Fon Krizi Zaten Emekleme Aşamasında Olan Sermaye Piyasalarımıza Büyük Bir Darbe!
CNBC-e · 2026-10-19
💡 Hızlı Bilgi
1. Yatırım fonlarına karşı temkinli kal; fon krizinin yarattığı güvensizlik nedeniyle bu araçtan kaçış sürüyor.
2. TL mevduatta pozisyon koru; vatandaşın güvenli liman arayışında ilk tercihlerden biri olmaya devam ediyor.
3. Altın ve dövizde biriktir refleksine dikkat et; fon skandalı yerli yatırımcıyı yeniden dolarizasyona itiyor.
4. TCMB faiz indiriminde aceleci olma; fon krizinin getirdiği döviz talebi Merkez Bankası'nın faiz indirim dozunu düşürmesine yol açacak.
5. BIST ve VİOP tarafında yeni alım için bekle; haftaya yüzde 0,35 düşüşle 14.659 puandan başlayan VİOP zayıf seyrin sürdüğünü gösteriyor.
📊 Detaylı Açıklama
Profesör Doktor Selva Demiralp, sermaye piyasalarının tasarruf fazlası olanlarla kaynağa ihtiyacı olanları doğrudan buluşturan kritik bir köprü olduğunu hatırlatıyor. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde sermaye piyasası zaten henüz emekleme aşamasında bulunuyor. Yaşanan son fon krizi ve denetim skandalları, bu kırılgan doğrudan finans mekanizmasına ağır bir darbe indiriyor. Güvenin zedelendiği bir ortamda doğrudan finans imkanları daha da daralıyor.
Koç Üniversitesi'nin Eylül ayı anket verilerine değinen Selva Demiralp, krizin hemen ardından yatırım fonlarına olan ilgide sert bir geri çekilme ölçtüklerini aktarıyor. Tasarruf sahipleri fonlardan çıkarken ağırlıklı olarak TL mevduata yöneliyor. Bunun yanında altın, döviz ve döviz tevdiat hesaplarına yönelme niyetinin artması ciddi bir dolarizasyon (yabancı paraya kaçış) riskini yeniden masaya getiriyor.
Merkez Bankası'nın faiz patikasına değinen Selva Demiralp, fon krizinin dolaylı olarak faizleri yüksek tutacağını söylüyor. Bir faiz artışı beklenmiyor; ancak krizin tetiklediği dolarizasyon endişesi yüzünden faiz indirim döngüsüne giren Merkez Bankası adımlarını kısmak zorunda kalacak. Banka, faiz indirim dozunu çok daha düşük tutarak temkinli bir duruş sergileyecek.
Borsa ve vadeli işlemler tarafında güne başlarken VİOP 30 endeksi yüzde 0,35 azalışla 52 puan kayıpla 14.659 seviyesinden açılış yapıyor. Piyasa genelinde fon kaynaklı sarsıntının ve kurumsal güven kaybının yarattığı moralsizlik fiyatlamalara yansıyor. Yatırımcıların sermaye piyasası araçlarına temkinli yaklaşımı kısa vadeli toparlanmayı sınırlıyor.
Profesör Doktor Seda Demiralp, krizin siyasi ve toplumsal psikolojisini değerlendirirken enflasyon ile fon krizinin seçmen üzerindeki farkına dikkat çekiyor. Yüksek enflasyon zamana yayıldığı için seçmende alışkanlık yaratıyor ve faturanın doğrudan kime kesileceği netleşmiyor. Oysa fon krizi çok ani patlak verdi; kimin kaybedip kimin haksız kazandığı toplumun her kesimi tarafından çok açık görüldü.
Seda Demiralp, tekinsizlik ve belirsizlik çağında kurumların denetleme gücünün aşındığını vurguluyor. Bireyler bilgi kirliliği ve kurumsal erozyon karşısında güven ihtiyacını güçlü gördükleri tekil siyasi lider figürlerine tutunarak karşılıyor. Bu psikolojik refleks nedeniyle vatandaş faturayı kurumlara ve ekonomi yönetimine kesse bile en tepedeki siyasi lider desteğini koruyabiliyor.
Makroekonomik görünümde enflasyonun neden kalıcı inmediğini açıklayan Selva Demiralp, meselenin sadece faiz seviyesi olmadığını belirtiyor. 2018'deki ortak çalışmalarına atıf yapan iktisatçı; kurumsal bağımsızlığın yitirilmesi, kredibilite kaybı ve yapısal reform eksikliğinin süreci tıkadığını söylüyor. Talepteki yavaşlama, fon krizinin getirdiği tedbirlilik ve savaş etkisi enflasyonu aşağı çekecek; ancak seçim ekonomisi riskiyle birlikte 2027 sonu için ancak yüzde 24-25 bandında bir enflasyon mümkün görünüyor.
Finansal kırılganlığın hanehalkına yansıyan yüzünü BDDK verileri ortaya koyuyor. İhtiyaç kredilerinde takibe dönüşüm oranı 9 Ekim itibarıyla yüzde 6,83 seviyesine fırlayarak veri tarihinin en yüksek oranına ulaştı. Selva Demiralp, bankacılık sisteminin 2001 sonrası güçlü sermaye yapısıyla ayakta kaldığını ancak kurumlara duyulan genel güvensizliğin tüm finansal sisteme aynı anda bulaştığını ifade ediyor.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Konuşmacıların ortaya koyduğu tablo, Türk finansal mimarisinin en temel açmazını sergiliyor: Kurumsal güven eksikliği. Sermaye piyasalarının derinleşemediği, SPK gibi regülatör kurumların gözetim zaafı yaşadığı bir düzende tasarrufların doğrudan yatırıma dönüşmesi imkansız hale geliyor. Yatırım fonu gibi modern enstrümanlara duyulan inanç bir gecede buharlaşınca sistem yeniden en ilkel sığınağına, yani geleneksel mevduata ve altına geri çekiliyor.
Yatırımcı açısından bu dönemin pozisyonu kesinlikle "fonlarda bekle ve gör, TL mevduatta kal, döviz ve altında ise biriktir" stratejisidir. Borsa ve fon tarafında yeni macera aramak yerine likit ve defansif enstrümanlarda kalmak rasyonel tek yoldur. TCMB'nin fon krizinden kaynaklanan döviz kaçışını engellemek için faiz indirimlerini sembolik düzeyde tutmak zorunda kalacak olması, TL mevduatın cazibesini bir süre daha koruyacağını gösteriyor.
Sistemin en büyük riski, BDDK'nın açıkladığı yüzde 6,83'lük takipteki ihtiyaç kredisi oranıyla somutlaşan borç ödeme krizidir. Yüksek faiz ve sıkı para politikasının reel sektör ve hanehalkı üzerindeki baskısı derinleşirken bir de fon skandallarının yarattığı servet tahribatı ekleniyor. Gelir dağılımı bozulmuş, krediye erişimi tıkanmış dar ve orta gelirli kesim için yeni bir kredi genişlemesi ya da seçim ekonomisi adımı enflasyonist baskıyı yeniden canlandıracaktır.
Konuşmacıların 2027 yılı için çizdiği yüzde 24-25 enflasyon projeksiyonu piyasanın aşırı iyimser hedeflerine karşı gerçekçi bir uyarı niteliğindedir. Kurumsal bağımsızlık tesis edilmeden, yalnızca faiz mekanizmasıyla kalıcı dezenflasyon sağlanamaz. Portföylerde hisse senedi ve fon ağırlığını asgari seviyede tutup yüksek faiz getiren TL araçlar ve olası şoklara karşı altın biriktirme disiplini korunmalıdır.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: CNBC-e