Çölün ortasındaki dev askeri set: Fas ordusu hakkında bilinmeyenler
GZT · 2026-07-20
💡 Hızlı Bilgi
1. Fas, ordusunu modernize etmek amacıyla Türkiye, İsrail, ABD ve Çin gibi ülkelerden geniş bir askeri envanter tedarik etti.
2. 2019 yılında Kral 6. Muhammed'in talimatıyla zorunlu askerlik uygulaması 12 ay süreyle yeniden yürürlüğe girdi.
3. Fas, Batı Sahra üzerindeki egemenliğini uluslararası arenada tescil ettirmek için İsrail ile 2020'de normalleşme sürecine girdi.
4. İsrail, 17 Temmuz 2023 tarihinde Fas'ın Batı Sahra üzerindeki egemenliğini resmen tanıdığını açıkladı.
5. Fas, sadece silah alıcısı olmaktan çıkıp yerli İHA üretimi ve F-16 bakım üssü kurarak askeri bir üretim merkezine dönüşmeyi hedefliyor.
6. Polisario Cephesi ile yaşanan kronik Batı Sahra sorunu, Fas'ın askeri stratejisinin ve sınır güvenliğinin merkezinde yer alıyor.
7. Kraliyet Muhafızları ve özel jandarma birimleri, doğrudan Kral'a bağlı kalarak ordudan bağımsız bir iç güvenlik ve sadakat yapısı oluşturuyor.
📊 Detaylı Açıklama
Fas ordusu, 2019'da yeniden başlatılan zorunlu askerlik sistemiyle profesyonel yapısını güçlendirdi. 19-25 yaş arası erkekler için 12 ay süren bu zorunluluk, kadınlar için opsiyonel tutulsa da yoğun bir gönüllü katılımı görüldü. Ordu, Kral 6. Muhammed'in başkomutanlığında, Korgeneral Muhammed Berrun yönetimindeki Genelkurmay tarafından idare ediliyor. Bu yapı, 6.000 kişilik Kraliyet Muhafızları ve 75.000 kişilik jandarma gibi doğrudan krala sadık birimlerle desteklenerek iç güvenlikte bir "kale" işlevi görüyor.
Askeri envanter oldukça çeşitli ve çok uluslu bir yapıya sahip. Kara kuvvetlerinde M1 Abrams ve M60 Patton tankları ana vurucu gücü oluştururken; Türkiye'den Bayraktar TB2 ve Akıncı İHA'ları, İsrail'den ise Harop, Hermes ve Heron gibi gelişmiş insansız hava araçları tedarik edildi. Ayrıca hava savunma sistemlerinde Çin yapımı HQ9B ve İsrail-Hindistan ortaklığı Barak MX gibi modern teknolojilerle çok katmanlı bir savunma ağı kuruldu.
Ülke, savunma sanayisinde dışa bağımlılığı azaltmak için Casablanca yakınlarında dev bir endüstriyel merkez kurdu. Özellikle İsrail havacılık firmalarıyla kurulan ortaklıklar sayesinde Fas topraklarında İHA üretimi başladı. Ayrıca, ABD ile yapılan anlaşmalarla Fas, Afrika genelindeki Amerikan menşeili hava araçlarının bakım ve modernizasyon merkezi haline gelerek stratejik önemini artırdı.
Batı Sahra meselesi, Fas'ın dış politikasının ve askeri doktrininin en kritik noktasını oluşturuyor. 1975'te İspanya'nın çekilmesiyle başlayan süreç, bugün Polisario Cephesi'ne karşı kurulan ve "Çin Seddi'nden sonra en uzun kesintisiz askeri sınır" olarak bilinen devasa duvarla kontrol altında tutuluyor. Milyonlarca mayın ve elektronik harp sistemleriyle korunan bu bölge, Fas'ın bölgesel güç olma iddiasının temelidir.
Diplomatik alanda ise İbrahim Anlaşmaları kapsamında İsrail ile normalleşme, Fas için stratejik bir kaldıraç oldu. Filistin meselesi nedeniyle iç politikada risk almasına rağmen, bu normalleşme karşılığında İsrail ve ABD'den Batı Sahra üzerindeki egemenliğinin tanınmasını sağladı. Bu durum, Fas'ın Kuzey Afrika'daki nüfuzunu artırırken, Cezayir gibi bölgesel rakipleriyle olan gerilimi de tırmandıran bir faktör haline geldi.
🎯 Haber Analisti Yorumu
Fas'ın askeri stratejisi, "silah tedarikçisi çeşitliliği" ve "jeopolitik pazarlık" üzerine kurulu çok zekice bir denge oyunudur. Ülke, Batı Sahra meselesini dış politikasının "gözlüğü" olarak tanımlayarak, müttefiklerini bu sorun üzerinden test ediyor. İsrail ile kurulan askeri ve teknolojik ortaklık, Fas'ın sadece bir savunma müşterisi değil, aynı zamanda Afrika'nın kuzeyinde bir "bakım ve üretim üssü" olma vizyonunu destekliyor. Özellikle Türkiye ile savunma sanayii işbirliği ve ardından İsrail ile İHA üretim tesisleri kurması, Fas'ın bölgesel bir askeri aktör olarak Cezayir'e karşı elini güçlendirme çabasının bir yansımasıdır. Ancak bu kadar çok farklı kaynaktan (ABD, Rusya, Çin, Türkiye, İsrail) gelen sistemin lojistik entegrasyonu, Fas ordusu için uzun vadede ciddi bir bakım ve eğitim zorluğu yaratabilir. Yine de Fas, 1975'teki "Yeşil Yürüyüş" ruhunu modern teknolojiyle birleştirerek bölgedeki statükoyu kendi lehine değiştirmeyi başarmış görünüyor.
Kanal: GZT