Ekonomide İşler Sarpa Sarıyor! Faiz İndirimi Zora Girdi, Enflasyon Ne Olacak? | Erdal Sağlam
Mesele Ekonomi · 2026-08-02
💡 Hızlı Bilgi
1. TCMB Faiz İndirimi — BEKLE / İNDİRİM ZOR: Küresel ölçekte devam eden sıkılaşma ve Temmuz İTO enflasyonunun (%2,06) gösterdiği katılık nedeniyle Merkez Bankası'nın faiz indirmesi son derece zora girdi; faiz indirimi beklentisiyle pozisyon alınmamalı.
2. Bankacılık Hisseleri — BU SEVİYEDEN ALMA / RİSKLİ: Tüketici kredilerindeki batık oranının %5,05'e yükselmesi ve KOBİ batıklarının %4'e dayanması nedeniyle banka kârlılıkları düşüyor; yabancı raporlarının da uyardığı üzere bankacılık sektöründe risk artıyor.
3. TL Mevduat — BEKLE / OYNAK: PPK sonrası Merkez Bankası'nın bankalara ilettiği sözlü talimatlarla mevduat faizleri 2-3 puan aşağı çekilse da bankaların likidite ihtiyacına göre haftalık dalgalanmalar sürüyor; mevduatta uzun vadeli bağlama yaparken dikkatli olunmalı.
4. İhracatçı Döviz Desteği — DEĞERLENDİR: İhracat dövizlerinin %3 fazlasıyla TL'ye çevrilmesi uygulaması korundu ve bozdurulan dövizin yeniden alınması kısıtlaması esnetildi; katma değer yaratan şirketler için döviz dönüşüm avantajı devam ediyor.
5. Reel Sektör ve Şirket Kredileri — BEKLE / GENİŞLEME YOK: Kredi kısıtlamaları devam ettiği ve "nefes kredisi" benzeri paketler yetersiz kaldığı için reel sektörde konkordato ve iflas riski tırmanıyor; ticari tarafta borçla büyüme stratejilerinden uzak durulmalı.
6. Döviz Hesapları (Dolar/Euro) — TUT / BİRİKTİR: Reel sektör Temmuz ayında milyarlarca dolarlık döviz alımı yaptı; kur üzerindeki baskı ve sonbaharda artabilecek sıcak para çıkış riski nedeniyle döviz pozisyonlarını korumak mantıklı görünüyor.
7. Altın ve Bireysel Döviz — BİRİKTİR / KORU: Bireysel yatırımcıların altın ve döviz mevduatlarındaki çözülme Temmuz sonu itibarıyla durdu ve haftalık 300 milyon dolarlık alımla artıya geçti; riskten korunma amaçlı biriktirme eğilimi yeniden başlıyor.
8. Doğrudan Yabancı Yatırımlar — BEKLE / ACELE ETME: Stratejik varlık satışlarında yabancıların yönetim hakkı talep etmesi ve hükümetin buna yanaşmaması nedeniyle doğrudan sermaye girişi tıkanmış durumda; yabancı girişi kaynaklı bir piyasa rallisi beklenmemeli.
📊 Detaylı Açıklama
Enflasyon tarafındaki son veriler piyasadaki faiz indirimi umutlarını ciddi şekilde törpülüyor. Temmuz ayı İstanbul Ticaret Odası (İTO) perakende fiyat artışı %2,06, yıllık bazda ise %35,20 olarak gerçekleşti. TÜİK tarafından açıklanacak yıllık enflasyonun %32 seviyelerine gerilemesi beklense de ulaştırma ve sağlık kalemlerindeki artışlar ile Eşel Mobil sistemindeki vergi katkısının azalması enflasyonist baskının sürdüğünü gösteriyor. Küresel piyasalarda Fed başta olmak üzere gelişmiş ülke merkez bankalarının sıkı duruşu, Orta Doğu’daki gerilimler ve petrol fiyatlarının 87-90 dolar bandında seyretmesi TCMB'nin hareket alanını tamamen daraltmış durumda. Konuşmacı, mevcut şartlarda Merkez Bankası'nın faiz indirmesinin neredeyse imkansız hale geldiğini vurguluyor.
Reel sektörde faizlerin düşmemesi ve kredi musluklarının kapalı kalması nedeniyle ciddi bir umutsuzluk ve kan kaybı yaşanıyor. Sanayici ve oda başkanları, hükümetin açıkladığı nefes kredisi benzeri paketlerin geçici pansuman olduğunu, batıkların ve konkordatoların hızla arttığını ifade ediyor. Önümüzdeki 2-3 ay içerisinde ödeme zincirinde büyük kopmaların yaşanabileceği uyarısı yapılıyor. Şirketler, Mehmet Şimşek yönetiminden bütçedeki görece iyileşmeyi gerekçe göstererek kredi kısıtlamalarının kaldırılmasını talep etse de, enflasyonu düşürmeden atılacak faiz indirme adımlarının geçmişteki "NAS" politikaları benzeri yıkıcı sonuçlar doğurmasından korkuluyor.
İhracatçıların döviz bozdurma şartlarında ise Merkez Bankası sınırlı bir esnekliğe gitti. İhracat bedellerinin %3 fazlasıyla TL'ye dönüştürülmesi kuralı korundu; ihracatçıların %5 ile %8 arasındaki ek prim talepleri kabul edilmedi. Ancak daha önce uygulanan "dövizini bozduran şirketin yeniden döviz almasını engelleyen" kısıtlama kaldırıldı. Merkez Bankası, firmaların bilançolarını ve yarattıkları katma değeri takip ederek, spekülatif döviz alımı yapılmaması şartıyla döviz pozisyonu esnekliği sağladı. Konuşmacı, bu adımların dökme su ile değirmen döndürmek olduğunu ve kalıcı bir rahatlama getiremeyeceğini savunuyor.
Bankacılık sektörü üzerinde biriken sistemik riskler belirginleşmeye başladı. Yabancı finans kuruluşlarının (örneğin Commerzbank) yayımladığı raporlarda, Türk bankalarının kârlılıklarının azalmaya başladığı ve artan batık kredilerin bilançoları tehdit ettiği vurgulanıyor. Resmi verilere göre tüketici kredilerindeki batık oranı kritik eşik olan %5'i aşarak %5,05'e yükseldi; KOBİ kredilerindeki batık oranı ise %3,93 ile %4 sınırına dayandı. Bankaların sorunlu kredileri varlık yönetim şirketlerine satarak bilançolarını temizleme çabalarına rağmen bu oranların yükselmesi, Ekim ayı sonrasında yabancı raporlarda Türkiye bankacılık sistemine yönelik daha sert uyarıların geleceğine işaret ediyor.
Mevduat faizlerinde ise politika faizi sabit tutulmasına rağmen el altından müdahaleler yapıldığı belirtiliyor. Son Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısının ardından banka genel müdürlüklerine giden sözlü talimatlarla mevduat faizlerinin 2-3 puan aşağı çekildiği ifade ediliyor. Ancak bankaların kendi likidite ihtiyaçları ve piyasadaki TL sıkışıklığı nedeniyle mevduat faizlerinde haftalık bazda istikrarsız dalgalanmalar yaşanıyor. Resmi bir faiz indirimi yapılamadığı için örtülü müdahalelerle süreç yönetilmeye çalışılıyor.
Döviz rezervleri ve iç döviz talebi tarafında çelişkili bir tablo söz konusu. Merkez Bankası'nın toplam rezervleri 168 milyar dolar, swap hariç net rezervleri ise yaklaşık 38,8 milyar dolar seviyesinde yatay bir seyir izliyor. Ancak yerleşiklerin döviz talebi yeniden canlanma sinyalleri veriyor. Reel sektör Temmuz ayı boyunca döviz hesaplarını aralıksız artırarak milyarlarca dolarlık alım yaptı. Bireysel yatırımcılar da Temmuz'un son haftasında küçük çaplı da olsa yeniden döviz ve altın alımına geçiş yaptı. Bu durum, yurt içi yerleşiklerin dövizden kaçış trendinin tersine dönmeye başladığına dair önemli bir alarm sinyali olarak okunuyor.
Sıcak para girişinin tıkanma noktasına gelmesi sebebiyle ekonomi yönetimi doğrudan yabancı sermaye getirmek için varlık satışlarına ağırlık veriyor. Son dönemde gündeme gelen banka portföy satışları ve Suudi gruplara akaryakıt/enerji şirketi satışı girişimleri bu arayışın sonucu. Ancak yabancı yatırımcılar, Türk Hava Yolları, Tüpraş veya Türk Telekom gibi dev şirketlerden hisse alırken yönetim hakkını da talep ediyor. Hükümetin yönetim kontrolünü vermek istememesi nedeniyle görüşmeler tıkanıyor. Uzmanlar, olası bir erken seçim sürecine girilmesi halinde ekonomiyi çevirmek için en az 40-50 milyar dolarlık doğrudan döviz girişine ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor.
Son olarak, ekonomik krizin temelinde yatan ana nedenin siyasi irade ve güven eksikliği olduğu vurgulanıyor. Hukuk sistemine olan güvensizlik, öngörülebilirliğin kaybolması ve tek adam rejiminin yarattığı siyasi riskler, rasyonel ekonomi politikalarının uygulanmasını engelliyor. İktidara yakın çevrelerde bile mevcut yönetimin yeni bir başarı hikayesi yazamayacağı ve sanayisizleşme sürecinin derinleştiği konuşuluyor. Asgari ücretin 28.000 TL, en düşük emekli maaşının 23.500 TL olduğu ve açlık sınırının 37.500 TL'ye ulaştığı bir ortamda, geniş toplumsal kesimlerin yoksullaşması devam ederken sistemik risklerin faturası yine halka kesiliyor.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Erdal Sağlam'ın aktardığı veriler ve sahadan edindiği izlenimler, Türkiye ekonomisinin "yüksek faiz - yüksek enflasyon - düşük büyüme" olarak özetlenebilecek yıkıcı bir stagflasyon kıskacına girdiğini net bir şekilde ortaya koyuyor. Uygulanan dezenflasyon programı, arkasında güçlü bir reform iradesi ve hukuksal güvence barındırmadığı için sadece finansal sıkılaşmaya dayanıyor. Bu durum, enflasyonu düşürmekte yetersiz kalırken, reel sektörün üretim kapasitesini ve ödeme gücünü tahrip ediyor. Konuşmacının faiz indirimlerinin imkansızlaştığı ve erken bir faiz indiriminin çok daha ağır bir fatura çıkaracağı yönündeki tezi son derece haklıdır.
Varlık sınıfları açısından değerlendirdiğimizde, konuşmacının piyasaya yönelik son derece temkinli ve riskleri öne çıkaran pozisyonunu aynen benimsiyorum. Borsa İstanbul tarafında, özellikle bankacılık hisselerindeki rallinin sonuna gelinmiş olabilir. Tüketici kredilerindeki batıkların %5'i, KOBİ batıklarının %4'ü aşması, bankaların aktif kalitesini hızla bozmaktadır. Yabancı kurumların kârlılık düşüşü ve sistemik risk vurgulu raporlarının artması beklendiğinden, bankacılık hisselerinde ve genel olarak BIST indeksinde bu seviyelerden agresif alım yapılmamalı, düzeltme ve netleşme süreçleri beklenmelidir.
Döviz ve altın tarafında ise bireysel ve kurumsal yatırımcının yeniden koruma kalkanına geçtiği görülüyor. Reel sektörün Temmuz boyunca döviz pozisyonunu büyütmesi ve vatandaşın altın/döviz satışını kesip alıma geçmesi, TL'ye olan güvenin henüz tesis edilemediğini gösteriyor. Merkez Bankası'nın rezerv biriktirme kapasitesinin sınırlarına dayanması ve döviz kurlarını baskılama maliyetinin artması nedeniyle, portföylerde riskten korunma (hedge) amacıyla döviz ve altın varlıklarının korunması veya kademeli olarak biriktirilmesi en rasyonel strateji olacaktır.
Sonuç olarak, mevcut makroekonomik görünüm yatırımcılar için "hücum" değil, "savunma" döneminde olduğumuzu gösteriyor. Örtülü talimatlarla düşürülmeye çalışılan mevduat faizleri reel getiri sunmakta zorlanırken, kredi musluklarının kapalı kalması reel sektör bilançolarını vurmaya devam edecektir. Bu konjonktürde borçlanarak riskli varlıklara girmekten kaçınılmalı, likit kalınmalı ve sermayeyi korumak ana hedef olmalıdır. Piyasalarda kalıcı bir iyileşme ve alım fırsatı için faiz indirim patikasından ziyade, yapısal ve hukuki reformların devreye girdiği somut bir hikayenin yazılması beklenmelidir.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: Mesele Ekonomi