İlk Söz - Döviz Mevduatları Geçen Hafta 1,3 Milyar Dolar Arttı | 5 Ekim 2026
BloombergHT · 2026-10-05
💡 Hızlı Bilgi
1. BIST 100 (12.270 seviyesi) — Fon krizi ve 12.000 puan altı testinin ardından toparlanma çabası var; piyasa dengelenene kadar acele alım yapma, bekle.
2. Dolar Endeksi (DXY 102 üzeri) — Riskten kaçış eğilimi ve güçlü dolar teması sürüyor; tepe teyit edilmeden riskli varlıklara geçme, nakitte/dolarda güçlü pozisyonu koru.
3. TCMB Faiz Kararı — Enflasyon aylık %2'nin altına inse dahi fon çıkışları ve döviz talebi nedeniyle Ekim'de erken faiz indirimi bekleme, temkinli kal.
4. Küresel Tahviller (ABD 10Y %5,26, 30Y %5,61) — Faizlerdeki parabolik yükseliş ve verim eğrisinin dikleşmesi sürdükçe uzun vadeli tahvillerde ve riskli varlıklarda agresif alım yapma.
5. Petrol (Brent 100$ altı, WTI 89,7$) — G7'nin 100 milyon varillik dizel ve ham petrol salımı kısa vadeli gevşeme getirse de Hürmüz Boğazı riski bitmeden yeni alım yapma, bekle.
📊 Detaylı Açıklama
Borsa İstanbul 100 endeksi, fon soruşturmasının yarattığı sarsıntının ardından cuma gününü %0,17 yükselişle 12.270 puandan tamamladı. Hafta içerisinde 2022'den bu yana gelen trendin altına sarkarak 11.927 puan seviyesini test eden endeks, haftalık bazda %4,88 değer kaybetti. SPK, piyasadaki dalgalanmayı sınırlandırmak ve teminat baskısını hafifletmek amacıyla kredili sermaye piyasası işlemlerinde özkaynak oranının esnetilmesine yönelik tedbiri 30 Ekim 2026 seans sonuna kadar uzattı. Uzmanlar, endeksin 12.000 desteğini korumaya çalışmasına rağmen sektörler arası ayrışmanın sürdüğüne ve yeni alım için acele edilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Yurt içinde patlak veren fon soruşturmasının bilançosu netleşmeye başladı. Para piyasası fonlarının büyüklüğü, krizin başladığı 18 Eylül haftasından bu yana 2 trilyon 135 milyar liradan 1 trilyon 667 milyar liraya gerileyerek iki haftada 467,7 milyar liralık net çıkış kaydetti. Goldman Sachs tarafından yayımlanan analiz, fonlardan çıkan bu devasa likiditenin kabaca yarısının yurt içinde döviz ve altın mevduatına yöneldiğini ortaya koydu. Parite etkisinden arındırılmış verilere göre döviz mevduatları son haftada 1,3 milyar dolar artarken, TL mevduatlarda da 7 milyar dolarlık genişleme görüldü.
Sermaye Piyasası Kurulu, tasfiye sürecine giren fonlarda yatırımcı mağduriyetini gidermek adına ara ödeme mekanizmasını devreye aldı. Tera, Pusula, Atlas ve Hedef Portföy fonlarında mutabakatı tamamlanan yatırımcılara nihai tasfiye tutarından düşülmek üzere 1 milyon TL'ye kadar ara ödeme yapılacağı açıklandı. A1 Portföy, Bulls ve Pardus tarafında ise tasfiyenin en yoğun para piyasası fonlarından başlayacağı bildirildi. Yaşanan bu sarsıntı sürecinde Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) güvenli liman olarak öne çıktı; krizden etkilenmeyen 2,7 trilyon TL'lik BES havuzuna günlük 12.500 kişinin geçiş yaptığı kaydedildi.
Türkiye'nin eylül ayı enflasyon verisi öncesinde piyasada beklentiler aylık %2,28, yıllık %30,60 seviyesinde yoğunlaştı. Ekonomist Banu Kıvıcı Tokalı, işlenmemiş gıda fiyatlarındaki ılımlı seyir ve eğitim harcamalarının ağustos ayında ağırlıklı olarak realize olması gerekçesiyle %1,98 ile piyasa medyanının altında bir aylık enflasyon tahmin etti. Buna karşın Tokalı, enflasyon %2'nin altında gelse dahi Merkez Bankası'nın döviz talebini ve fon krizinin yan etkilerini izlemek adına ekim ayında faiz indiriminde temkinli kalarak pas geçebileceğini savundu. Öte yandan Prof. Dr. Ege Yazgan, iç talepteki yavaşlamanın ekonomi yönetimini rahatlattığını belirterek, Merkez Bankası'nın 100 baz puanlık faiz indirimini ekim masasında tutacağını ifade etti.
Küresel piyasalarda doların hakimiyeti sürüyor. Dolar endeksi (DXY) 102 seviyesine tutunurken, Euro/Dolar paritesi Mayıs 2025'ten bu yana en düşük seviyelerine inerek 1,1171'e geriledi. Bank of America Baş Stratejisti Michael Hartnet, yatırımcıların riskli varlıklardan kaçarak nakde yöneldiğini, tahvil faizleri tepe yapıp dolar zirveyi görene kadar piyasalardaki tedirginliğin ve riskten kaçışın devam edeceğini belirtti. İçeride ise Dolar/TL 49,16, Euro/TL 54,96 seviyesinden işlem görüyor.
Tahvil piyasalarında parabolik yükseliş eğilimi derinleşiyor. ABD 10 yıllık tahvil faizi %5,26, 30 yıllık getiri ise %5,61 seviyesine tırmandı. Avrupa tarafında ise Fransa bütçe krizi nedeniyle tahvil satışlarının merkez üssü konumunda yer alıyor; Fransa-Almanya 10 yıllık tahvil makası 159 baz puana kadar çıkarak 2011'den bu yana en yüksek seviyesini test ettikten sonra 140 baz puana çekildi. Artan borçlanma maliyetleri, reel faiz beklentilerini yukarı taşırken küresel hisse senedi piyasalarında çarpanlar üzerinde ağır bir baskı oluşturuyor.
ABD'de cuma günü açıklanan tarım dışı istihdam verisi 29 bin artışla beklentilerin oldukça altında kaldı ve işsizlik oranı %4,2'ye yükseldi. Bu zayıf veri sonrasında Fed'in ekim toplantısında faiz artırma ihtimali %70'lerden %18 seviyelerine sert bir düşüş gösterdi; piyasa sıkılaşma ihtimalini aralık ayına öteledi. Ancak Fed şahinlerinin enflasyonda %3 katılığına vurgu yaparak temkinli tutumlarını sürdürmesi, tahvil getirilerindeki gevşemenin kalıcı olmasını engelledi.
Enerji piyasasında Hürmüz Boğazı krizi ve G7 hamlesi belirleyici oldu. Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, Hürmüz'ün kapanma riskinin tarihin en büyük enerji krizi olduğunu ve dizel fiyatlarının savaş öncesine kıyasla ikiye katlandığını vurguladı. Bu baskıyı kırmak amacıyla Fransa Cumhurbaşkanı Macron ve G7 liderleri, 4 ay içinde 100 milyon varile kadar dizel ve ham petrol rezervini serbest bırakma kararı aldı. Bu açıklamayla birlikte Brent petrol 100 doların altına sarkarak 101,36 dolara, ABD ham petrolü (WTI) ise %1,5 düşüşle 89,71 dolara geriledi.
Değerli madenler cephesinde güçlü dolar baskısı hissedilmeye devam ediyor. Spot altın 4.132 dolar seviyelerinde dengelenmeye çalışırken, gram altın 6.054 lira sınırında hareket ediyor. Gümüş ise petrol ve sanayi maliyetlerindeki dalgalanmaya rağmen 61 dolar seviyesinde tutunarak %1 civarında sınırlı bir tepki alımı üretti. Yatırımcıların nakde kaçışı emtia tarafındaki yukarı yönlü kırılımları şimdilik sınırlandırıyor.
Wall Street cephesinde Dow Jones ile Nasdaq arasında derin bir ayrışma yaşanıyor. Döngüsel hisselerin yer aldığı Dow Jones, 8 hafta önceki zirvesinden %6,5 geride kalıp son 8 haftanın 6'sında düşüş kaydederken; teknoloji ağırlıklı Nasdaq haftayı %0,6 artıda tamamladı. Nvidia gün içinde tüm zamanların rekorunu tazelerken, Tesla 3. çeyrekte 486 bin araç teslimatı gerçekleştirerek piyasa beklentilerini geride bıraktı. Rallinin genele yayılmadığı, sadece nakit akışı güçlü dev teknoloji hisselerine sıkıştığı görülüyor.
Kripto para piyasasında zayıflayan risk iştahı Bitcoin işlemlerini 85.773 dolar seviyesine kadar geri çekti. Buna karşılık Ethereum 2.706 dolar seviyesiyle piyasadan pozitif ayrışmayı başardı. Tahvil getirilerinin yüksek seyrettiği ve doların güçlendiği bu ortamda, kripto varlıklarda yeni bir ralli için sermaye maliyetlerinin gevşemesi bekleniyor.
Türkiye'nin dış ticaret verilerinde ise eylül ayında ihracat yıllık %15,4 artışla 25,97 milyar dolara ulaşırken, ithalat %5,9 artışla 31,2 milyar dolar oldu. Dış ticaret açığı yıllık %24,8 daralarak 5,2 milyar dolara geriledi. İhracatın ithalatı karşılama oranı %83,2'ye yükselirken, yıllıklandırılmış ihracatın 283,7 milyar dolara çıkması cari denge tarafında rahatlama sinyali verse de sanayi üretimindeki kırılganlıklar yakından izleniyor.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Piyasalarda sermayenin yönünü belirleyen ana unsur, risksiz faiz oranlarının küresel çapta ulaştığı rekor seviyelerdir. ABD tahvil faizlerinin 30 yıllıkta %5,60'ı aşması, küresel finansal mimaride "nötr faiz" tanımının kalıcı biçimde yukarı kaydığını gösteriyor. Bank of America stratejisti Michael Hartnet'in de belirttiği gibi, tahvil faizleri ve dolar endeksi tepe noktalarını teyit etmeden hisse senedi gibi riskli varlıklarda geniş tabanlı, kalıcı bir yükseliş trendi beklemek rasyonel değildir. Piyasalar şu an kaldıracı azaltma ve nakde dönme fazındadır.
Yurt içi dinamiklerde fon piyasasında yaşanan tasfiye süreci hafife alınmamalıdır. Para piyasası fonlarından sadece iki haftada çıkan 467,7 milyar liralık tutar, sermaye piyasalarının likidite damarlarında ciddi bir daralma yaratmıştır. Bu likiditenin önemli bir kısmının döviz ve altın mevduatına kayması, yerli yatırımcının refleks olarak yeniden döviz korumasına geçtiğini kanıtlıyor. SPK'nın 1 milyon TL'lik ara ödeme mekanizması ve kredili işlem esnekliği yangını söndürmek adına olumlu adımlardır; ancak güvenin tam olarak tesisi zaman alacaktır.
Para politikası açısından TCMB'nin çok hassas bir eşikte olduğu açıktır. Prof. Dr. Ege Yazgan iç talepteki yavaşlamaya işaret ederek ekim ayında 100 baz puanlık faiz indirimini savunsa da, Banu Kıvıcı Tokalı'nın temkinli duruşu piyasa gerçekleriyle daha uyumludur. Döviz mevduatlarında haftalık 1,3 milyar dolarlık artış yaşanırken ve küresel tahvil faizleri gelişen ülke para birimlerini tehdit ederken yapılacak erken bir faiz indirimi, döviz kurlarında istenmeyen bir oynaklığı tetikleyebilir. Merkez Bankası'nın en azından kasım toplantısına kadar beklemede kalması finansal istikrar açısından elzemdir.
Emtia tarafında G7 ülkelerinin 100 milyon varillik dizel ve petrol salımı kararı, yangına kovayla su dökmekten farksızdır. Fatih Birol'un altını çizdiği üzere Hürmüz Boğazı'nın kapatılma riski ve dizel rafineri marjlarındaki tarihi rekorlar, arz yönlü bir enerji şokuna işaret etmektedir. Stratejik rezerv salımları fiyatları Brent petrolde 100 doların altına çekerek geçici bir soluklanma yaratsa da, Orta Doğu'daki jeopolitik kriz çözülmeden enerji maliyetlerinde kalıcı bir dezenflasyon beklemek hayalcilik olur.
Yatırımcı profili açısından mevcut konjonktür, yüksek kaldıraçlı işlem yapanlar ve döngüsel hisselere erken girenler için son derece tehlikelidir. Dow Jones'un zirvesinden %6,5 düşmesi ve S&P 500'deki yükselişin genele yayılamayıp yalnızca Nvidia, Tesla gibi sınırlı mega-teknoloji şirketlerinin sırtına binmesi, rallinin kırılgan olduğunu gösteriyor. Portföylerde likit kalmak, risksiz getiri sunan TL/döviz mevduat avantajını değerlendirmek ve piyasa stresi dinene kadar agresif hisse alımlarından kaçınmak en sağlıklı stratejidir.
Özetle piyasa pozisyonumuz: BIST 100'de 12.000 seviyesi üzerindeki tutunma çabalarına rağmen yeni risk almayın, beklemede kalın; TCMB'den ekim faiz indirimi beklentisiyle erkenden pozisyon açmayın; emtia tarafında petrol ve altında güçlü dolar geri çekilmeleri tamamlanmadan bu seviyelerden alım yapmayın; küresel hisse piyasalarında ise genele yayılan alımlardan uzak durup sadece nakit akışı kanıtlanmış teknoloji liderlerini kademeli olarak izlemeye devam edin.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: BloombergHT