#CANLI | Türk Dünyasının Liderleri Ankara'da Bir Araya Geldi - Pınar Işık Ardor ile Bu Akşam
TGRT Haber TV · 2026-10-31
💡 Hızlı Bilgi
1. Ankara'da toplanan Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi'nde dönem başkanlığı Türkiye'ye geçti ve 2031 vizyonu açıklandı.
2. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in zirveye katılmamasıyla doğan diplomatik soğukluk, Aliyev'in 11 Kasım'daki COP31 Zirvesi için Antalya'ya geleceği bilgisiyle aşıldı.
3. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin barış masası, tahıl koridoru ve Karadeniz güvenliği başlıklarıyla İstanbul'a geleceği duyuruldu.
4. İsrail seçimlerinde Binyamin Netanyahu bloğu 53, Benny Gantz (Eisenkot) bloğu 48 ve Arap partileri 19 sandalyede kalarak hükümet kurma çoğunluğu olan 61'e ulaşamadı.
5. ABD ara seçimleri öncesinde artan benzin ve hayat pahalılığı nedeniyle Donald Trump'ın onay oranı yüzde 32'ye geriledi; Demokratların Meclis çoğunluğunu alma ihtimali yüzde 94 olarak ölçüldü.
📊 Detaylı Açıklama
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ev sahipliğinde Ankara'da toplanan Türk Devletleri Teşkilatı Liderler Zirvesi'nde teşkilatın dönem başkanlığı Türkiye'ye devroldu. Toplantı sonrasında yayımlanan 20 sayfalık Ankara Bildirisi ile 2031 yılına kadar stratejik ortaklık ve daimi dostluk anlaşması hedefleri ilan edildi. Bildiride ortak savunma sanayi koleji kurulması, siber güvenlik işbirlikleri ve Orta Asya'dan Türkiye'ye uzanan Trans-Hazar Orta Koridoru'nun tahkim edilmesi karara bağlandı.
Zirveye Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev katılmadı. Aliyev'in bu tutumunun arka planında, daha önce Bakü'de düzenlenen CICA (Asya'da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı) toplantısına Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın katılmaması ve İsrail Cumhurbaşkanı İzak Herzog'un o masada yer alması yatıyordu. Ankara bu durumu bir diplomatik kriz yerine geçici bir gerginlik olarak ele aldı. Cumhurbaşkanı Erdoğan ise konuşmasında aile meclisinde ayrılığa yer olmadığını vurguladı.
TGRT Haber Ankara Temsilcisi Fatih Atik, Azerbaycan kaynaklarına dayandırdığı kulis bilgisini paylaştı. Buna göre iki ülke arasındaki diplomatik tansiyon düştü. İlham Aliyev'in 11 Kasım'da Antalya'da düzenlenecek COP31 İklim Zirvesi'ne bizzat katılacağı açıklandı. Bu yumuşamada eski Başbakan Binali Yıldırım'ın Azerbaycan basınına verdiği bağımsızlık ve iç işlerine saygı temalı demeçleri ile MHP Lideri Devlet Bahçeli'nin mesajları belirleyici oldu.
Zirvede Türk Devletleri Teşkilatı'nın askeri bir ittifaka dönüşüp dönüşemeyeceği masaya yatırıldı. Gazeteci Merve Şebnem Oruç, üye ülkelerin halen güçlü Sovyet mirası taşıdığını ve bağımsız dış politika dengeleri gözettiğini belirtti. Bu nedenle yapının aceleci bir savunma paktı yerine dil, kültür ve serbest ticaret temelinde kurumsallaşmasının daha gerçekçi olduğu ifade edildi.
Gazeteci Gökhun Göçmen ise küresel ticaret rotalarının değiştiğini hatırlattı. Hürmüz ve Babülmendep boğazlarındaki krizler ile Ukrayna savaşı nedeniyle deniz yolları ve kuzey hatları tıkanmış durumda. Bu tablo Çin'den Avrupa'ya uzanan Orta Koridor'u tek güvenli seçenek haline getirdi. Ulaştırma Bakanlığı'nın 2031'e kadar doğu-batı ekseninde 2 bin kilometrelik demir yolu hattını tamamlama planı, teşkilatın asıl odağının askeri hizalanmadan ziyade lojistik entegrasyon olduğunu gösterdi.
Ankara Zirvesi Bildirisi'ne bölgesel güvenlik notları da eklendi. Metinde Gazze için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 2728 sayılı ateşkes kararının uygulanması çağrısı yapıldı. Ayrıca 1967 sınırları temelinde iki devletli çözüm teyit edildi. İsrail'in yayılmacı politikalarına karşı Suriye'nin toprak bütünlüğüne açık destek verildi.
Toplantı sürerken Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin resmi temaslar için İstanbul'a geleceğini açıkladı. Görüşmenin ana gündem maddelerini ikili savunma sanayii ortaklıkları, Karadeniz'deki sivil seyir güvenliği, mayın temizleme faaliyetleri ve Afrika'ya yönelik tahıl koridorunun yeniden canlandırılması oluşturuyor.
Emekli Tuğgeneral Prof. Dr. Esat Arslan, Zelenski'nin ziyaretini ABD seçimleri öncesindeki uluslararası diplomasi hamlesi olarak yorumladı. Trump'ın Putin ve Zelenski ile üçlü barış masası kurma vaadinde Türkiye'nin kolaylaştırıcı rolü öne çıkıyor. Ziyaret hem Karadeniz'deki Türk gemilerine yönelik saldırı risklerini azaltmayı hem de Ankara'nın arabulucu profilini tazelemeyi hedefliyor.
İsrail'de gerçekleşen parlamento seçimleri siyasi bir kilitlenmeyle sonuçlandı. 120 sandalyeli Knesset'te Netanyahu liderliğindeki sağ blok 53, Benny Gantz ve Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğu 48 ve Arap partileri 19 sandalyede kaldı. Hiçbir blok hükümet kurmak için zorunlu olan 61 sandalye çoğunluğuna ulaşamadı. Eisenkot'un siyonist askeri hükümet kurma ısrarı Arap partileriyle koalisyon ihtimalini zayıflatırken erken seçim ihtimali güçlendi.
TGRT Haber ABD Muhabiri Dilek Kaya, New York'tan bağlanarak 3 Kasım ara seçimleri öncesindeki havayı aktardı. Donald Trump'ın ilk seçildiğinde yüzde 76 olan onay oranı hayat pahalılığı nedeniyle yüzde 32'ye kadar indi. Benzin fiyatlarının galon başına 2,98 dolardan 4,37 dolara tırmanması Amerikan seçmeninin yüzde 84'ünün ana gündemi ekonomi yaptı. Demokratlar anketlerde 9 ila 12 puan önde seyrederken Temsilciler Meclisi'ni alma ihtimalleri yüzde 94 olarak hesaplandı.
Seçim arifesinde Trump'ın İran'a 96 saat içinde saldırı düzenlenebileceği yönündeki tehditleri Amerikan kamuoyunda destek bulmadı. Halkın yüzde 65'i Orta Doğu'da yeni bir askeri çatışma istemiyor. Pentagon kaynakları kaybedilen askerlerin ve tırmanan enflasyonun savaşa karşı direnci artırdığını doğruluyor.
Esat Arslan, Demokratların Temsilciler Meclisi'ni kazanması durumunda Trump'ın dış politikada topal ördek konumuna düşeceğini vurguladı. Kongre denetiminin artmasıyla birlikte İran'a doğrudan askeri müdahale ihtimali zayıflayacak. Buna karşın ABD Kongresi'nin dondurulmuş F-16 tedariki, CAATSA yaptırımları ve Halkbank dosyalarını Türkiye'nin önüne yeniden sert bir pazarlık kartı olarak çıkarma riski bulunuyor.
🎯 Haber Analisti Yorumu
Ankara'daki Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi, Türkiye'nin Orta Koridor üzerindeki lojistik ve ekonomik liderliğini pekiştirdi. Ancak teşkilatı aceleyle bir savunma paktına dönüştürme beklentisi sahadaki jeopolitik gerçeklerle uyuşmuyor. Orta Asya başkentleri Moskova ve Pekin ile hassas sınır ve ticaret dengelerini korumak zorunda; bu yüzden askeri bloklaşma yerine demir yolu ağları ve serbest ticaret mekanizmalarına öncelik veriyorlar. Türkiye'nin 2031 vizyonunda savunma paktı zorlaması yerine altyapı entegrasyonuna odaklanması doğru bir stratejidir.
İlham Aliyev'in zirveye katılmamasıyla görünür olan Ankara-Bakü gerilimi, iki başkentin dış politika önceliklerindeki makası netleştirdi. Türkiye Gazze ve İsrail başlığında tavizsiz bir duruş sergilerken, Azerbaycan Tel Aviv ile enerji ve savunma işbirliklerini sürdürmek istiyor. Binali Yıldırım ve Devlet Bahçeli'nin devreye girmesiyle tansiyon düşürülmüş olsa da bu farklılık yapısal kalacaktır. Aliyev'in 11 Kasım'daki COP31 Zirvesi için Antalya'ya gelecek olması krizi dondurur; fakat İsrail başlığı ilişkilerde test alanı olmaya devam eder.
Zelenski'nin İstanbul ziyareti, Türkiye'nin arabuluculuk kapasitesini yeniden küresel vitrine taşıyor. Karadeniz'deki mayın riskleri, tahıl koridorunun geleceği ve ateşkes zemin arayışları Ankara'yı vazgeçilmez bir merkez haline getiriyor. Bu diplomatik manevra, ABD'de seçim sonrası şekillenecek olası bir müzakere masasında Türkiye'nin moderatörlük tekelini elinde tutmasını sağlayacaktır.
İsrail'deki seçim aritmetiği tam bir pat durumuna işaret ediyor. Netanyahu'nun 53 sandalyede kalması aşırı sağcı ortaklarına bağımlılığını artırırken, muhalefetin 61'e ulaşamaması ülkeyi derin bir yönetim krizine sürüklüyor. Bu tablodan daha ılımlı bir politika çıkması beklenemez. Zira Benny Gantz ve Eisenkot bloğu da Filistin ve Gazze başlıklarında güvenlikçi reflekslerle hareket ediyor; hükümetsizlik hali bölgedeki askeri saldırganlığı daha da öngörülemez kılabilir.
ABD ara seçimlerinde Demokratların olası Temsilciler Meclisi zaferi, Beyaz Saray'ın karar alma mekanizmasını felç edecektir. Trump'ın onay oranının yüzde 32'ye gerilemesi ve hayat pahalılığının yarattığı seçmen öfkesi, Washington'ın İran'a yönelik doğrudan bir askeri operasyona girişmesini zorlaştırır. Ancak iç siyasette sıkışan bir Amerikan yönetimi, Kongre üzerinden F-16, CAATSA ve Doğu Akdeniz başlıklarında Türkiye'ye yönelik yaptırım baskısını yeniden canlandırabilir.
Önümüzdeki süreçte takip edilecek en kritik eşik, 11 Kasım'daki Antalya COP31 Zirvesi'nde Erdoğan ile Aliyev arasında gerçekleşecek baş başa görüşme olacaktır. Bu görüşmeden çıkacak ortak fotoğraf, Kafkasya-Orta Asya transit hattının geleceğini doğrudan belirleyecektir.
Kanal: TGRT Haber TV