Gündem Teknoloji | 5 Kasım 2026
BloombergHT · 2026-11-05
💡 Hızlı Bilgi
1. Yazılım iç pazarında reel büyüme yüzde 5 ila 7 aralığında kalıyor; agresif genişleme yerine temkinli bekle.
2. Yazılım ihracatı bu yıl 6 milyar doları aşıyor; küresel pazarda pay artırmak için sabırla biriktir.
3. Dev yapay zeka modelleri geliştirmekten kaçın; sektöre özel niş (belirli bir alana odaklı) çözümlere yatırım yap.
4. İleri aşama (scale-up) teknoloji girişimlerinde büyük fon eksikliği var; kurumsal yatırımlar için ortamın olgunlaşmasını bekle.
5. Yazılımda artan personel ve operasyon maliyetleri kâr marjını eziyor; maliyet teşvikleri netleşmeden plansız harcama yapma.
📊 Detaylı Açıklama
Yazılım Sanayicileri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Mine Taşkaya, iç pazardaki reel büyümenin yıl sonunda yüzde 5 ile 7 arasında kalacağını vurguluyor. Küresel konjonktür ve iç piyasada finansmana erişimin zorlaşması şirketleri bütçe kısıtlamasına itiyor. KOBİ'ler (küçük ve orta büyüklükteki işletmeler) yüksek enerji ve operasyon maliyetleri yüzünden düşük stokla çalışıyor. Şirketler hayatta kalmak için dijitalleşmeyi mecburen seçiyor. Projeler tamamen durmuyor ama bütçeler küçülüyor; bu yüzden sektörde temkinli kalmak gerekiyor.
Taşkaya, yazılım ihracatının geçen yıl 5,5 milyar dolar seviyesinde kapandığını hatırlatıyor. Bu yılın ilk sekiz ayında büyüme devam ediyor ve toplam gelirin 6 milyar doların üzerine çıkması bekleniyor. Ancak 2 trilyon dolarlık devasa küresel yazılım pastasından Türkiye henüz yalnızca binde beş pay alıyor. Konuşmacı, bu geliri çok hızlı şekilde iki katına yani 11-12 milyar dolara çıkarmayı hedeflediklerini belirtiyor. Küresel finansal baskılar hafifledikçe ihracat kanalının hızlanacağını ekliyor.
Yapay zeka dalgası konusunda Taşkaya açık bir pozisyon çiziyor. Türkiye'nin devasa dil modelleri üreterek dünyayla yarışması gerçekçi görünmüyor. Bunun yerine bankacılık, havacılık ve regülasyon (yasal uyum) gibi sektörlerdeki derin uzmanlığı yapay zekayla birleştiren dikey ürünlere odaklanmak gerekiyor. Taşkaya, şirketlerin müşteriye doğrudan iş sonucu üreten niş çözümlere yatırım yapmasını öneriyor. Hukuki ve etik sorumluluklar tam oturmadığı için kontrolsüz yapay zeka kullanımından kaçınmak gerektiğini de hatırlatıyor.
Sektörün en büyük maliyet kalemi personel maaşları haline geldi. Taşkaya, SGK prim indirimi uygulamasında imalat sanayisine verilen yüzde 5'lik avantajın yazılım sektörüne tanınmadığını söylüyor. Yazılım şirketleri SGK tarafında imalatçı sayılmadığı için yalnızca yüzde 2 indirim alabiliyor. Bakanlık nezdinde üretici kabul edilen sektörün bu prim adaletsizliği yüzünden ciddi nakit kaybettiğini vurguluyor. Karlılığı korumak adına teşvik düzenlemeleri sonuçlanana kadar şirketlerin harcama disiplinini elden bırakmaması gerekiyor.
Erken aşama girişimler için Türkiye'de tohum yatırım ekosistemi bulunuyor. Fakat işi büyüten ve küresel lige çıkaran ileri aşama (scale-up) şirketler için büyük fonlar yetersiz kalıyor. Taşkaya, büyük sermaye yatırımı eksikliğini sektörün kanayan yarası olarak nitelendiriyor. Devlet destekleri ve yabancı fon ortaklıkları güçlenene kadar büyük ölçekli sermaye yatırımlarında temkinli adımlar atmak şart.
Uzaktan çalışma modeli yazılım sektörünün imdadına yetişti. Önceden sadece İstanbul'a sıkışan yetenek havuzu artık Türkiye geneline dağılıyor. Taşkaya, bu sayede hem çalışanların göç etmek zorunda kalmadığını hem de şirketlerin yüksek ofis giderlerinden kurtulduğunu söylüyor. Yurt dışı projelerde yerinde bulunma maliyeti sıfırlandığı için yerli şirketler yabancı rakiplerle fiyat rekabetine girebiliyor.
Programın ikinci konuğu Ferhat Zamanpur, e-ticaret sektörünün Kasım indirimleriyle büyük bir satış dalgasına girdiğini belirtiyor. Kampanyalar artık tek bir güne değil, ekim sonundan kasım sonuna kadar tüm aya yayılıyor. Zamanpur, enflasyondan arındırılmış olarak sektörde reel yüzde 20 büyüme bekliyor. Geçen yıl kitap ve elektroniğin sürüklediği büyümede perakende giyim geride kalmıştı; ancak bu dönem tüm kategorilerde adet bazında yüzde 10 ila 15 artış bekleniyor.
Zamanpur, perakendedeki yüksek kira ve personel maliyetlerine karşı akıllı otomat modelini çözüm olarak sunuyor. Bir dakikadan kısa sürede besin değeri yüksek içecekler hazırlayan bu makineler, arkadaki dijital panelle envanter ve bardak sayısını internet üzerinden anlık takip ediyor. Tek bir çalışan onlarca otomatı kolayca yönetebiliyor. İlk yılında onlarca noktaya ulaşan bu sistem, gelecek yıl filoyu 100-150 makineye çıkarmayı ve İngiltere pazarında büyümeyi hedefliyor.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Yazılım sektörünün iç pazardaki reel büyümesini yüzde 5-7 bandında tutması, şirketlerin teknoloji harcamalarını kıstığını açıkça gösteriyor. Bütçeler tamamen kesilmiyor fakat harcamalar parça parça dağıtılıyor. Bu ortamda genel maksatlı yazılım projelerine büyük kaynak ayırmak yerine kâr getiren çekirdek projelere odaklanmak gerekiyor. Yatırımcı açısından iç pazar yazılım hisselerinde veya girişimlerinde temkinli bekleme pozisyonu korunmalı.
İhracat tarafındaki 6 milyar dolarlık eşik sektör için iyi bir taban oluşturuyor. Ancak küresel pazarın trilyon dolarlık büyüklüğü düşünüldüğünde Türkiye halen yolun başında yer alıyor. Büyük dil modelleri gibi milyarlarca dolarlık sermaye gerektiren alanlara girmek yerli firmalar için kaynak israfı olur. Finansal olarak en rasyonel hamle, bankacılık ve veri analitiği gibi halihazırda güçlü olunan alanlarda dikey yapay zeka ürünleri geliştirmek ve bunları döviz getirici varlık olarak biriktirmektir.
Girişim sermayesi tarafında ciddi bir tıkanıklık göze çarpıyor. Erken aşama tohum yatırımları kolay bulunurken şirketi büyütme aşamasında yerli sermaye yetersiz kalıyor. Bu darboğaz, yerli girişimlerin yurt dışına ucuza satılmasına ya da büyümenin durmasına yol açıyor. Kurumsal fonlar devreye girmedikçe veya yabancı doğrudan sermaye çekilmedikçe büyük teknoloji yatırımlarında agresif alım yapılmamalı; mevcut portföy dengeli tutulmalıdır.
Perakendede ise tablo bambaşka bir noktaya evriliyor. Artan işçilik ve mağaza kiraları geleneksel dükkan modelinin marjlarını eritiyor. Akıllı otomatlar ve insansız mikro satış noktaları sermaye verimliliğinde yeni bir çağ başlatıyor. Kasım ayındaki reel yüzde 20 e-ticaret büyümesi tüketici talebinin canlılığını koruduğunu gösterirken, perakende yatırımı düşünenlerin yüksek metrekareli mağazalar yerine otonom otomat ağları gibi düşük maliyetli kanallara pozisyon açması çok daha karlı görünüyor.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: BloombergHT