Yüksek Enflasyon Konut Fiyatlarını ve Kiraları Nasıl Etkiledi? | Halkın Ekonomisi
EKOTÜRK TV · 2026-11-04
💡 Hızlı Bilgi
1. Krediyle konut alma: Yüksek faiz ortamında borçlanarak ev almak neredeyse imkansız hale geldi.
2. Konut piyasasında bekle: Fiyat dengesi henüz oturmadı, kentsel dönüşüm sebebiyle yeni ev kiraları aşırı şişkin.
3. Otomobil alımında acele etme: Birikimler ve tazminatlar yerli araç almaya bile yetmiyor.
4. Yeni kiralık sözleşmelerinde frene bas: İstanbul'da yeni konut kiraları 80.000 ile 100.000 lira bandına dayandı.
5. Maaş zamlarına güvenip borca girme: Enflasyon hızı yavaşlasa da fiyat seviyesi yüksek kalıyor.
📊 Detaylı Açıklama
Ekonomist Dr. Veis Fertekli, konut ve kira krizinin temelini 2021 yılı sonundaki faiz indirimlerine bağlıyor. O dönemde döviz kurunu tutmak için yapılan hamleler piyasa dengesini altüst etti. Ev fiyatları kısa sürede katlanarak 3 ila 5 milyon liralık sıçramalar yaşadı. Hükümetin getirdiği yüzde 25'lik kira artış sınırı ise piyasayı tamamen kilitledi.
Fertekli, kentsel dönüşüm ve deprem korkusunun kiralık ev talebini patlattığını söylüyor. Eski kiracılar ile yeni kiracılar arasında devasa bir uçurum oluştu. Eski kiracılar 35.000 ile 50.000 lira arasında kira öderken, yeni konutlarda bu rakam 80.000 ile 100.000 lirayı aşıyor. Ortalama maaş alan bir çalışanın bu yeni kiraları karşılaması artık imkansız görünüyor.
Resmi verilere göre Türkiye'de hanehalkı gelirinin ortalama yüzde 39'u sadece barınmaya gidiyor. Fertekli, dar gelirlilerde bu oranın çok daha yukarı çıktığını vurguluyor. Kiraya giden pay arttıkça vatandaşlar gıda, et ve süt ürünleri gibi temel ihtiyaçlarından kısmak zorunda kalıyor. Yüksek tarım enflasyonu bu beslenme krizini daha da derinleştiriyor.
Gelir dağılımındaki bozulma orta sınıfı hızla eritiyor. Fertekli'ye göre kişi başı milli gelir kağıt üzerinde 18.000 doları aşsa da bu zenginlik tabana yayılmıyor. Yaklaşık 5-10 milyonluk varlıklı bir kesim hayatını refah içinde sürdürüyor. Toplumun geri kalanı ise temel barınma ihtiyacını bile karşılamakta zorlanıyor.
Program sunucusu 25 yıllık devlet memurluğu sonrası alacağı 1,6 milyon liralık ikramiyeyi örnek gösteriyor. Fertekli, bu parayla artık değil bir ev almak, yerli üretim bir otomobil bile almanın hayal olduğunu belirtiyor. Batı ülkelerinde 30 yıllık düşük faizli ipotekli konut kredileri (mortgage) varken, Türkiye'deki faiz oranlarıyla kredi çekmek borç batağı anlamına geliyor.
Piyasayı bekleyen bir diğer büyük tehlike ise fon krizi olarak öne çıkıyor. Merkez Bankası verilerine göre yaklaşık 4.500 şirketin parası bu krizde kilitlendi. Fertekli, bu mali sıkıntının yakında reel sektöre yansıyacağını ve şirketlerin işçi çıkarmak zorunda kalacağını söylüyor. Geniş tanımlı işsizliğin yüzde 30'a ulaştığı bir ortamda gençlerin durumu daha da zorlaşıyor.
Fertekli, enflasyonun yüzde 80'lerden yüzde 30'lara inmesinin hayatı ucuzlatmadığının altını çiziyor. Enflasyonun yavaşlaması sadece fiyatların artış hızının düşmesi anlamına geliyor. Fiyat seviyeleri zaten çok yukarıda kaldığı için reel gelirler artmadıkça vatandaşın alım gücü toparlanamıyor. 2027 yılında enflasyon yüzde 25'e inse bile maaşlara ciddi refah payı verilmedikçe yoksullaşma sürecek.
Sorunun çözümü sadece para politikasından geçmiyor. Fertekli, enflasyonu tek haneye indirmenin bir niyet ve kararlılık meselesi olduğunu söylüyor. Türkiye'nin yüksek teknolojili üretime, hukuk reformuna ve Avrupa Birliği standartlarına dönmesi gerekiyor. Yapısal adımlar atılmadığı sürece konut krizi ve geçim sıkıntısı derinleşmeye devam edecek.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Dr. Veis Fertekli'nin çizdiği tablo gayet net: Türkiye'de konut artık bir barınma aracı olmaktan çıkıp ulaşılamaz bir lüks haline geldi. 2021 yılındaki hatalı faiz kararları ve ardından gelen yapay fiyat sınırları gayrimenkul piyasasını kalıcı olarak kilitledi. Piyasada şu an oluşan kira ve satış rakamları geniş halk kesimlerinin ödeme gücünün tamamen ötesinde seyrediyor.
Konuşmacının pozisyonu açık bir şekilde "alma ve bekle" yönünde şekilleniyor. Özellikle sabit gelirliler ve emekliler için kredi çekerek ev veya araç alma dönemi fiilen kapanmış durumda. Mevcut faiz oranlarıyla konut kredisine girmek, hanehalkı bütçesini doğrudan iflasa sürükler. Tazminat veya toplu para sahiplerinin bu seviyelerden gayrimenkul kovalaması yerine likit kalıp nakdini koruması daha mantıklı görünüyor.
Önümüzdeki dönemin en büyük riski reel sektördeki kilitlenme ve iş güvencesinin zayıflamasıdır. 4.500 firmanın nakdinin fon krizinde kalması ve atıl işsizliğin yüzde 30 bandına oturması hanehalkı gelirlerini doğrudan tehdit ediyor. Gelir güvenliği yokken uzun vadeli borç altına girmek büyük bir finansal kumardır. Özellikle genç profesyonellerin mevcut piyasa şartlarında gayrimenkul edinme planlarını ertelemesi gerekiyor.
Sonuç olarak, enflasyonun yüzde 30 seviyelerine gerilemesi kimseyi yanıltmamalı. Fiyatların artış hızı azalsa bile hayat pahalılığı zirve noktasında kalmaya devam ediyor. Bu dönem borçla büyüme veya mülk edinme dönemi değil; tasarrufları koruma ve likiditeyi yönetme dönemidir. Yapısal reformlar ve kalıcı faiz düşüşleri gelmeden konut piyasasında yeni bir alım dalgası beklemek gerçekçi değildir.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: EKOTÜRK TV