Amiral Cihat Yaycı’ya göre: Libya ile nasıl anlaştık?
GZT · 2026-11-09
💡 Hızlı Bilgi
1. Türkiye ile Libya arasında 27 Kasım 2019 tarihinde imzalanan deniz yetki alanları sınırlandırma anlaşması, Amiral Cihat Yaycı'nın hazırladığı bilimsel makale ve haritalara dayanarak hayata geçirildi.
2. Anlaşma, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin Türkiye'yi Doğu Akdeniz'de Antalya Körfezi'ne sıkıştıran Sevilla Üniversitesi haritasını hukuki olarak boşa çıkardı.
3. Türkiye bu anlaşmayla Akdeniz'de yaklaşık 189 bin kilometrekarelik deniz yetki alanı kazanırken, bölgedeki trilyonlarca dolarlık doğalgaz ve petrol yataklarının batı sınırını güvenceye aldı.
4. Libya'daki Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi'nin daha önce anlaşmayı reddetme kararı, 20 Ekim 2026'daki yeni seçimler ve yapılan oylamayla oy birliğiyle kaldırıldı ve anlaşma resmen onaylandı.
📊 Detaylı Açıklama
Amiral Cihat Yaycı, Libya ile deniz yetki alanları anlaşmasının arka planını anlatırken sürecin 2009 yılında başladığını belirtiyor. Medyada Libya'nın münhasır ekonomik bölge ilan ettiğine dair haberler çıkınca konuyu araştırmaya başlayan Yaycı, Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin hazırlattığı Sevilla Üniversitesi haritasının haksızlıklarını fark ediyor. Bu haritada Türkiye'ye sadece 40 bin kilometrekarelik bir alan bırakılırken, Adalar Denizi'nin tamamı Yunanistan'a ait gösteriliyor.
Yunanistan ve Güney Kıbrıs'ın 2003, 2007 ve 2010 yıllarında Mısır, Lübnan ve İsrail ile çapraz hatlarla imzaladığı anlaşmaları inceleyen Yaycı, Türkiye'nin düz bir A4 kağıdı gibi değil, küre şeklinde bir dünya üzerinde yüzde 22 eğimle yattığını savunuyor. Bu coğrafi gerçekliğe göre Türkiye ile Libya'nın karşılıklı kıyıları bulunduğunu kanıtlayan akademik makaleler kaleme alıyor. Adaların anakaraların kıta sahanlığında yer aldığını ve bu nedenle baş başına ayrı bir deniz yetki alanı olamayacağını Manş Denizi'ndeki İngiltere-Fransa davası gibi uluslararası örneklerle destekliyor.
Hazırladığı makale ve haritaları 2010 yılında dönemin başbakanı olan Recep Tayyip Erdoğan'a sunan Yaycı, Erdoğan'ın bu hamleyi hemen oyun bozucu bir adım olarak gördüğünü aktarıyor. Kaddafi ile görüşmek üzere planlanan ancak son anda iptal edilen Libya ziyareti öncesinde, haritaları ve anlaşma metnini başbakanlık özel kalemine bırakan Yaycı, metnin her detayını kendi kaleme aldığını ifade ediyor. Erdoğan, Libya lideri Kaddafi ile yaptığı görüşmede harita üzerinden konuyu bizzat anlatarak Libya tarafının da bu iş birliğine onay vermesini sağlıyor.
Sürecin Kaddafi'nin devrilmesiyle bir süre askıya alındığını belirten Yaycı, 2017 yılında Deniz Kuvvetleri Kurmay Başkanı olduktan sonra merhum Özdemir Bayraktar ile iş birliği yaparak bu fikri yeniden gündeme taşıdığını söylüyor. Bayraktar'ın kitapların basılması ve lobi faaliyetlerinde büyük destek verdiğini, nihayetinde 27 Kasım 2019'da Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın iradesiyle anlaşmanın imzalandığını vurguluyor. 22 Aralık 2019'daki Gölcük Tersanesi'ndeki törende Erdoğan'ın bu emeği açıkça zikrettiğini belirtiyor.
Anlaşmanın uluslararası hukuka ve Birleşmiş Milletler kurallarına tam uygun olduğunu savunan Yaycı, mutabakat muhtırasının da uluslararası anlaşmaların resmi bir türü olduğunu ifade ediyor. Libya iç savaşından sonra Tobruk'ta kalan ve Akila Salih'in liderlik ettiği Temsilciler Meclisi'nin birkaç üyesinin anlaşmaya karşı çıkmasını Yunanistan ve Avrupa Birliği'nin kışkırtmalarına bağlıyor. Ancak 2026 yılındaki seçimlerin ardından yeni meclisin bu ret kararını oy birliğiyle kaldırdığını ve anlaşmayı onayladığını müjdeliyor.
Yunanistan ve Güney Kıbrıs'ın Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği nezdinde bu anlaşmayı iptal ettirmeye çalıştığını, ancak kendi yaptıkları çapraz anlaşmalarla çeliştiklerini dile getiriyor. Yaycı, Yunanistan'ın ada devleti olmadığını, İtalya, Hırvatistan veya Türkiye gibi adaları olan bir anakara devleti olduğunu yineliyor. Türkiye ile yapılan anlaşma sayesinde Libya'nın da Yunanistan'ın teklif ettiğine kıyasla yüzde 60 daha fazla deniz alanı kazandığını ifade ediyor.
Anlaşmanın ekonomik ve stratejik boyutuna dikkat çeken Yaycı, Türkiye'nin batı sınırını çektiği bu sahada ülkenin yüzlerce yıllık doğal gaz ihtiyacını karşılayabilecek büyüklükte gaz hidrat yatakları bulunduğunu söylüyor. Mavi Vatan kavramının bir masal değil, ülkenin geleceğini belirten somut bir gerçeklik olduğunu vurgulayan Yaycı, hukuki argümanlarla konuştuğu için Yunan basınında kendisinin hedef gösterildiğini belirtiyor.
🎯 Haber Analisti Yorumu
Amiral Cihat Yaycı'nın aktardığı süreç, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki jeopolitik sıkışmışlığını kıran en kritik stratejik hamlelerden biridir. Sevilla Haritası ile Türkiye'yi Antalya körfezine hapsetmeyi amaçlayan dönemin statükosuna karşı, hukuki ve coğrafi temellere oturan Libya anlaşması, Ankara'ya uzun vadeli bir deniz yetki alanı kazandırmıştır. Bu adım, yalnızca diplomatik bir zafer değil, aynı zamanda Doğu Akdeniz'deki enerji denklemini kökten değiştiren bir caydırıcılık unsurudur.
Anlaşmanın ekonomik boyutu, Türkiye'nin enerji güvenliği açısından hayati bir güvence sunmaktadır. Yaklaşık 189 bin kilometrekarelik alanda bulunan hidrokarbon kaynakları ve gaz hidrat yatakları, ülkenin dışa bağımlılığını azaltma potansiyeli taşımaktadır. Aynı zamanda Libya tarafının da Yunanistan'ın teklifine kıyasla çok daha geniş deniz yetkisine kavuşması, iki ülkenin ortak menfaatlerinin ne denli örtüştüğünü somut biçimde ortaya koymaktadır.
Sürecin önündeki en büyük riskler, Libya'daki iç istikrarsızlıklar ve dış aktörlerin yerel aktörler üzerindeki baskıları olmuştur. Tobruk merkezli meclisin geçmişteki itirazları, uluslararası hukukun yerel siyasi çalkantılarla nasıl manipüle edilebileceğini göstermiştir. Buna rağmen, 2026 yılında yeni meclisin anlaşmayı oy birliğiyle onaylaması, hukuki zeminin ne kadar sağlam kurulduğunun ve muhalif unsurların bile zamanla bu gerçeği kabul etmek zorunda kaldığının kanıtıdır.
Gelinen noktada, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki varlığını sadece askeri güçle değil, uluslararası deniz hukuku normlarıyla savunması stratejik bir üstünlük sağlamıştır. Bundan sonra yakından takip edilecek tek gelişme, Libya'daki siyasi istikrarın kalıcılığı ve bu deniz yetki alan ortaklığının üçüncü ülkelerin olası hukuki veya fiili provokasyonlarına karşı ne kadar dirençli kalacağıdır.
Kanal: GZT