışıyla Beyaz Saray'ı agresif adımlara ittiği dile getiriliyor. Trump ise son anda tabanına şirin görünmek adına İsrail'e yapılan yıllık 3,8 milyar dolarlık rutin askeri yardım anlaşmasının sonuna gelindiğini öne sürdü.
Merve Şebnem Oruç, Kongre'de ortaya çıkabilecek olası bir Demokrat çoğunluğun başkanın elini nasıl bağlayacağını anlattı. Trump'ın her yasayı veto etme tehdidi olsa bile, savaş bütçeleri ve kritik bakanlık atamaları Kongre onayına muhtaç. Özellikle federal yargıç atamalarında Senato kilit bir rol oynuyor. Filibuster (kürsü işgaliyle oylamayı kilitleme hakkı) gibi usuller devreye girdiğinde, salt çoğunluk dahi birçok noktada yetersiz kalabiliyor.
Kongre'deki olası bir güç değişimi Ankara ile Washington arasındaki dengeleri de doğrudan etkileyecek. Trump'ın daha önce dile getirdiği Türkiye'nin F-35 programına geri dönüşü ve CAATSA (Amerika'nın Hasımlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşı Koyma Yasası) yaptırımlarının rafa kaldırılması vaatleri büyük bir çıkmaza girebilir. Temsilciler Meclisi'nin Demokrat kontrolüne geçmesi durumunda F-16 parçalarının tedariki dahi çok daha sıkı pazarlıklara takılacak.
🎯 Haber Analisti Yorumu
Yayındaki ana tartışma Donald Trump'ın Amerikan devlet aklını bir kenara bırakıp tamamen lobi gruplarının esiri olduğu iddiası üzerine kuruluyor. Bu tez Washington'daki karar alma süreçlerini açıklamak için fazlasıyla kestirme bir yol sunuyor. Trump'ın Ortadoğu'daki agresif hamleleri sadece dış baskılardan kaynaklanmıyor; kendi seçmen tabanındaki şahin kanadı konsolide etme ve bölgesel enerji koridorlarını zorla denetleme arzusundan besleniyor. Dolayısıyla dış politikadaki savrulmayı tek bir lobinin şantajına indirgemek sahadaki asıl jeopolitik paylaşım kavgasını perdeleme riski taşır.
Olası seçim yenilgisi Amerikan iç siyasetinde tam bir kilitlenme dönemi başlatır. Temsilciler Meclisi'ni kaybeden bir Trump, kararnamelerle ülkeyi yönetmeye kalksa da bütçe yetkisi elinde olmayan bir başkanın icraat alanı felç olur. Bu durum Demokratların savaş bütçelerini kısma hamlesiyle birleşirse, Ortadoğu'daki Amerikan askeri varlığı lojistik ve mali baskı altına girer. Ancak böyle bir iç tıkanma ortamında Trump'ın dikkatleri dış düşmana çekmek için Körfez'de çok daha pervasız maceralara atılma ihtimali göz ardı edilmemeli.
Türkiye açısından bakıldığında, Senato ve Meclis dengelerinin Demokratlar lehine dönmesi kısa vadede savunma sanayii diplomasisinde soğuk duş etkisi yaratır. F-35'e dönüş formülleri ya da F-16 modernizasyon paketleri Kongre komitelerinde sürüncemede kalır. Trump her ne kadar Cumhurbaşkanlığı düzeyinde şahsi taahhütler verse de Amerikan sisteminde savunma ihracatı izinleri Meclis vetosunu aşamaz. Ankara'nın tek bir lidere endeksli pazarlık stratejisi yerine Kongre'nin her iki kanadını da hedef alan kurumsal bir lobi atağına geçmesi zorunlu hale gelir.
Gelişmelerin bundan sonraki seyrini belirleyecek tek kritik eşik bulunuyor: Sandık çıkış anketleri kesinleştiğinde Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğun resmen el değiştirip değiştirmediği ve Trump'ın buna yanıt olarak Hürmüz Boğazı krizinde doğrudan bir askeri harekat emri verip vermeyeceğidir. Bu iki gelişmenin zamanlaması önümüzdeki iki yılın küresel enerji ve güvenlik haritasını belirleyecek.
Kanal: A Haber