Fiyat İstikrarını Sağlayamadığımız Sürece Enflasyonla Mücadelede Başarılı Olduk Diyemeyiz!
CNBC-e · 2026-10-06
💡 Hızlı Bilgi
1. Spekülatif hisse ve sorunlu serbest fonlardan uzak dur; yüksek getiri vadeden araçlarda kalma.
2. Para piyasası ve likit fonlarda panik satış yapma; sistemik kriz yok, düşük riskli fonların mağduriyeti için çözüm bekle.
3. Tera TP2 gibi pay repo/ters repo teminatlı şüpheli fonlara kesinlikle girme.
4. TCMB faiz indiriminde aceleci olma; 22 Ekim toplantısında dolarizasyon baskısı nedeniyle faiz pas geçilebilir, temkinli bekle.
5. Yıl sonu politika faizi için en fazla 100 baz puan indirim bekle; 200 baz puanlık gevşeme cepte değil.
📊 Detaylı Açıklama
Küresel piyasalarda ABD 10 yıllık tahvil faizlerinin yüzde 5,34 seviyelerine çıkarak 2002 yılından bu yana en yüksek düzeye ulaşması, finansal dengeleri ciddi şekilde sarsıyor. Ahmet Çimenoğlu, özellikle Almanya-Fransa getiri makasının 150 baz puanın üzerine fırladığına dikkat çekerek Fransa'nın borçlanma maliyetlerinde İtalya'nın bile gerisine düştüğünü vurguluyor. Bu durum, Avrupa'da kamu borcunu yönetme kabiliyetine olan güvenin kırıldığını gösteriyor. Euro/Dolar paritesinin 1,12 seviyelerine kadar gerilemesi ise ihracatının yüzde 50'sini Avrupa'ya yapan ve ithal girdilerini dolarla karşılayan Türkiye ekonomisi ve ihracatçısı üzerinde büyük bir kur baskısı yaratıyor.
Petrol fiyatlarının 99-100 dolar seviyelerinde seyretmesi, enflasyonla mücadele eden küresel ve yerel ekonomiler için en büyük risk unsurlarından biri olmaya devam ediyor. Murat Sağman, petrol fiyatlarındaki her 10 dolarlık artışın Türkiye'nin cari açığına 3 ila 3,5 milyar dolar negatif yük getirdiğini ve enflasyonu 1 ila 1,5 puan yukarı ittiğini belirtiyor. Bu maliyet baskısı, dezenflasyon sürecinin önündeki en büyük yapısal engellerden biri olarak masada duruyor.
İç piyasada patlak veren fon krizi, adeta halka açık bir ponzi şeması şeklinde nitelendiriliyor. Murat Sağman'ın aktardığına göre, belirli faktoring şirketlerinin hisselerinin yapay şekilde şişirilmesi (fiyat/kazanç oranlarının 130'lara, piyasa/defter değerlerinin 60-70'lere fırlaması) ve bu hisselerin fonlara alınarak değer artışı yaratılması sistemi besledi. 28 Ağustos'ta yürürlüğe giren düzenleyici tebliğ ve ardından gelen temerrütler sonrası sistem tıkandı. Özellikle Tera'nın TP2 fonu gibi 220 milyar liralık devasa büyüklüğe ulaşan fonlarda yapılan pay repo (pay ters repo) işlemlerinde, teminat hisselerin taban olmasıyla karşı taraf riski tamamen kilitlendi.
Krizin boyutuna ilişkin panik havası dağıtılmaya çalışılırken, Murat Sağman toplam 10 trilyon lirayı aşan fon piyasasının tamamının batmadığını ifade ediyor. Sorunun 2600'den fazla fon içinden yaklaşık 131 fonda ve 50 portföy yönetim şirketinden sadece 2'sinde yoğunlaştığını belirterek, tüm sistemin çöktüğü algısının yanlış olduğunu vurguluyor. Ancak kriz kaynaklı teminat tamamlama ve nakit çıkışları nedeniyle fonların portföylerindeki Türk Hava Yolları, Tüpraş ve bankacılık gibi likit BIST hisselerini satmak zorunda kalması, Borsa İstanbul genelinde haksız bir satış baskısına yol açtı.
Ahmet Çimenoğlu, krizin makroekonomik ve tüketim boyutuna dikkat çekerek Türkiye'deki toplam servetin 60-65 trilyon lira civarında hesaplandığını ve bu krizle birlikte doğrudan ya da dolaylı yaklaşık 3 trilyon liralık (yüzde 4-5) bir servet erimesi yaşandığını belirtiyor. Otomotiv ve konut satışlarında zaten başlayan ivme kaybının bu krizle derinleşeceğini, hanehalkının kendini daha fakir hissederek tüketimi kısacağını vurguluyor. Ayrıca en büyük tehlikenin finansal sisteme duyulan güvenin sarsılması ve tasarrufların yeniden yastık altına kaçması riski olduğunu ifade ediyor.
Çözüm süreci konusunda konuşmacılar net bir ayrım yapılmasını talep ediyor. Yüksek getiri arayışıyla spekülatif hisse fonlarına giren yatırımcıların risk-getiri dengesi gereği kendi tercihlerinin sorumluluğunu taşıdığı, ancak mevduat alternatifi olarak banka tavsiyesiyle para piyasası ve likit fonlara yönelen küçük tasarruf sahiplerinin mağduriyetinin kamu otoritesi tarafından ivedilikle çözülmesi gerektiği savunuluyor. Suçluların cezalandırılması ve zararların basit "uzlaşmalarla" geçiştirilmemesi, piyasa güveninin yeniden tesisi için şart koşuluyor.
Enflasyon tarafında manşet verinin yüzde 30'un altına (yüzde 29-30 bandına) gerilemesi yüzeysel bir başarı olarak görülüyor. Ahmet Çimenoğlu, düşüşün neredeyse tamamen baz etkisi ve oynak gıda/sebze-meyve fiyatlarındaki geçici gevşemeden kaynaklandığını, buna karşılık enerji, konut, ulaştırma, eğitim ve telekomünikasyon gibi katı hizmet kalemlerinde yıllık artışların hala yüzde 35-40'ın üzerinde seyrettiğini belirtiyor. Fiyat istikrarı sağlanmadan ve tek haneli oranlara inilmeden enflasyonda zafer ilan edilemeyeceği vurgulanıyor.
Merkez Bankası'nın faiz politikasına ilişkin beklentilerde ise temkinli bir duruş öne çıkıyor. Ahmet Çimenoğlu, fon krizinin yarattığı güvensizliğin mevduattan dövize ve altına geçiş (dolarizasyon) eğilimini tetikleyebileceğini, bu nedenle TCMB'nin 22 Ekim toplantısında reel faiz tamponunu korumak adına faiz indirimini tamamen pas geçebileceğini savunuyor. Murat Sağman ise reel sektör baskısı nedeniyle sembolik 100 baz puanlık bir indirim olabileceğini, ancak piyasada konuşulan 200 baz puanlık indirimin kesinlikle cepte olmadığını, yıl sonu politika faizinin yüzde 35-36 seviyelerinde kalabileceğini dile getiriyor.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Programda ortaya konan ana tez, Türkiye'nin manşet enflasyondaki baz etkisine dayalı gerilemeyle rehavete kapılmaması gerektiğidir; zira yerel piyasalar çok daha yıkıcı bir güven ve servet şokuyla karşı karşıyadır. Konuşmacıların değerlendirmeleri son derece yerindedir: Finansal okuryazarlığın zayıf olduğu bir ortamda "düşük riskli" maskesiyle pazarlanan karmaşık türev ve repo yapılarının patlaması, hanehalkı servetinde yaklaşık yüzde 5'lik kalıcı bir tahribat yaratmıştır. Tüketimin bu yolla zorunlu olarak frenlenmesi teknik olarak enflasyonu düşürücü bir etki yaratsa da, bedeli finansal sisteme duyulan güvenin yerle bir olmasıdır.
Varlık fiyatlamaları açısından piyasa oyuncularının genel pozisyonu kesinlikle "agresif al" yönünde değildir; tam aksine "bekle ve defansif kal" stratejisi hakimdir. BIST 100 endeksinde 12.400 seviyelerine gelen tepki alımlarına rağmen, fonlardaki likidite açıklarını kapatmak için kaliteli BIST 30 hisselerine gelen zorunlu satışlar piyasa üzerinde baskı oluşturmaktadır. Bu nedenle borsa tarafında yeni pozisyon açmak yerine fon tasfiyelerinin ve temerrüt süreçlerinin durulmasını beklemek en rasyonel yaklaşımdır. Benzer şekilde, sorunlu portföy yönetim şirketlerinin riskli fonlarından uzak durulmalı, nakit varlıklar şeffaf ve regüle para piyasası araçlarında tutulmalıdır.
Para politikası açısından piyasanın erken faiz indirimi fiyatlaması ciddi bir yanılgı barındırmaktadır. Fon krizinin tetiklediği dolarizasyon eğilimi, Merkez Bankası'nın faiz indirimi için elindeki manevra alanını daraltmıştır. Petrolün 100 dolara dayandığı, küresel faizlerin zirve yaptığı ve hizmet enflasyonunun yüzde 40'larda katılık gösterdiği bir tabloda, erken ve agresif bir faiz indirimi döviz kurundaki reel değerlenme çıpasını anında kırabilir. Bu risk ortamı, döviz kurlarında yukarı yönlü baskı potansiyelini canlı tutmakta, TL varlıklarda kalacak yatırımcılar için ise yüksek faizli mevduatı tek sığınak haline getirmektedir.
Özetle mevcut konjonktür, yatırımcılar için getiri kovalamaktan ziyade anapara koruma dönemidir. Ne fon krizinin artçı şokları ne de küresel faiz ve enerji maliyeti baskıları henüz tam olarak fiyatlanmıştır. Bu tabloda en doğru pozisyon; spekülatif fonlardan ve aşırı değerlenmiş yan tahtalardan tamamen uzak durmak, TCMB'nin Ekim ve Kasım toplantılarındaki faiz ve dolarizasyon dinamiklerini kenardan izlemek ve portföylerde nakit ile yüksek getirili güvenli TL mevduat ağırlığını koruyarak temkinli beklemektir.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: CNBC-e