Herkes askere gidecek: Balkan ülkeleri neden silahlanıyor?
GZT · 2026-04-25
💡 Hızlı Bilgi
1. Hırvatistan zorunlu askerliği geri getirdi.
2. Sırbistan da zorunlu askerliği geri getirmeye hazırlanıyor.
3. Kosova, Arnavutluk ve Hırvatistan askeri bir ittifak kurdu.
4. Sırbistan ve Macaristan da bir askeri ittifak kurdu.
5. Sırbistan, İsrail ile insansız hava aracı (İHA) fabrikası kuruyor.
6. Balkan ülkeleri savunma harcamalarını artırıyor.
7. ABD'nin NATO'ya yönelik açıklamaları, Balkan ülkelerinin güvenini sarsıyor.
8. Bosna Hersek, karmaşık siyasi yapısı ve ayrılıkçı eğilimlerle mücadele ediyor.
9. Türkiye, Balkanlar'da diplomatik ve askeri olarak etkin bir rol üstleniyor.
10. Bölgede büyük çaplı bir savaş olasılığı düşük olsa da, çatışma potansiyeli mevcut.
📊 Detaylı Açıklama
1. Hırvatistan zorunlu askerliği geri getirdi: 2008'de kaldırılan zorunlu askerlik, Ukrayna'daki savaşın yarattığı güvenlik endişeleri ve bölgedeki artan gerilimler nedeniyle geri getirildi. İlk etapta yaklaşık 800 genç silah altına alındı ve bu sayının yılda 4.000'e ulaşması hedefleniyor. Eğitimler 2 ay sürecek ve geleneksel askeri becerilerin yanı sıra drone kontrolü, siber savaş gibi modern teknikler de öğretilecek. İlginç bir şekilde, çağrı belgesi beklemeden gönüllü olanların sayısı da dikkat çekici.
2. Sırbistan da zorunlu askerliği geri getirmeye hazırlanıyor: Sırbistan Cumhurbaşkanı Vuçiç, 1 Mart 2027'den itibaren zorunlu askerliği yeniden getireceklerini duyurdu. 75 gün sürecek bu uygulama ile gençlerin daha sorumlu ve devlet bilinci yüksek bireyler olmaları hedefleniyor. Vuçiç, ülkenin daha güçlü olacağını vurgularken, birçok şehirde yeni kışlalar inşa edileceğini de belirtti. Sırbistan, bu adımı Kosova-Arnavutluk-Hırvatistan ittifakına karşı bir önlem olarak görüyor.
3. Kosova, Arnavutluk ve Hırvatistan askeri bir ittifak kurdu: Bu üç ülke, Mart 2023'te Tiran'da bir savunma ve güvenlik işbirliği anlaşması imzaladı. Anlaşma, ortak askeri eğitimler, savunma sanayii işbirliği, hibrit tehditlere karşı koordinasyon ve Kosova'nın NATO üyeliğine destek gibi maddeleri içeriyor. Sırbistan bu ittifakı "bölgesel istikrarı tehdit eden bir provokasyon" olarak nitelendiriyor.
4. Sırbistan ve Macaristan da bir askeri ittifak kurdu: Sırbistan, Kosova-Arnavutluk-Hırvatistan ittifakına cevap olarak Nisan 2025'te Macaristan ile bir savunma anlaşması imzaladı. Bu hamle, Tiran'daki anlaşmaya karşı bir denge unsuru olarak yorumlanıyor. Viktor Orban'ın iktidardan ayrılmasıyla Macaristan'ın dış politikasının nasıl şekilleneceği merak konusu.
5. Sırbistan, İsrail ile insansız hava aracı (İHA) fabrikası kuruyor: Sırbistan, İsrail ile birlikte Sırbistan'da bir İHA fabrikası kuracağını duyurdu. Bu işbirliği, Sırbistan'ın bölgedeki askeri gücünü artırmayı hedefliyor. Sırbistan, savunma alanında İsrail ile yakınlaşarak bölgedeki silahlanma yarışını kızıştırıyor.
6. Balkan ülkeleri savunma harcamalarını artırıyor: Stockholm merkezli Uluslararası Barış Anlaşmaları Merkezi'nin raporuna göre, Balkan ülkeleri gayri safi yurt içi hasılalarının önemli bir bölümünü savunmaya ayırıyor. Sırbistan, savunma harcamalarında bölge ülkeleri arasında başı çekiyor. Romanya ve Yunanistan da savunma harcamalarını önemli ölçüde artırmış durumda.
7. ABD'nin NATO'ya yönelik açıklamaları, Balkan ülkelerinin güvenini sarsıyor: ABD Başkanı Donald Trump'ın NATO'yu hedef alan açıklamaları, özellikle NATO'ya güvenen Bosna Hersek, Karadağ ve Kosova gibi ülkelerde endişeye neden oluyor. Bu durum, bölgedeki güvenlik algısını ve NATO'nun psikolojik caydırıcılığını zayıflatıyor.
8. Bosna Hersek, karmaşık siyasi yapısı ve ayrılıkçı eğilimlerle mücadele ediyor: Bosna Hersek, batının dayattığı karmaşık siyasi sistemle mücadele ederken, ülkeyi bölmek isteyen Sırp ve Hırvat ayrılıkçı eğilimlerle de karşı karşıya. Bu durum, savunma harcamalarının artırılmasını da zorlaştırıyor.
9. Türkiye, Balkanlar'da diplomatik ve askeri olarak etkin bir rol üstleniyor: Türkiye, bölgedeki gelişmeleri yakından takip ediyor ve diplomatik kanallar aracılığıyla müdahale ediyor. Ayrıca, Kosova ve Bosna Hersek'te barış gücü birlikleriyle varlığını sürdürüyor. Türkiye'nin savunma sanayindeki başarıları, bölge ülkelerinin güvenini kazanmasında önemli bir etken.
10. Bölgede büyük çaplı bir savaş olasılığı düşük olsa da, çatışma potansiyeli mevcut: Balkanlar'da savaş hafızası hala canlı ve etnik fay hatları kapanmış değil. Silahlanma yarışı, askeri ittifaklar ve artan tansiyon, çatışma riskini artırıyor. Ancak, bölgedeki ülkelerin NATO ve AB ile olan bağlantıları, ekonomik kırılganlıklar ve uluslararası aktörlerin barış isteği, büyük çaplı bir savaşın önüne geçiyor.
🎯 Uzman Yorumu
Balkanlar'daki mevcut durum, adeta bir barut fıçısı üzerinde dans etmek gibi. Hırvatistan ve Sırbistan'ın zorunlu askerliği geri getirmesi, sadece bir savunma refleksi değil; aynı zamanda bölgedeki güç dengelerinin yeniden şekillendiğinin ve eski gerilimlerin yeniden su yüzüne çıktığının bir göstergesi. Ukrayna'daki savaşın yarattığı güvenlik paranoyası, bu adımları tetikleyen ana sebep olsa da, altında yatan köklü etnik ve siyasi kırılganlıklar göz ardı edilemez. İHA teknolojisine yapılan yatırımlar ve İsrail ile kurulan fabrikalar, klasik savaş anlayışının ötesine geçerek, geleceğin çatışma dinamiklerine ne kadar hazırlıklı olunduğunu gösteriyor. Bu durum, bölgedeki silahlanma yarışını daha da hızlandıracak ve "güvenlik" adı altında aslında bir "güç gösterisi" ve "caydırıcılık" mekanizmasının işlediğini ortaya koyuyor.
Kurulan askeri ittifaklar da oldukça dikkat çekici. Kosova, Arnavutluk ve Hırvatistan arasındaki ittifak, Sırbistan'ın bölgedeki yalnızlığını pekiştirme ve aynı zamanda Kosova'nın NATO üyeliği yolunda attığı adımları destekleme amacı taşıyor. Buna karşılık Sırbistan'ın Macaristan ile kurduğu ittifak ise, Sırbistan'ın bölgesel nüfuzunu artırma ve Batı'ya karşı bir denge unsuru oluşturma çabası olarak okunabilir. Ancak, Macaristan'daki siyasi değişim (Orban sonrası dönem), bu ittifakın geleceğini belirsizliğe sürükleyebilir. Peter Magyar'ın dış politikada daha çok iç meselelere odaklanma eğilimi, Sırbistan-Macaristan ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcı olabilir.
ABD'nin NATO'ya yönelik şüpheci tavrı, bölgedeki ülkelerin güvenlik algısını derinden etkiliyor. Özellikle NATO'ya güvenen ve bir güvenlik şemsiyesi olarak gören Bosna Hersek, Kosova ve Karadağ gibi ülkeler için bu durum, büyük bir belirsizlik yaratıyor. Bu durum, bölgeyi daha fazla kendi kendine yeterli olmaya ve kendi güvenlik mekanizmalarını kurmaya itebilir. Bu da kaçınılmaz olarak silahlanma yarışını daha da hızlandıracaktır.
Bosna Hersek'in durumu ise başlı başına bir vaka. Karmaşık siyasi yapısı ve ayrılıkçı Sırp ve Hırvat siyasetçilerin varlığı, ülkenin istikrarını sürekli tehdit ediyor. Tarihsel olarak büyük zorluklarla mücadele etmiş ve soykırımdan sağ çıkmış bir ülke için, savunma harcamalarının düşük görünmesi aldatıcı olabilir. Bosna Hersek, kağıt üzerindeki rakamlardan çok daha fazlasını temsil ediyor. Ülkenin iç dinamikleri ve dış baskılara karşı direnişi, bölgedeki genel dengeyi anlamak için kritik.
Türkiye'nin Balkanlar'daki rolü ise giderek daha önemli hale geliyor. Hem diplomatik kanalları kullanarak barışı teşvik etmesi, hem de savunma sanayindeki gücüyle bölge ülkelerine destek olması, Türkiye'yi güvenilir bir aktör konumuna getiriyor. Özellikle Sırbistan'ın İHA teknolojisinde İsrail'e yönelmesi, Türkiye'nin bölgedeki savunma sanayi pazarındaki hakimiyetini sarsma potansiyeli taşıyor. Ancak, Türkiye'nin bölgedeki Müslüman topluluklarla olan güçlü bağları ve diplomatik yetenekleri, onu her zaman önemli bir oyuncu yapacaktır. Türkiye'nin bu bölgedeki istikrarı sağlamadaki rolü, sadece askeri değil, aynı zamanda kültürel ve siyasi bir rolü de içeriyor.
Sonuç olarak, Balkanlar'da büyük bir savaşın hemen kapıda olduğunu söylemek için henüz erken. Ancak, bölgedeki gerilimlerin, silahlanma yarışının ve siyasi kutuplaşmaların artması, her an yeni bir çatışma riskini beraberinde getiriyor. Liderlerin ekonomik kırılganlıkları ve uluslararası baskıları göz önünde bulundurarak daha sağduyulu davranması gerekiyor. Ancak, "asla asla deme" prensibi, bu coğrafya için her zaman geçerli bir uyarı olacaktır. Bölgedeki gelişmeler, küresel istikrarsızlığın bir yansıması olarak da okunabilir ve bu nedenle yakından takip edilmelidir.
Kanal: GZT