Amiral Cihat Yaycı’ya göre: İran savaşı neden durdu?
GZT · 2026-11-21
💡 Hızlı Bilgi
1. Demokratlar ABD Kongre seçimlerinde Temsilciler Meclisi'nde 256 sandalye kazanarak çoğunluğu Cumhuriyetçilerden aldı; Senato'da da 55 sandalyeye ulaştı.
2. Cihat Yaycı'ya göre Amerikan seçmeni Trump'ı dış politika yüzünden değil, hayat pahalılığı ve artan petrol fiyatları nedeniyle sandıkta cezalandırdı.
3. ABD Başkanı'nın Kongre onayı almadan orduyu kullanabildiği 60 günlük yasal süre dolduğu için İran saldırılarına geçici bir mola verildi.
4. İsrail'deki seçimlerde Binyamin Netanyahu 53 sandalyede kalarak 61 kişilik çoğunluğu sağlayamadı; ancak Gazze saldırılarını kesintisiz sürdürdü.
5. Yaycı, Kongre'deki dengeler değişse bile CAATSA yaptırımları ve F-35 krizinde Türkiye lehine ani bir yumuşama beklemediğini açıkladı.
📊 Detaylı Açıklama
Cihat Yaycı, ABD ara seçim sonuçlarını harita başında değerlendirerek söze başlıyor. Seçimden önce Cumhuriyetçiler Kongre'nin her iki kanadını da yönetiyordu. Sandıktan çıkan tablo ise ibreyi tamamen tersine çevirdi. Demokratlar Temsilciler Meclisi'nde 256 sandalyeye ulaştı; Cumhuriyetçiler 170 sandalyede kaldı. Senato'da durum 55'e 44 Demokratların lehine döndü. Eyalet valiliklerinde de Demokratlar 24'e 12 gibi ezici bir üstünlük sağladı.
Yaycı, sandıktaki bu büyük hezimetin arka planında doğrudan ekonomi ve hayat pahalılığının yattığını belirtiyor. Seçmenlerin yaklaşık yüzde 70'i mevcut yönetimin ekonomi politikalarını onaylamadığını söylüyor. Trump'ın hayat pahalılığını yönetme becerisine verilen halk desteği yüzde 20'lere kadar geriledi. Yaycı'ya göre Amerikalı seçmen dışarıdaki savaşlara ahlaki gerekçelerle değil, kendi cebine yansıyan enflasyon ve benzin masrafları yüzünden tepki gösteriyor.
İran savaşı başlığındaki duraklama da doğrudan bu iç dinamiklerle bağlantılı görünüyor. Yaycı, operasyonların kalıcı bir barış niyetiyle değil, Amerikan yasalarındaki zorunluluklar yüzünden durduğunu aktarıyor. Amerikan başkanı, Kongre onayı aramadan silahlı kuvvetleri sadece 60 gün boyunca sahada tutabiliyor. Bu yasal takvim sınırına gelindiği için operasyonlara zorunlu bir ara verildi. Ancak Trump, seçim yenilgisine rağmen kısa süre sonra İran'ı tekrar vuracağını açıkça dile getiriyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim küresel petrol sevkiyatını doğrudan sarstı. Yaycı, çatışmalar yüzünden boğazdan geçen petrol akışının savaş öncesine göre dörtte bir seviyesine kadar gerilediğini aktarıyor. Bu durum küresel enerji fiyatlarını yukarı çekiyor. Sonuçta artan varil fiyatları doğrudan Amerika'daki sıradan vatandaşın günlük yaşam maliyetine biniyor.
İsrail cephesinde de benzer bir siyasi tıkanıklık yaşanıyor. 27 Ekim seçimlerinde Netanyahu'nun sağ bloku sadece 53 sandalyede kaldı. Hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeye ulaşamadılar. Görev muhalefete verildi ama koalisyon kurmak hiç kolay değil. Buna rağmen Yaycı, Netanyahu'nun sahadaki acımasız çizgisini milim değiştirmediğine dikkat çekiyor. Nitekim Washington'daki güç değişimine aldırmadan Gazze'deki çadır kamplarını aralıksız bombalamaya devam ediyor.
Yaycı'ya göre Washington'da başkanlar ve partiler değişir ama devletin Ortadoğu hedefleri asla değişmez. Bu hedefler üç temel sütun üstüne kuruludur. Birincisi İsrail'in mutlak güvenliği. İkincisi petrolün Batı pazarlarına kesintisiz akışı. Üçüncüsü ise bölgeye ABD dışında hiçbir küresel gücün hakim olamaması. Demokratlar da gelse Cumhuriyetçiler de kalsa bu stratejik omurga aynı kalır; sadece uygulanan yöntemler farklılaşır.
Türkiye dosyaları konusunda da Yaycı hayalperest olunmaması gerektiğini savunuyor. CAATSA (ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası) yaptırımları bizzat Trump döneminde devreye girdi. Türkiye parasını ödediği F-35 savaş uçaklarını halen teslim alabilmiş değil. Kongre'de Rum, Yunan ve Ermeni lobilerinin çok güçlü bir baskı ağı bulunuyor. Bu yüzden Yaycı, Amerikan başkanlık koltuğunda kimin oturduğuna bakarak Türkiye'nin tek taraflı bir kazanım beklememesi gerektiğini açıkça vurguluyor.
🎯 Haber Analisti Yorumu
Yaycı'nın ABD dış politikasında liderlerden bağımsız işleyen bir bürokratik akıl bulunduğu tespiti son derece yerindedir. Washington'da başkanlar yöntemleri değiştirir ama devletin stratejik rotasını kolay kolay kıramaz. Nitekim 7 Ekim sonrasında Demokrat yönetimin takındığı tavır ile Trump'ın benimsediği tutum arasında özde hiçbir fark ortaya çıkmadı. İki parti de İsrail'in askeri adımlarını ve sahadaki fiili işgallerini koruma kalkanı altına almayı sürdürdü.
Kongre'deki yeni güç dağılımı, Trump'ın Beyaz Saray'daki manevra sahasını iç politikada ciddi biçimde daraltacaktır. Bütçe harcamaları, kritik bürokratik atamalar ve askeri yardım paketleri artık Demokratların kontrolündeki komisyonların sıkı denetimine girecektir. Ancak bu denetim Gazze'ye adalet getirmek ya da Filistin'i korumak için yapılmayacak. Muhalefet, silah sevkiyatını tamamen durdurmak yerine sadece harcanan her bir doların hesabını sormaya odaklanacaktır.
Ankara penceresinden bakıldığında ise Washington'daki ara seçim sonuçları ne büyük bir zafer ne de mutlak bir felakettir. Türkiye'ye uygulanan savunma sanayii yaptırımları kişisel tercihlerden değil, Kongre tabanına yayılmış yerleşik lobilerin vetolarından besleniyor. F-35 teslimatları veya yeni uçak motoru tedarikleri Demokrat ağırlıklı bir mecliste de zorlu engellere takılmaya devam edecektir. Dolayısıyla Türkiye'nin kendi savunma bağımsızlığını hızlandırması tek gerçekçi çıkış yoludur.
Bundan sonraki süreçte yakından takip edilecek tek kritik eşik, Trump'ın 60 günlük yasal süre engelini aşmak için Kongre'ye nasıl bir gerekçe sunacağıdır. Eğer Beyaz Saray iç kamuoyundaki hayat pahalılığı baskısını görmezden gelip İran'a yönelik yeni bir bombardıman dalgası başlatırsa, Hürmüz Boğazı'ndaki petrol krizi küresel bir şoka dönüşebilir. Bu durum tüm dünyada enflasyonu yeniden körükleyecektir.
Kanal: GZT