Bu faizle parayı ne yapmalı? & 670 milyon dolara pizza! | Mesele Ekonomi Anlatıyor
Mesele Ekonomi · 2026-11-14
💡 Hızlı Bilgi
1. Borsada üç aylık getiri beklentin en az yüzde 15-17 prim değilse hisse alma, bekle.
2. Yıllık net kârı mevduat faizinin altında kalan hiçbir fiziki üretim yatırımına girme.
3. Bina veya araç filosu gibi sabit varlıkları satın alma; kirala ve sermayeni likitte tut.
4. Parayı yüzde 43 risksiz mevduatta değerlendirmek varken sermayeyi atıl varlıklara bağlama.
5. Yatırım getirisi ile kredi faizi başa baş noktadaysa borçlanma; öz kaynak kullan veya ortak bul.
📊 Detaylı Açıklama
2010 yılında Amerikalı bir yazılımcı iki pizzaya 10 bin Bitcoin ödedi. O günkü takas tutarı 41 dolardı; o Bitcoinlerin değeri bugün 670 milyon doları aşıyor. Konuşmacı bu örneği fırsat maliyetini anlatmak için veriyor. Fırsat maliyeti, bir tercihi seçtiğinde vazgeçtiğin en iyi alternatifin değeridir. Her finansal evet, başka bir kazanca hayır demek anlamına gelir.
Borsada pozisyon açarken fırsat maliyetini doğrudan mevduat belirler. Konuşmacı Atilla Yeşilada'nın hesabına göre aylık yüzde 3 mevduat faizinde üç aylık bileşik getiri yaklaşık yüzde 10 yapar. Borsada üç ay vadeli hisse senedi alıyorsan bu yüzde 10'un çok üzerinde getiri aramalısın. Beklentinin en az yüzde 15 veya yüzde 17 prim olması gerekir; aksi halde risk aldığınla kalır, mevduatın altında ezilirsin.
Şirket yatırımlarında da kâğıt üstündeki kâr tek başına bir anlam ifade etmez. 10 milyon lira yatırımla kurulan bir üretim hattı yılda 1,5 milyon lira kâr getiriyorsa bu kârlıdır; ancak alternatifte aynı para bankada hiçbir risk almadan çok daha fazlasını kazandırır. Konuşmacı masaya üç zarf koyuyor: 12 milyon lirayla araç filosu veya bina almak, parayı işi büyütmeye harcamak ya da parayı bankaya koyup varlıkları kiralamak. Seçtiğin yol, diğer zarftaki kazancı feda etmek demektir.
Faiz yüzde 43 iken 12 milyon liralık sermayeyi araç filosuna bağlamanın görünmeyen faturası yılda yaklaşık 5,2 milyon lira faiz kaybıdır. Bunun üstüne araçların değer kaybını, kaskosunu, bakımını ve vergisini de eklersin. Satın aldığın filo sana yılda bu 5,2 milyon liranın üzerinde net değer üretmiyorsa görünüşte kâr ederken gerçekte sermayeni eritirsin. Ucuz para döneminde sermaye bağlamanın gizli bedeli sıfıra yakındı; yüksek faizle birlikte bu maliyet katlandı.
Yatırımın bugüne indirgenmiş nakit akışı borç maliyetini aşmıyorsa kredi kullanmak tehlikelidir. Konuşmacı, getiri ile kredi maliyeti birbirine yakınsa borçlanmak yerine sermaye artırımı yapmayı veya pasif ortak almayı öneriyor. Üstelik bu tablo kısa sürede değişmeyecek. Atilla Yeşilada, 2027 sonunda enflasyonun yüzde 25 olacağını öngörüyor. Türk lirasında kalmak için en az yüzde 6 risk primi gerektiğini ve politika faizinin yüzde 31 seviyesinin altına inmeyeceğini vurguluyor.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Konuşmacıların temel tezi günümüz makroekonomik şartlarında son derece rasyonel bir temele oturuyor: Yüksek faiz ortamında "ne alırsan kârdır" devri kapandı. Risksiz mevduat getirisi yüzde 40'ların üzerinde seyrederken ticari veya finansal risk almak sadece çok yüksek getiri garantisi varsa mantıklıdır. Kâğıt üzerinde kâr eden pek çok şirketin aslında sermaye maliyetinin altında kalarak gizli bir erime yaşadığı gerçeği net bir şekilde vurgulanıyor.
Borsa tarafındaki yaklaşım oldukça gerçekçi. Konuşmacı doğrudan "borsadan uzak dur" demiyor ancak çıtayı çok yukarı koyuyor; mevduatın üzerine en az 5-7 puanlık bir risk primi vadedemeyen hisseye girmeyi net şekilde hata sayıyor. Sabit sermaye yatırımı yapmak yerine likit kalıp nakdi mevduatta veya kısa vadeli faiz enstrümanlarında değerlendirmek, mevcut konjonktürde risk-getiri dengesi açısından en güçlü seçenek olarak öne çıkıyor.
Şirketler açısından en büyük risk, atıl duran ya da düşük kâr marjlı fiziksel varlıklara sermaye kitlemektir. Kredi faizinin yatırım getirisini yuttuğu bu dönemde borçla büyüme modeli iflas riski üretir. Satın almak yerine operasyonel kiralama yoluna gitmek ve nakdi işletme sermayesinde tutmak işletmelere hayati bir esneklik sağlar. Ancak bu strateji tamamen nakit zengini veya nakit akışını iyi yöneten kurumlar için geçerlidir; fiyatlama gücü zayıf firmalar için sadece kiralamak da maliyet baskısını hafifletmeye yetmeyebilir.
Net pozisyon: Sabit varlık alımlarını durdur, borçla büyümeyi askıya al ve nakit sermayeni risksiz yüksek faizde koru. Borsada sadece mevduat getirisini açık farkla aşacak potansiyele sahip fırsatlarda seçici alım yap; bunun dışındaki tüm varlıklarda beklemede kal. 2027 yılına kadar faiz tabanının yüzde 31'in altına inmeyeceği beklentisi, nakdin uzun süre kral kalmaya devam edeceğini gösteriyor.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: Mesele Ekonomi