Başkan Erdoğan Türk Dünyası Liderlerini Karşıladı | A Haber
A Haber · 2026-10-30
💡 Hızlı Bilgi
1. Ankara'da toplanan Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi ile dönem başkanlığı Azerbaycan'dan Türkiye'ye geçti.
2. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev zirveye bizzat katılmadı; yerine Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov Külliye'ye geldi.
3. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, zirvede gözlemci üye kimliğiyle en üst düzeyde temsil edildi.
4. Pekin ile Londra arasını bağlayan Orta Koridor demiryolu hattının taşıma süresini 15 güne indirme hedefi öne çıktı.
5. Liderler, kabul edilen ortak alfabenin ardından ortak pazar, madencilik ve enerji hatları için ikili anlaşmalar imzaladı.
📊 Detaylı Açıklama
Cumhurbaşkanlığı Külliyesi, Türk Devletleri Teşkilatı 13. Liderler Zirvesi'ne ev sahipliği yaptı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan konuk liderleri kapıda tek tek karşıladı. Zirveyle birlikte teşkilatın dönem başkanlığı resmen Azerbaycan'dan Türkiye'ye devroldu.
Zirveye Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Çaparov ve Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov katıldı. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ise toplantıya gelemedi. Bakü yönetimini zirvede Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov temsil etti.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti heyeti zirvede gözlemci üye olarak yer aldı. KKTC bayrağının uluslararası bir teşkilat masasında yer alması, Ankara'nın adadaki iki devletli çözüm tezine diplomatik alan açtı. Erdoğan, zirve kapsamında KKTC lideriyle özel bir ikili görüşme de planladı.
Zirvenin ana teması İsmail Gaspıralı'nın tarihi sözünden esinle "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" olarak belirlendi. Erdoğan, üye ülkelerin basın organlarında eş zamanlı yayımlanan bir makale kaleme aldı. Makalede 21. yüzyılın Türk dünyası yüzyılı olacağı vurgulandı.
Toplantının en somut ekonomik başlığını Orta Koridor demiryolu projesi oluşturdu. Pekin'den başlayıp Hazar Denizi üzerinden Kars'a ve oradan Avrupa'ya uzanan hattın 2 bin 200 kilometresi Türkiye'den geçiyor. Deniz yoluyla 45 gün süren yük taşımacılığının bu hatla 21 güne, ilerleyen etapta ise 15 güne indirilmesi hedefleniyor.
Avrupa'da doğalgaz fiyatlarının yeniden 100 euronun üzerine çıktığı bir dönemde enerji güvenliği masaya geldi. Rusya-Ukrayna savaşı ve Orta Doğu'daki çatışmalar nedeniyle güney ve kuzey koridorları risk taşıyor. Bu durum Hazar enerji kaynaklarının Türkiye üzerinden batıya aktarılmasını zorunlu kılıyor.
Önceki zirvelerde kararlaştırılan ortak alfabe projesinde yazışma aşamasına geçildi. Uzmanlar dilde sağlanan bu ortaklığın artık fikir ve iş ortaklığına dönüşmesi gerektiğini belirtti. Zirve kapsamında Özbekistan ile madencilik ve tarım alanında somut anlaşmalar imzalandı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan zirve öncesinde ABD'nin seçilmiş başkanı Donald Trump ile bir telefon görüşmesi yaptı. Trump görüşmede Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi için tebriklerini iletti. Zirve, liderlerin geleneksel aile fotoğrafı çektirmesi ve Devlet Başkanları Konseyi oturumuyla devam etti.
🎯 Haber Analisti Yorumu
Türk Devletleri Teşkilatı artık nostaljik veya kültürel bir platform olmaktan çıktı; doğrudan sert jeopolitik ve lojistik bir blok haline geliyor. Ankara'nın dönem başkanlığını devralması, Türkiye'nin Doğu ile Batı arasındaki tedarik zincirinde kurmak istediği merkez (hub) rolünü pekiştiriyor. Zirvenin ana omurgasını hamaset yerine doğrudan Orta Koridor ve enerji boru hatlarının oluşturması bu dönüşümün en net kanıtıdır.
Kuzey koridorunun savaş, güney koridorunun ise Hürmüz gerilimi yüzünden kilitlendiği bir dönemde Türk dünyası coğrafyası vazgeçilmez bir transit güzergaha dönüştü. Çin ile Avrupa arasındaki devasa ticaret hacmi, Trans-Hazar hattını zorunlu kılıyor. Bu durum Orta Asya cumhuriyetlerine doğrudan döviz ve yatırım kazandırırken, Türkiye'yi de hem vanayı hem de rayları kontrol eden stratejik bir aktör konumuna yükseltiyor.
Teşkilatın önündeki en büyük sınav, üye ülkelerin hassas dış politika dengeleridir. Kazakistan ve Kırgızistan gibi ülkeler Moskova ve Pekin ile yakın bağlarını korumak zorunda; bu yüzden teşkilatı Batı karşıtı ya da Rusya karşıtı bir askeri kampa dönüştürmekten titizlikle kaçınıyorlar. Ayrıca Aliyev'in zirveye bizzat katılmaması, Güney Kafkasya'daki barış müzakereleri ve Zengezur Koridoru sürecinin perde arkasında henüz çözülmemiş pürüzler barındırdığını gösteriyor.
Bundan sonraki süreçte izlenecek tek kritik gösterge, Zengezur bağlantısının fiziki olarak açılıp açılmayacağı ve gümrük geçişlerinin tek pencere sistemine ne kadar hızla entegre edileceğidir. Masada alınan ortak alfabe ve ticaret kararları, Hazar geçişindeki yüksek navlun ücretleri düşürülüp trenler kesintisiz çalışmadığı sürece kağıt üzerinde kalma riski taşır.
Kanal: A Haber