Fonlarda Tasfiye Başlıyor | Fintables Haftalık Sohbetler #151
Fintables · 2026-09-20
💡 Hızlı Bilgi
1. Tasfiye sürecine giren fonlar: Bekle; fiyat açıklamaları durduruldu, tasfiye sürecinin tamamlanması en az 3 ay sürecek.
2. 16 Eylül 13:30 öncesi MKK onaylı fon çıkış emirleri: Bekle; 10 günlük mutabakat sonrası fonun mevcut nakdinden öncelikli olarak ödenecek.
3. 16 Eylül 13:30 ile 17 Eylül arasındaki fon emirleri: İptal edildi; yeni emir verme, hukuki ve idari süreci bekle.
4. BIST 30 / Büyük şirket hisseleri: Güvenli tarafta kalmak için tercih et; kamu fonları, ETF'ler ve BDDK'nın hisse geri alım desteğiyle düşüşü sınırlanıyor.
5. Zorunlu satış (force selling) yiyen hisseler: Hemen alma, dip arayışında acele etme; fon tebliğleri nedeniyle satış baskısı bir süre daha sürebilir.
6. Çarpanları ucuzlayan büyüme şirketleri: Takip et ve kademeli biriktir; ancak ederi 5 olan şirketin 3'e düşebileceği riskini unutma.
7. Risk değeri düşük (para piyasası vb.) fonlar: Yeni giriş yapma; sektör genelinde derin bir güven tahribatı oluşmuş durumda.
8. Sosyal medya yönlendirmeleri: Kulaktan dolma bilgilere göre işlem yapma; panik işlemlerinden kaçın ve resmî açıklamaları takip et.
📊 Detaylı Açıklama
Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) aldığı kararla 7 portföy yönetim şirketine ait 131 fonun tasfiyesine başlanmıştır. Tasfiye sürecini yönetmek üzere telefon fonları için Türkiye İş Bankası, diğer 6 kurumun fonları için ise Ziraat Bankası görevlendirilmiştir. Yaklaşık 1 milyon yatırımcının doğrudan ya da dolaylı etkilendiği bu süreç, sermaye piyasalarında son yılların en büyük krizlerinden biri olarak kayıtlara geçmektedir.
Tasfiye takviminde en kritik eşik 16 Eylül Çarşamba günü saat 13:30 olarak belirlenmiştir. Aracı kurum ekranlarından bağımsız olarak, Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) sisteminde 13:30'a kadar geçerlilik kazanmış satış emirleri korumaya alınmıştır. SPK'nın 10 günlük mutabakat süresi sonunda, ilgili fonun kasasında bulunan mevcut nakit tutar öncelikle bu emirleri vermiş olan yatırımcılara paylaştırılacaktır. 16 Eylül 13:30 ile kararın yayımlandığı 17 Eylül arasındaki emirlerin ise iptal edildiği belirtilmektedir.
Fonların tasfiye sürecine girmesiyle birlikte TEFAS üzerinden fon fiyatı açıklanması durdurulmuştur. Tasfiye heyetleri fon portföyündeki varlıkların gerçek değerini tespit edip nakde dönüştürdükçe, yatırımcılara sahip oldukları pay oranında ödeme yapacaktır. Yasal olarak belirlenen 3 aylık tasfiye süresinin SPK yetkisiyle uzatılabileceği göz önünde bulundurulduğunda, içeride parası kalan yatırımcıların uzun ve belirsiz bir hukuki süreci beklemesi gerekmektedir.
Krizin en yıkıcı tarafını, risk değeri 1 veya 2 olarak derecelendirilen para piyasası fonlarına yatırım yapan tasarruf sahiplerinin mağdur olması oluşturmaktadır. Profesyonel yatırımcıların riskli hisse fonlarındaki dalgalanmaları kabullenebileceği, ancak mevduat alternatifi olarak sadece birikimini korumak isteyen dar gelirli yatırımcıların ilk günden parasına ulaşamaması regülasyon ve gözetim mekanizması açısından ciddi bir zaafiyet olarak nitelendirilmektedir.
Piyasadaki panik havasını dağıtmak adına kural koyucuların iki kritik aksiyon alması gerektiği vurgulanmaktadır: İlki, fon portföylerinde yer alan likit varlıkların süratle nakde çevrilip yatırımcılara küçük tutarlarla da olsa kısmi ödemelerin bir an önce başlatılmasıdır. İkincisi ise SPK ve tasfiye heyetleri tarafından yatırımcıyı sürekli aydınlatan şeffaf ve düzenli bir iletişim köprüsünün kurulmasıdır.
Tasfiye dalgası ve yürürlüğe giren yeni serbest fon tebliğleri, Borsa İstanbul üzerinde ciddi bir zorunlu satış (force selling) baskısı yaratmıştır. Fonların kural setlerine uyum sağlamak için aralık sonuna kadar portföylerindeki belli hisseleri satmak zorunda kalması, şirketlerin temel faaliyetlerinde hiçbir sorun olmamasına rağmen yüzde 20 ila 30 arasında sert değer kayıpları yaşamasına neden olmaktadır.
Bu türbülans döneminde BIST 30 endeksine dahil büyük şirketlerin daha güvenli bir sığınak sunduğu ifade edilmektedir. BDDK'nın bankaların hisse geri alımı yapmasını kolaylaştıran özkaynak düzenlemesi, Ziraat Portföy ETF'leri kanalıyla bankacılık sektörüne verilen alım desteği ve kurumsal şirketlerin kendi hisselerini geri alma gücü, büyük hisselerin taban oluşumunu desteklemektedir.
Yan tahtalarda ve büyüme şirketlerinde ise değerlemelerin aşırı ucuzladığı, ileriye dönük çarpanların 3-4 seviyelerine indiği görülmektedir. Ancak konuşmacılar "ederi 5 olan bir hissenin piyasa paniğiyle 3'e de fiyatlanabileceği" uyarısını yaparak, çok ucuz kalan şirketlerde aceleci alımlardan kaçınılmasını, zorunlu fon satışlarının tamamlandığından emin olunana kadar kademeli bir strateji izlenmesini önermektedir.
Yaşanan krizin Türkiye sermaye piyasalarında uzun vadeli bir güven tahribatı yaratacağı öngörülmektedir. Fon sistemine duyulan inancın sarsılması, sermayenin yeniden yastık altına veya geleneksel enstrümanlara kaçış riskini doğururken; yatırımcıların bu süreçte sosyal medyadaki kirli bilgi ve spekülatif iddialardan uzak durarak yalnızca resmî bildirimlere odaklanması tavsiye edilmektedir.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Sermaye piyasalarında yaşanan bu tasfiye dalgası, regülasyon tarafında gecikmiş müdahalelerin bedelinin ne denli ağır olduğunu bir kez daha göstermiştir. Özellikle risk skoru en düşük seviyede pazarlanan para piyasası fonlarının likidite temerrüdüne düşmesi, finansal okuryazarlığı sınırlı geniş kitlelerin sisteme olan güvenini derinden sarsmıştır. Bir finansal ürünün arkasındaki teminat yapısı ve karşı taraf riski sorgulanmadığında, en muhafazakâr portföylerin dahi sistemik şoklara maruz kalabileceği acı bir tecrübeyle doğrulanmıştır.
Konuşmacıların piyasa yaklaşımı kesinlikle agresif bir alım iştahı içermemekte, aksine temkinli bir savunma ve bekle-gör stratejisine dayanmaktadır. Borsa İstanbul tarafında hisse değerlemelerinin tarihi iskontolara ulaşmış olması tek başına alım gerekçesi sayılmamaktadır; çünkü serbest fonlardaki yasal uyum zorunlulukları nedeniyle başlayan zorunlu satışlar (force selling) fiyat mekanizmasının rasyonel işlemesini engellemektedir. Bu nedenle piyasada düşen bıçağı tutmaya çalışmak yerine, satışların tükendiğini teyit eden bir taban oluşumunu beklemek en sağlıklı yaklaşımdır.
Sermaye hareketleri açısından BIST 30 hisseleri ile yan tahtalar arasındaki makasın bir süre daha açık kalması kaçınılmaz görünmektedir. BDDK düzenlemeleri, kurumsal hisse geri alımları ve kamu fonlarının sağladığı likidite desteği büyük ölçekli şirketleri korurken; likiditesi sığ, fon portföylerinde yoğunlaşmış yan tahtalarda satış baskısının devam etmesi beklenmelidir. Tasfiye kapsamındaki fonlarda parası kalan yatırımcılar için ise şu aşamada hukuki sürecin ve tasfiye bilançolarının netleşmesini beklemekten başka rasyonel bir seçenek bulunmamaktadır.
Sonuç olarak piyasada genel pozisyon "temkinli bekle ve büyük hisselerde defansif kal" şeklinde özetlenebilir. Nakitte olan yatırımcılar için paniğin ve zorunlu satışların durulmasını beklemek, dip seviyelerden hisse toplamaya kalkışmamak esastır. Hisse senedi tarafında pozisyon taşımak isteyenler ise spekülatif yan tahtalardan tamamen uzak durmalı; likiditesi yüksek, net nakit pozisyonu güçlü ve piyasa yapıcı mekanizmalarla desteklenen BIST 30 ağırlıklı portföylerde kalarak risklerini asgariye indirmelidir.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: Fintables