FON SORUŞTURMASINDAN BİR “PARLAK ÇOCUK” DAHA ÇIKTI, İSTANBUL’U SEL, PARALARI FON ALDI | Deniz Zeyrek
Deniz Zeyrek · 2026-10-16
💡 Hızlı Bilgi
1. Fon krizini araştıran gazeteci Bahadır gözaltına alınırken, eski Merkez Bankası Başkan Yardımcısı ve Türkiye Sigorta eski Genel Müdürü Taha Çakmak'ın görevinden istifa ettirilip mal varlığına tedbir konulduğu ve yurt dışı çıkış yasağı getirildiği bildirildi.
2. Meclis komisyonunda Tera Portföy'ün izinsiz TEFAS'a açılmasına sadece 4 milyon TL ceza kesildiği ve MASAK'ın 401 milyar 266 milyon liralık kaynağı izleyemediği itiraf edildi.
3. 2024 bütçesinde faiz giderleri ilk 9 ayda 2,25 trilyon liraya ulaşarak eğitim harcamalarını yüzde 20, sağlık harcamalarını ise yüzde 83,6 geride bıraktı.
4. İstanbul'da Sayıştay'ın 2022 taşkın raporunda riskli olarak uyardığı dere yataklarındaki yapılaşma alanlarını su bastı; sel felaketinde 4 kişi hayatını kaybetti.
5. Ekrem İmamoğlu yargılandığı davada, CHP il başkanlığı binasının alım sürecine ilişkin dönemin Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun tanık olarak dinlenmesini talep etti.
📊 Detaylı Açıklama
Sermaye piyasalarını sarsan fon krizinde soruşturma derinleşirken dikkat çeken bürokratik ve adli adımlar atıldı. Eski Merkez Bankası ve BDDK Başkan Yardımcılığı yapmış, paralarda imzası bulunan ve son olarak Türkiye Sigorta ile Türkiye Hayat Emeklilik Genel Müdürlüğü görevlerini yürüten Taha Çakmak görevinden istifa ettirildi; ardından şahsın mal varlığına tedbir konularak yurt dışına çıkış yasağı getirildi. Çakmak'ın Türkiye Varlık Fonu'na ait yaklaşık 100 milyon lirayı Tera fonunda batırdığı ve şahsi birikimlerini de bu süreçte usulsüz şekilde yönlendirdiği iddiaları gündeme geldi. Aynı süreçte fon krizini takip eden araştırmacı gazeteci Bahadır'ın, haber kaynaklarına ve gizli belgelere ulaşılmak amacıyla gözaltına alınması basın özgürlüğü ve soruşturmanın şeffaflığı tartışmalarını alevlendirdi.
Meclis Araştırma Komisyonu'ndaki görüşmeler, denetleyici ve düzenleyici kurumların fon krizindeki büyük zafiyetini gözler önüne serdi. SPK yetkililerinin fonlardaki nakit büyüklüğüne dair sorulara hazırlıksız yakalanması ve Komisyon Başkanı Mehmet Muş'un dahi bu duruma tepki göstermesi dikkat çekti. Komisyonda paylaşılan verilere göre, bir fon şirketinin SPK izni olmaksızın TEFAS sistemine entegre olduğu aylar sonra fark edildi ve 280 milyar liralık hacim karşısında şirkete sadece 4 milyon lira idari para cezası kesildi. Daha vahimi, MASAK Başkanı komisyonda 401 milyar 266 milyon liralık kaynağın takibinin yapılamadığını açıkça itiraf etti.
Soruşturma kapsamında BDDK'nın, İktisat Katılım Bankası'nın faaliyet iznini piyasa koşulları ve fon krizi gerekçesiyle tedbiren durdurduğu açıklandı. Kurul Başkanı Şahap Kavcıoğlu kamu riski doğmadığını savunsa da, bu kurumlara kuruluş izni verilirken ortaklık yapılarının ve fon şirketleriyle bağlarının neden zamanında incelenmediği sorusu yanıtsız kaldı. Benzer biçimde daha önce tutuklanan eski Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Mustafa Aksu örneğinde olduğu gibi, krizin merkezindeki isimlerin doğrudan iktidar atamalarıyla kritik makamlara gelmiş bürokratlar olması siyasi sorumluluk tartışmasını derinleştirdi.
AK Parti Meclis kulislerinde fon skandalının boyutlarının kamuoyuna yansıyandan çok daha büyük olduğu konuşuluyor. 455 binden fazla doğrudan mağduru bulunan ve borsa üzerinden milyonlarca vatandaşı dolaylı olarak etkileyen bu vurgunun Cumhuriyet tarihinin en büyük mali manipülasyonlarından biri olduğu belirtiliyor. Kulislerde, Kasım ayı işaret edilerek SPK, Borsa İstanbul ve ilgili ekonomi bürokrasisinin üst kademelerinde ve hatta kabinede geniş çaplı bir görevden alma dalgasının yaşanabileceği aktarılıyor.
İstanbul'da yaşanan şiddetli yağışlar, altyapı yetersizliği ve hatalı imar politikaları nedeniyle can ve mal kayıplarının yaşandığı bir felakete dönüştü. Sayıştay'ın 2022 tarihli Taşkın Risk Yönetimi Raporu'nda dere yataklarına yapılan binalar konusunda tek tek uyarılan bölgelerin tamamı sular altında kaldı. Vadi İstanbul gibi lüks projelerin otoparklarını dahi su basarken, Sakarya'da dere yatağındaki iki katlı ev suya kapıldı. Toplam 4 vatandaşın hayatını kaybettiği afette, bir hafızlık öğrencisinin sel suyundaki açık elektrik akımına kapılarak yaşamını yitirmesi denetimsizliğin ve ihmallerin boyutunu acı şekilde ortaya koydu. Buna karşın geçmişte benzer sorunlar yaşayan Üsküdar'da tamamlanan yağmur suyu altyapısı sayesinde taşkın yaşanmaması, doğru mühendislik çözümlerinin felaketleri önleyebileceğini kanıtladı.
Yerel yönetimler ve siyaset cephesinde de önemli gelişmeler yaşandı. Türkiye Belediyeler Birliği Başkan Vekilliği seçiminde CHP ile Yeni Parti işbirliği yaparak Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce'yi 40 oy farkla seçtirdi. Bu süreçte Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer'in gözaltına alınıp tutuklanması gibi gelişmelerin gündem yoğunluğunda gölgede kaldığına dikkat çekildi. Öte yandan Üsküdar Belediye Başkan Vekili Dündar Ziya Gültekin'in geçirdiği trafik kazası esnasında kalp krizi geçirerek hayatını kaybetmesi yerel siyasette üzüntüyle karşılandı.
Ekrem İmamoğlu'nun yargılandığı davanın ikinci gününde savunma stratejisi dikkat çekti. CHP İstanbul İl Başkanlığı binasının satın alınması sürecine ilişkin "para kuleleri" iddialarına yanıt veren İmamoğlu, mülk sahibinin vergi kaçırmak amacıyla paranın bir kısmını nakit talep ettiğini, yapılan işlemin genel merkezin bilgisi dahilinde gerçekleştiğini belirtti. Bu doğrultuda dönemin Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun mahkemede tanık olarak dinlenmesini resmen talep etti. Ayrıca iddianamede ilk başta 560 milyar TL olarak telaffuz edilen kamu zararının daha sonra 160 milyar TL'ye düşürülmesindeki 400 milyar liralık tutarsızlık savunma tarafından mahkeme heyetine sunuldu.
Merkezi bütçe gerçekleşmeleri, kamu kaynaklarının önceliklerini çarpıcı biçimde ortaya koydu. İlk 9 ayda bütçeden faize ödenen tutar 2,25 trilyon liraya ulaşırken, yıl sonu hedefi olan 2,7 trilyon liranın aşılma ihtimali güçlendi. Faiz harcamalarının eğitim bütçesini yüzde 20, sağlık bütçesini ise yüzde 83,6 oranında aşması, uygulanan ekonomik programın yükünü dar gelirlinin sırtına yıktığını gösterdi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in bütçe ve fon krizi görüşmelerinde Meclis'te yer almaması eleştirilirken; Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum'un seçimlerin 2028 ilkbaharında yapılacağını Meclis yetkisini yok sayarak ilan etmesi anayasal kuralların hiçe sayılması olarak yorumlandı.
🎯 Siyaset Analisti Yorumu
Fon krizi ve buna bağlı mali skandallar, Türkiye'de düzenleyici ve denetleyici kurumların bağımsızlığını tamamen yitirdiğini ve liyakatten uzak bir sadakat mekanizmasıyla yönetildiğini net bir şekilde tescillemiştir. MASAK'ın yüz milyarlarca lirayı izleyemediğini kabul etmesi, SPK'nın denetimsiz operasyonlara milyarlık vurgunlar karşısında sembolik para cezaları kesmesi, devletin finansal güvenliği sağlama kapasitesinin ağır yara aldığını gösterir. Krizin odağındaki bürokratların doğrudan yürütme erki tarafından atanmış olması, faturanın yalnızca birkaç alt düzey yöneticiye kesilerek siyasi sorumluluktan kaçılamayacak bir eşiğe ulaştığını ortaya koymaktadır.
İktidar bloğunun fon krizini ve ekonomik göstergelerdeki çöküşü gizlemek adına yargısal araçları muhalefet ve araştırmacı gazeteciler üzerinde yoğunlaştırması sürdürülebilir bir strateji değildir. Gazetecilerin gözaltına alınarak kaynaklarının araştırılması ve İmamoğlu davasındaki çelişkili zarar hesaplamaları, hukukun siyaseti dizayn etme aracı olarak kullanıldığının açık kanıtlarıdır. Ancak bütçede faiz giderlerinin eğitimi ve sağlığı fersah fersah aşması, halkın mutfağındaki reel yoksullaşma ve yüz binlerce aileyi vuran borsa manipülasyonları, algı operasyonlarıyla kapatılamayacak somut bir toplumsal maliyet üretmektedir.
AK Parti içindeki rahatsızlığın kulislerden dışarı taşması, olası bir kabine ve üst düzey bürokrasi tasfiyesinin iktidar içi gerilimleri dindirmeye yetmeyeceğini göstermektedir. Mehmet Uçum gibi bürokratik figürlerin TBMM'nin anayasal seçim yenileme yetkisini fiilen gasp eden beyanatları, Cumhur İttifakı'nın meclis aritmetiğindeki kırılganlığı örtbas etme çabasıdır. 360 milletvekili desteği olmadan seçim tarihi belirleme iddiası, iktidar içindeki dar bir karar alma çevresinin meşruiyet ve kural tanıma sınırlarını ne kadar zorladığının bir göstergesidir.
Muhalefet açısından Türkiye Belediyeler Birliği seçiminde sergilenen işbirliği modeli, yerel yönetimler ve parlamento zemininde ortak hareket kabiliyetinin hâlâ sonuç verebileceğini kanıtlamıştır. Ancak Mansur Yavaş'ın "sandıkta millet gerekeni yapar" yönündeki temennici yaklaşımı tek başına yeterli değildir; devlet imkanlarını ve yargı tekelini elinde tutan bir iktidar karşısında sandık güvenliğini, şeffaf kamu yönetimini ve denetim mekanizmalarını kurumsallaştıracak proaktif bir hat kurulmalıdır. Siyasi konjonktür, iktidarın bürokratik tasfiyelerle zaman kazanmaya çalışacağı, muhalefetin ise ekonomik yıkım ve şeffaflık krizini doğrudan tabana anlatarak erken seçim baskısını artırması gereken kritik bir izleme ve mücadele dönemine işaret etmektedir.
Kanal: Deniz Zeyrek