Girişim Sahnesi - Zeynep Köksal | 26 Eylül 2026
BloombergHT · 2026-09-26
💡 Hızlı Bilgi
1. Bilinmeyen ve hakim olunmayan sektörlere yatırım yapma: Portföy genişletirken doğrudan değer katılamayacak alanlardan uzak durulmalı.
2. Erken aşama girişimlerde yalnızca sermaye koyan pasif yatırımcı olma; yönetsel katkı ve ortak akıl sunulabilecek "akıllı sermaye" pozisyonu al.
3. Temiz, kimyasalsız ve özel diyet (glutensiz/çölyak) odaklı sağlıklı gıda girişimlerinde uzun vadeli büyüme potansiyelini biriktir.
4. Yalnızca iyi bir iş fikrine dayanarak yatırım kararı alma; fikri uygulayabilecek yetkin bir ekip ve finansal disiplin yoksa bekle.
5. Pazarlama kabiliyeti ve ticari zekası eksik olan ekiplerin girişim projelerine karşı mesafeli kal ve doğrudan ortaklıktan kaçın.
6. Zorunlu nakit ihtiyacı ve likidite krizi nedeniyle gelen plansız ortaklık tekliflerini aceleyle kabul etme, vizyon uyuşması için bekle.
7. Restorancılık ve gıda perakendesinde küresel ölçeklenme hedefleniyorsa, yerelleşme stratejisi netleşmeden agresif büyüme adımı atma.
8. Jeopolitik gerilimler ve makroekonomik kırılganlıklar ortamında yüksek riskli erken aşama fonlamalarda aşırı cüretkar olma, temkinli duruşu koru.
📊 Detaylı Açıklama
Zeynep Köksal Yaykıran, mühendislik, petrol, maden ve inşaat gibi ağır sanayi kollarında faaliyet gösteren ikinci kuşak bir sanayici aileden gelmektedir. Bilkent Üniversitesi Turizm ve Otel İşletmeciliği mezuniyetinin ardından Londra'da girişimcilik ve MBA yüksek lisanslarını tamamlayan Yaykıran, 20 yılı aşkın süredir aile şirketlerinde üst düzey yöneticilik yürütmektedir. Aynı zamanda Köksal Eğitim Vakfı aracılığıyla her yıl yüzlerce üniversite öğrencisine burs sağlamakta, yazdığı çocuk beslenmesi ve gastronomi kitaplarının tüm gelirlerini eğitime yönlendirmektedir.
Girişimcilik ve motivasyon ilişkisini İstanbul Boğazı Yüzme Yarışı deneyimiyle bağdaştıran Yaykıran, büyük belirsizliklerin ve kaygı verici şartların içine girmenin girişimcilikle birebir örtüştüğünü vurgulamaktadır. Derin sularda yüzme kararı alırken hissettiği endişeyi, bireysel konfor alanından çıkıp topluma, gençlere ve kadınlara ilham olma misyonuyla aştığını ifade ederek, başarılı bir girişimin de salt maddi getiri yerine yüksek bir amaca hizmet etmesi gerektiğinin altını çizmektedir.
Konuşmacı, 2004-2007 yılları arasında aile şirketine sunduğu üç farklı gıda işletmesi projesinin sanayi odaklı yönetim kurulu tarafından "Biz sanayiciyiz, restoran mı işleteceksin?" denilerek reddedildiğini aktarmaktadır. Aradan geçen yıllarda bu hayalinden vazgeçmeyerek babasının şirket kurduğu yaş olan 43 yaşına geldiğinde kendi bağımsız fizibilite çalışmalarını başlatmış; tam sıfırdan operasyon kuracağı esnada TÜSİAD "Bu Gençlikte İş Var" programı mezunlarının kurduğu temiz gıda girişiminin önce çoğunluk hissesini satın almış, ardından şirketi tamamen devralmıştır.
Sağlıklı ve temiz gıda sektörünün geleceğine dair pozisyonunu netleştiren Yaykıran; tüketicilerin artık protein, karbonhidrat, kimyasal kalıntı ve menşe hassasiyetlerinin üst düzeye çıktığını belirtmektedir. Eşinin ve iki çocuğunun çölyak hastası olması sebebiyle glutensiz ve çapraz bulaşmasız gıdanın önemine bizzat şahit olduğunu dile getirmekte, spordan veya işten çıkan insanların tereddütsüz tüketebileceği güvenilir gıda konseptinin küresel bir trend haline geldiğini vurgulamaktadır. Türkiye'den global bir restoran zinciri çıkarmanın yolunun ise özü koruyarak girilen pazarlarda yerelleşebilme kabiliyetinden geçtiğini söylemektedir.
Girişimciliğin doğuştan gelen bir yetenekten ziyade çalıştırıldıkça gelişen bir "kas" olduğunu ve eğitimle kazanılabileceğini savunan konuşmacı, kuluçka ve yarışma programlarında çekingen gençlerin süreç içinde nasıl kabuk değiştirip sunum gücü kazandıklarını örnek göstermektedir. Ancak yapısal kumaşın da önemine değinerek; muazzam bir fikrin tek başına hiçbir değer taşımadığını, bunu hayata geçirecek doğru girişimci ve eksik yönleri (özellikle finans veya operasyon) tamamlayacak çok disiplinli bir takımın şart olduğunu ifade etmektedir.
Yatırım tarzı sorulduğunda Yaykıran, "Bilmediğim işe yatırım yapmam" ilkesini benimsediğini ve sadece finansal bir aktör olarak masada yer almayı reddettiğini belirtmektedir. Yönetimde aktif rol alabileceği, ortak akıl yürütebileceği ve sektörel tecrübesiyle katma değer sağlayabileceği "yarı girişimci yarı yatırımcı" modelini tercih etmektedir. Bu doğrultuda, faaliyet alanını ve dinamiklerini bilmediği yabancı projelere doğrudan "uzak dur" ve yatırım yapma sinyali vermektedir.
Erken aşama girişimlerin en büyük yanılgısının yalnızca likidite aramak olduğunu belirten konuşmacı, acil nakit telaşıyla alakasız yatırımcılarla yapılan ortaklıkları "yanlış bir evlilik" olarak nitelendirmektedir. Girişimlerin paradan önce hukuki danışmanlık, kurumsal muhasebe, insan kaynakları yönetimi ve pazarlama gibi yapı taşlarına ihtiyaç duyduğunu; bu operasyonel desteği sağlayamayan sermayenin girişimi sürdürülebilir başarıya taşıyamayacağını ve her iki taraf için verimsiz sonuçlanacağını aktarmaktadır.
Türkiye'den küresel marka çıkarma sürecinin önündeki engelleri makro çerçevede özetleyen Yaykıran; çevre coğrafyalardaki jeopolitik krizlerin, savaşların ve kırılgan ekonomik yapının yerel sermayeyi ve girişimcileri "hayatta kalma" moduna soktuğuna işaret etmektedir. Fikir ve rekabet kabiliyeti açısından eksik olunmamasına rağmen, sermayenin risk iştahının daraldığı bu konjonktürde ekosistemin büyüme fırsatlarını kaçırdığını ve risk sermayesinin daha destekleyici bir zemine ihtiyaç duyduğunu belirtmektedir.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Zeynep Köksal Yaykıran’ın yatırım felsefesi, finansal literatürde "Smart Money" (Akıllı Sermaye) olarak tanımlanan stratejinin klasik ve sağlıklı bir örneğini teşkil etmektedir. Erken aşama girişimlerde sadece likidite sağlayan pasif sermayenin başarı oranı son derece düşüktür; zira nakit tükenen bir kaynaktır ancak yönetimsel yetkinlik, network ve kurumsal altyapı desteği sürdürülebilir çarpan üretir. Konuşmacının bilmediği sektörlere sermaye aktarmayı kesin bir dille reddetmesi, portföy yönetiminde yetkinlik çemberi (circle of competence) sınırlarına sadık kalındığını ve gereksiz operasyonel risklerin baştan elendiğini göstermektedir.
Temiz gıda ve fonksiyonel beslenme pazarına yönelik çoğunluk/tam satın alma hamlesi, makroekonomik tüketici trendleriyle oldukça uyumludur. Sağlıklı yaşam, alerjen hassasiyeti (çölyak vb.) ve şeffaf tedarik zinciri talebi küresel çapta çift haneli bileşik yıllık büyüme oranları (CAGR) kaydetmektedir. Bununla birlikte, restorancılık sektörü yüksek sabit giderler, işgücü maliyetleri ve gıda enflasyonu nedeniyle operasyonel marj baskısının en yoğun hissedildiği alanlardan biridir. Konuşmacının bu alanda başarıya ulaşabilmesi, bahsettiği yerelleşme stratejisinin yanı sıra tedarik zinciri entegrasyonunu ne ölçüde optimize edebileceğine bağlı olacaktır.
Türkiye'deki girişim sermayesi ekosistemine yönelik yapılan jeopolitik ve makroekonomik tespitler son derece gerçekçidir. Yüksek enflasyonist ortam, finansmana erişim maliyetlerinin yüksekliği ve bölgesel gerilimler, yerel yatırımcıların risk primini yukarı çekmekte ve yatırımcıları defansif varlıklara itmektedir. Böyle bir ortamda erken aşama girişimlerin hayatta kalabilmesi için sadece vizyoner fikirlere değil, pozitif nakit akışını hızla yakalayabilecek sıkı bir finansal mimariye sahip olmaları zorunludur. Yatırımcının, finansal ve pazarlama kasları zayıf ekipleri baştan eleme yönündeki yaklaşımı piyasa gerçekleriyle tam bir uyum içindedir.
Nihai bir finansal değerlendirme yapılacak olursa; mevcut piyasa konjonktüründe erken aşama girişimlere yatırım yapacak fonların ve melek yatırımcıların "seçici biriktir" ve "anlamadığın işe girme / bekle" pozisyonunu koruması rasyonel bir duruştur. Geleneksel iş kollarından elde edilen sermayenin yeni nesil tüketici trendlerine aktarılması doğru bir portföy çeşitlendirmesidir; ancak bu aktarımın salt finansal spekülasyon olarak değil, şirketin içine bizzat girilerek operasyonel kaldıraç sağlanan hands-on modellerle yapılması portföy risk-getiri dengesini optimize eden yegane yoldur.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: BloombergHT