GÖRÜNDÜĞÜ GİBİ DEĞİL! PEKİ NASIL ÇÖZÜLECEK? NELER OLUYOR?
Abdullah Çiftçi · 2026-10-13
💡 Hızlı Bilgi
1. Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırıları ve bölgedeki hareketliliği Mekke Savunma Anlaşması'nı zayıflatmak bir yana, Mısır gibi aktörlerin de katılımını gündeme getirerek ittifakı hızlandırıcı ve güçlendirici bir katalizatör rolü oynamaktadır.
2. Yemen tarihindeki jeopolitik ve mezhepsel dinamikler incelendiğinde; nüfusun çoğunluğunu oluşturan Zeydiler (Husiler) ile geçmişte Osmanlı'nın yanında yer almış tarihsel bağlar göz önüne alınarak, dış politikada körü körüne ötekileştirme yerine diplomatik bir uzlaşı ve vefa ilişkisi kurulmalıdır.
3. Yanlış bilinen: Husilerin kalkışması veya Pakistan'daki Şii gösterileri ve Türkiye'deki borsa hareketliliği küresel "dış güçlerin" tek bir merkezden yönettiği yapay kurgular değil; ülkelerin kendi iç dinamikleri ve yerel siyasi çelişkilerinin doğal birer sonucudur.
4. İran, Amerika Birleşik Devletleri'nin olası büyük bir askeri saldırısına karşı 15 milyonluk Besi gücünü silahlandırmış ve sınırlarına 50'ye yakın askeri birlik konuşlandırarak nükleer testlerini tahkim etmiştir.
5. İsrail eski Dışişleri Bakanı Liberman'ın açıklamalarına göre, Amerika Birleşik Devletleri'nin önümüzdeki 2 yıl içinde Filistin devletini resmi olarak tanıyabileceği ve İsrail'e yönelik yaptırım uygulayabileceği öngörülmektedir.
📊 Detaylı Açıklama
Dünya gündeminin en sıcak başlıklarından biri olan Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki çatışmalar, uluslararası medyada ve sosyal platformlarda genellikle mezhepsel birer savaş veya Mekke Savunma Anlaşması'na karşı bir isyan olarak yansıtılmaktadır. Ancak bu yaklaşım olayın gerçek dinamiklerini ıskalamaktadır. Suudi Arabistan'ın geçmişte Yemen'e yönelik başlattığı askeri müdahaleler ve Sana Havalimanı gibi stratejik noktaları hedef alması, Husilerin kendi güvenliğini ve varlığını korumak adına tepki vermesine yol açmıştır. Bu süreç, Mekke Savunma Anlaşması'nı ortadan kaldırmak bir yana, bölgedeki tehdit algısını artırarak Mısır gibi ülkelerin de bu ittifaka katılma niyetini beyan etmesine ve koalisyonun genişlemesine katalizatörlük yapmaktadır.
Husiler ile Türkiye ve İslam dünyası arasındaki ilişkiler ele alınırken tarihsel bağlar ve vefa kavramı göz ardı edilmemelidir. 1911 öncesinde İmam Yahya liderliğinde Osmanlı'ya karşı bazı ayaklanmalar yaşanmış olsa da, Osmanlı yönetimi bu krizi diyalogla çözmüş ve Zeydiler (Husiler) I. Dünya Savaşı'nın sonuna kadar Osmanlı'nın yanında yer alarak İngilizlere karşı savaşmıştır. Günümüzde Yemen nüfusunun %85'ine yakın bir kesiminin Husi bölgesinde bulunduğu gerçeği göz önüne alındığında, Türkiye'nin ve bölge devletlerinin bu kitleyi tamamen ötekileştirmesi stratejik çıkarlara zarar verir. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın İranlı mevkidaşı Arakçı ile yaptığı görüşmeler de dahil olmak üzere, bu sorunun askeri bombardımanlarla değil, Osmanlı'nın geçmişte uyguladığına benzer akılcı ve vefalı bir diplomatik süreçle çözülmesi mümkündür.
İran cephesinde ise Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in olası askeri saldırılarına karşı hazırlıklar en üst seviyeye çıkarılmıştır. İran, 15 milyon civarındaki milis gücü olan Besi güçlerini silahlandırmış, sınırlarına 50'ye yakın askeri birlik konuşlandırmış ve nükleer test sahalarını tahkim etmiştir. ABD'nin bölgeye uçak gemileri ve binlerce deniz piyadesi sevk etmesi, Ortadoğu'daki gerilimi tırmandırmaktadır. Bu tehlikeli konjonktürde İsrail medyasında yer alan iddialara göre Netanyahu, Suudi Arabistan ile işbirliği yaparak Husilere karşı savaşmak ve İbrahim Anlaşmaları'nı canlandırmak istese de, Suudi Prens Muhammed bin Selman bu teklifleri reddetmiştir. Benzer şekilde, İsrail eski Dışişleri Bakanı Liberman'ın ABD'nin önümüzdeki iki yıl içinde Filistin'i tanıyabileceği ve İsrail'e yaptırım uygulayabileceği yönündeki öngörüleri, Tel Aviv yönetiminin uluslararası alanda yalnızlaşma sürecine girdiğini göstermektedir.
Küresel güç dengelerinde teknolojik ve ekonomik rekabet askeri çatışmaların yanı sıra tüm hızıyla sürmektedir. Çin'in son dönemde bin tonun üzerinde altın satın alarak rezervlerini güçlendirmesi, gelecekteki olası bir dolarsızlaşma dalgasına, dijital yuan projelerine ve Şangay Enerji Borsası'nda petrodolar yerine altın bazlı ödeme mekanizmalarına geçiş hazırlığı olarak okunmalıdır. Öte yandan, Avrupa'da ve dünyada artan siber güvenlik riskleri, yapay zeka destekli tehditlerin boyutunu gözler önüne sermektedir. Fransa'da süpermarketlerin soğutucu sistemlerine siber saldırı düzenlenerek sıcaklıkların 50 dereceye çıkarılması ve milyonlarca euroluk zarar verilmesi, kritik altyapıların ne denli kırılgan olduğunu kanıtlamaktadır. Norveç'teki askeri tatbikatlarda kiralanan Çin menşeli elektrikli araçların gizli verileri dışarıya aktarmasının sonradan fark edilmesi de akıllı cihazların ve elektrikli otomobillerin istihbarat toplama aracı olarak nasıl kullanıldığını net bir şekilde ortaya koymaktadır.
Avrupa'da ekonomik sıkıntılar ve bütçe kısıtlamaları toplumsal patlamaları beraberinde getirmektedir. IMF başkanının hükümetlere cari açıkları kapatmak için acil politika geliştirmesi yönündeki çağrıları, Fransa'da ve Belçika'da bütçe kesintilerine karşı öğrencilerin ve halkın sokaklara dökülmesiyle karşılık bulmuştur. Fransa'da milli eğitime ayrılan bütçenin kısılmasına gösterilen tepkiler gibi olaylar, Avrupa genelinde bir bankacılık ve ekonomik kriz dalgasının kapıda olduğunu göstermektedir. Ayrıca İngiltere'de ve Galler'de Yahudilere yönelik nefret suçlarının %10 oranında artması, Polonya Başbakanı Donald Tusk'ın İsrail'e ait Pegasus casus yazılımlarının Polonya vatandaşlarının verilerini gizlice çaldığını ve bunun bir devlet suçu olduğunu açıklaması, uluslararası ilişkilerde istihbarat savaşlarının ve güvensizliğin derinleştiğini göstermektedir.
Teknolojik dönüşümün en tartışmalı alanlarından biri olan yapay zeka, transhümanizm ve otomasyon süreci insanlığın geleceğini doğrudan tehdit etmektedir. Ray Kurzweil gibi isimlerin ve Elon Musk'ın insan beyninin bulut sistemine entegre edilmesi ve emeğe dayalı çalışma döneminin biteceği yönündeki iddiaları, Davos veya küresel teknoloji elitlerinin öngörüleri arasında yer almaktadır. Ancak Çin'deki "karanlık fabrikalar" adı verilen, tamamen robotların 7/24 çalıştığı üretim tesisleri, işçi açıklarını kapatırken insan emeğinin değerini sıfırlama riski taşımaktadır. IMF'nin yapay zekanın işlerin %40'ını ortadan kaldıracağı yönündeki raporu, dünyadaki servet dağılımındaki adaletsizlik göz önüne alındığında, teknolojinin halka refah getirmekten ziyade yeni bir dijital feodalizm ve kölelik düzeni kurma tehlikesini barındırdığını açıkça göstermektedir.
🎯 Tarih Uzmanı Yorumu
Videoda ele alınan olaylar yelpazesi, 20. yüzyıl ulus-devlet dengelerinin tamamen çözüldüğü ve 21. yüzyılın yeni jeopolitik, teknolojik ve finansal parametrelerinin henüz tam anlamıyla oturmadığı kaotik bir geçiş döneminde olduğumuz ana tezini güçlü bir şekilde desteklemektedir. Geleneksel diplomasi ezberlerinin tarihe karıştığı, vefa kavramının yerini soğuk milli menfaatlerin aldığı bu süreçte, tarihsel köklerin ve yerel dinamiklerin doğru okunması hayati önem taşımaktadır.
Tarihsel perspektiften bakıldığında, Yemen ve Husi meselesini yalnızca dar bir mezhepsel çatışma veya anlık bir isyan olarak görmek büyük bir yanılgıdır. Osmanlı İmparatorluğu'nun bölgedeki tecrübeleri ve Zeydi topluluklarıyla kurduğu hassas dengeler, bugünkü Suudi Arabistan ve Körfez ülkelerinin de askeri bombardımanlar yerine diplomatik uzlaşı ve bölgesel entegrasyon yollarını seçmesi gerektiğini açıkça göstermektedir. Tarih, askeri üstünlüğün kalıcı barış getirmediğini, Vietnam'dan Afganistan'a kadar pek çok örnekte kanıtlamıştır.
Günümüzün en büyük risk unsurlarından biri, ekonomik krizlerin sosyal patlamalara dönüşmesi ve siber güvenlik zaafiyetlerinin ulusal güvenlik tehdidine evrilmesidir. Avrupa'da yaşanan bütçe krizleri, Fransa ve Belçika'daki sokak hareketleri, akıllı araçlar ve dondurucu sistemleri üzerinden gerçekleştirilen siber saldırılar, devletlerin dijitalleşme sürecinde güvenlik açıklarını kapatamazlarsa çok daha büyük krizlerle yüzleşeceğini göstermektedir. Bu durum, stratejik bağımsızlığını ve yerli teknolojisini kuramayan ülkeler için son derece riskli bir tablo ortaya koymaktadır.
Sonuç olarak, yapay zeka devrimi, Çin'in altın rezervi hamleleri ve küresel tedarik zincirlerindeki kırılmalar, sıradan bireylerden ulus-devletlere kadar herkesi etkisi altına alan yapısal bir dönüşümün parçasıdır. Karar alıcıların ve devlet aklının yapması gereken, bu teknolojik ve jeopolitik fırtınada hamasetle hareket etmek yerine akılcı, vicdanlı ve kendi milli menfaatlerini koruyan hibrit stratejiler geliştirmektir; aksi takdirde küresel elitlerin tasarladığı dijital feodal düzenin kaçınılmaz mağdurları olunacaktır.
Kanal: Abdullah Çiftçi