#CANLI | İspanya, Fransa, Belçika, Arnavutluk… Sokak Eylemleri Avrupa’ya Yayılıyor - Gündem Özel
TGRT Haber TV · 2026-10-19
💡 Hızlı Bilgi
1. Fransa'da lise öğrencilerinin bütçe talebiyle başlayan eylemler Sarı Yeleklilerle birleşti; sokaklar yakılıp yağmalandı ve çatışmalar İspanya, Belçika ile Arnavutluk'a sıçradı.
2. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron olaylar sürerken konsere gitmesiyle tepki çekerken, barışçıl göstericiler ile yağmacıların ayrılacağını ve vandallara sert müdahale edileceğini duyurdu.
3. İsrail İçişleri Bakanı Amihai Chikli, Fransa'daki olayları iç savaş olarak niteleyip sıranın Belçika ve İngiltere'ye geleceğini iddia ederek açıkça hedef gösterdi.
4. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, seçim öncesi yaptığı çıkışta Türkiye ile doğrudan bir çatışmaya girmemeyi umduğunu ve bunu engellemeye çalıştığını açıkladı.
5. Programdaki uzmanlar, sokak kalkışmalarının ve İsrail tehditlerinin doğrudan sıcak bir savaştan ziyade siber ağlar ve taşeron yapılar üzerinden yürütülen asimetrik bir savaşa işaret ettiğini vurguladı.
📊 Detaylı Açıklama
Fransa'nın başkenti Paris başta olmak üzere birçok kentte tansiyon yeniden yükseldi. Olaylar ilk olarak Créteil bölgesinde lise öğrencilerinin okullardaki öğretmen yetersizliği, kalabalık sınıflar ve bütçe kesintilerini protesto etmesiyle başladı. Ancak kısa süre sonra gösteriler amacından saptı; polisin 5 Ekim'deki müdahalesinde bir gencin elini kaybetmesi öfkeyi körükledi. 17 Ekim itibarıyla sürece Sarı Yeleklilerin de dahil olmasıyla sokaklar yangın yerine döndü. Muhabir Tansu Sarıtaylı'nın sahadan aktardığı bilgilere göre yüzleri maskeli, siyah giyimli marjinal gruplar ara sokaklarda dükkanları ateşe verdi, lüks mağazaları ve döviz bürolarını yağmaladı.
Gösterilerin bilançosu her geçen saat ağırlaşıyor. Sendikalar sokaklara 800 bin kişinin indiğini savunurken, hükümet kanadı katılımı 550 bin olarak açıklıyor. Olaylar sırasında 1800'den fazla kişi gözaltına alındı. Aralarında 14 yaşında çocukların da bulunduğu eylemcilerin inşaat demirleri ve söktükleri parke taşlarıyla saldırması sonucu 160'ı aşkın polis ve toplamda 500'e yakın kamu görevlisi yaralandı. Limoges kentinde bulunan 700 yıllık tarihi belediye binası ve üzerindeki sembolik Marianne figürleri ateşe verildi; yağmacıların yangınlar etrafında dans etmesi tepki topladı.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, sokaklar alev alev yanarken bir konserde görüntülenmesi nedeniyle sert eleştirilerin hedefi oldu. Ardından kameraların karşısına geçen Macron, enerji fiyatlarındaki artıştan dert yanan barışçıl vatandaşları anladıklarını ancak yağmacılara asla müsamaha gösterilmeyeceğini söyledi. Macron, yaşanan akaryakıt sıkıntısının küresel krizlerden kaynaklandığını savunarak, kamu düzenini bozanlara karşı devletin sert bir el ile ineceğini ve ceza muafiyeti tanınmayacağını ilan etti.
Sosyolojik arka planda Fransa'nın sömürge geçmişi ve ekonomik çıkmazı yatıyor. Altınbaş Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Eray Güçler, Fransa'nın Sahel kuşağındaki Afrika ülkelerinden sağladığı yıllık yaklaşık 500 milyar dolarlık sömürge gelirini kaybetmeye başladığını belirtti. Burkina Faso, Mali ve Nijer gibi ülkelerden kovulan Paris yönetimi, lüks tüketim ve refah modelini finanse etmekte zorlanıyor. Fransız toplumunun dışarıdan gelen göçmen nüfusla yaşadığı gettolaşma sorunu, enerjiye gelen yüzde 23'lük zam ve yüzde 3,5'e dayanan enflasyonla birleşince sokak patlamasını kaçınılmaz kıldı.
Eylemler yalnızca Fransa ile sınırlı kalmadı. İspanya ve Portekiz'de küresel akbaba fonlarının konut piyasasını ele geçirmesi ve fahiş kiralar yüzünden halk sokaklara döküldü. Belçika'da eğitim ödeneklerinin kesilmesi protesto edilirken, Arnavutluk'ta Donald Trump'ın damadı Jared Kushner'in yapmayı planladığı lüks tatil köyü projesine karşı kitlesel eylemler patlak verdi. Edi Rama hükümetinin istifasını isteyen göstericiler Tiran sokaklarını hareketlendirdi. Yunanistan'da ise savunma harcamaları ve İsrail ile yapılan 3 milyar euroluk askeri işbirlikleri tepki çekti.
Krizin göbeğinde İsrail merkezli siber faaliyetler ve açık tehditler yer alıyor. İsrail İçişleri Bakanı Amihai Chikli'nin "Fransa'da iç savaş başladı, Belçika ve İngiltere sıradaki sizsiniz" şeklindeki sözleri büyük yankı uyandırdı. Bu tehdidin arkasında, İngiltere'nin Kudüs'teki konsolosluğunu kapatıp temsilcilik düzeyine indirmesi ve Fransa ile İspanya'nın bağımsız Filistin devletini tanıma yönündeki adımları bulunuyor. İsrail'in kendisini diplomatik alanda köşeye sıkıştıran Avrupa hükümetlerini siber manipülasyonlarla cezalandırmak istediği kaydedildi.
Uzmanlar, sokak hareketlerinin lidersiz görünmesine rağmen dijital ağlar üzerinden yönlendirildiğini aktarıyor. İsrail merkezli Black Cube benzeri şirketlerin ve Tel Aviv bağlantılı yapıların TikTok, X (Twitter) ve Instagram'daki bot hesaplarla kitleleri yönlendirdiği ifade edildi. 2018'deki Sarı Yelekliler eylemlerinde Kaliforniya Silikon Vadisi'nden atılan yönlendirici mesaj trafiğine benzer bir yapının devrede olduğu; eylemcilerin cep telefonlarına doğrudan mesajlar atılarak toplanma ve eylem koordinatlarının iletildiği vurgulandı.
Avrupa'daki bu türbülansın siyasi faturası iktidardaki küreselci ve merkez sol yönetimlere çıkıyor. Gazeteci Merve Şebnem Oruç, sokaktaki sol taleplerin ve vandalizmin sandıkta daima aşırı sağa yaradığını belirtti. Fransa'da yapılan son anketlerde Marine Le Pen'in oy oranının yüzde 37 ile 42 bandına çıktığı görülüyor. Göçmen karşıtlığı ve güvenlik kaygıları tırmandıkça, Avrupa genelinde aşırı sağ partilerin iktidara yürümesi kaçınılmaz bir hale geliyor.
Programın diğer kritik gündemi İsrail ve ABD seçimleri oldu. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, yaklaşan seçimler öncesinde Türkiye'ye yönelik dikkat çeken bir demeç verdi. Netanyahu, Türkiye ile doğrudan bir çatışmaya girmemeyi umduklarını, bu ihtimali engellemeye çalıştıklarını ancak her türlü senaryoyu da masada tuttuklarını açıkladı. Netanyahu'nun anketlerde geride olduğu, parlamentoda hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeyi bulmakta zorlandığı ve koltuğunu kaybetmesi halinde yargılanma korkusu yaşadığı aktarıldı.
Güvenlik uzmanı Mete Yarar ve diğer konuşmacılar, İsrail'in Türkiye ile konvansiyonel (klasik ordu düzeniyle) bir savaşa girmesinin askeri ve coğrafi açıdan imkansız olduğunun altını çizdi. İsrail'in İran'a saldırırken bile tek başına hareket edemediğini hatırlatan uzmanlar, Türkiye'nin sahip olduğu kadim devlet aklı, yerli savunma sanayii ve caydırıcı harp gücü karşısında Tel Aviv'in cephe savaşı veremeyeceğini belirtti. Asıl tehlikenin terör örgütleri, siber casusluk ve 5. kol faaliyetleri üzerinden yürütülecek asimetrik tuzaklar olduğu kaydedildi.
Son olarak, milli güvenliğin sadece tank ve topla korunamayacağı fikri öne çıktı. Emekli Tuğgeneral Hüseyin Fazla ve Dr. Eray Güçler, Türkiye'nin kendi GPS uydusunu (Fergana), yerli haberleşme uydularını (Göktürk) ve ASELSAN destekli milli telefon ve yazılım ağlarını ivedilikle tamamlaması gerektiğini vurguladı. Cep telefonlarına kadar sızan yabancı yazılımların, bankacılık ve kamu altyapısını felç etme riski taşıdığı; geleceğin asimetrik ve hibrit savaşlarına karşı tam bağımsız bir teknoloji kalkanı kurulmasının zorunlu olduğu ifade edildi.
🎯 Haber Analisti Yorumu
Fransa'da fitili ateşlenen ve diğer Avrupa başkentlerine sıçrayan bu sokak dalgası, klasik bir hak arama mücadelesi sınırlarını çoktan aştı. Sahada bütçe ve hayat pahalılığı gibi somut bir zemin bulunsa da, ortaya çıkan lidersiz vandalizm ve sistematik kamu binası tahribatı, sürecin hibrit yöntemlerle körüklendiğini açıkça gösteriyor. Batı dünyası, uzun yıllardır dışarıda uyguladığı asimetrik kriz dinamikleriyle bu kez kendi büyükşehirlerinde yüzleşiyor.
Bu gelişmelerin kısa vadedeki en net siyasi kaybedeni mevcut merkez hükümetler, tek kazananı ise Marine Le Pen çizgisine yakın duran aşırı sağ hareketler olacaktır. Sokakların terörize edilmesi, orta sınıf Avrupalı seçmende can ve mal güvenliği kaygısını tırmandırıyor. Toplumdaki bu güvenlik paniği; refah, demokrasi ve insan hakları söylemlerini ikinci plana itip yabancı düşmanlığını ve radikal sağ politikaları kaçınılmaz olarak iktidara taşıyacaktır.
İsrail yönetiminin Avrupa sokaklarına yönelik provokatif dili ve perde arkasındaki siber manipülasyon iddiaları, Tel Aviv'in uluslararası alanda yaşadığı derin tecritle doğrudan ilişkilidir. Kudüs'teki temsilciliklerini düşüren ya da Filistin'i devlet olarak tanıma eğilimine giren Avrupa başkentlerinin iç karışıklıklarla sarsılması tesadüf değildir. İsrail, Batı kamuoyundaki baskıyı dağıtmak için Avrupa'nın kendi iç krizlerine gömülmesini stratejik bir nefes borusu olarak kullanmak istiyor.
Netanyahu'nun Türkiye'ye dair "çatışmaktan kaçınıyoruz" söylemi ise barışçıl bir niyetten ziyade askeri bir çaresizliğin itirafıdır. Türk Silahlı Kuvvetleri'nin ulaştığı operasyonel derinlik, yerli savunma sanayiinin caydırıcılığı ve bölgedeki jeopolitik ağırlığı karşısında İsrail'in cepheden bir çatışmayı göze alması akıl dışıdır. Ancak bu durum tehdidin bittiği anlamına gelmez; klasik savaş yerine casusluk, siber sabotaj, finansal baskı ve vekil örgütler üzerinden Türkiye'yi yıpratma girişimleri hız kesmeden sürecektir.
Bundan sonraki süreçte takip edilecek en kritik eşik, Fransa'da hükümetin olası bir olağanüstü hal kararı alıp almayacağı ve bu sertleşmenin Avrupa çapında bir domino etkisine dönüşüp dönüşmeyeceğidir. Eğer sokak hareketleri kamu düzenini kırmaya devam ederse, kıta genelinde siber güvenlik yasaları radikalleşecek, sınır kontrolleri sertleşecek ve Avrupa Birliği projesi kendi içine kapanan güvenlikçi bir kaleye dönüşecektir.
Kanal: TGRT Haber TV