Amiral Cihat Yaycı’dan ‘Kıbrıs’ uyarısı: İzinsiz giremezler
GZT · 2026-10-27
💡 Hızlı Bilgi
1. Türkiye ile KKTC arasında Anamur’dan Teknecik’e uzanacak 101 kilometrelik denizaltı doğalgaz boru hattı projesinde resmi adımlar atıldı.
2. Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, deniz hukuku sözleşmesini gerekçe gösterip Türkiye’yi Avrupa Birliği Konseyi ve Parlamentosuna şikayet etti.
3. Yunanistan ve Rum tarafı, İsrail’i de kattıkları denizaltı elektrik kablosu projesini Türkiye’ye bildirim yapmadan Türk deniz alanından geçirmeye çalışıyor.
4. Türk Deniz Kuvvetleri, 2002 yılından bu yana kendi yetki sahasında izin almadan araştırma yapmak isteyen yabancı gemileri sahaya sokmuyor.
5. Doğu Akdeniz’deki denizaltı kabloları ve boru hatları, artan egemenlik gerilimiyle birlikte doğrudan sabotaj hedefi haline geldi.
📊 Detaylı Açıklama
Müstafi Tümamiral Cihat Yaycı, Türkiye ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında planlanan doğalgaz boru hattının kritik önemini harita üzerinde anlatıyor. Anamur’dan KKTC Teknecik’e uzanan hat toplam 101 kilometreyi buluyor. Bunun 97 kilometresi denizin altından geçiyor. Projenin mutabakat metni iki devlet arasında imzalandı. Yaycı, hattı sadece bir ısınma aracı görenleri eleştiriyor. Bu gaz KKTC’de doğrudan elektrik üretimine yarayacak, sanayi çarklarını döndürecek ve adanın ekonomik gücünü yukarı taşıyacak.
Güney Kıbrıs Rum Yönetimi bu adımdan ciddi biçimde rahatsızlık duyuyor. Rum tarafı adanın tek meşru devleti olduğunu iddia ediyor. 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin 79. maddesini öne sürüyorlar. Boru hattı için kıyıdaş devlet sıfatıyla kendilerinden izin alınması gerektiğini savunuyorlar. Hatta hızlarını alamayıp 12 Ekim’de Türkiye’yi Avrupa Birliği Konseyine ve Parlamentosuna şikayet ettiler. Ankara’nın aday ülke kriterlerini çiğnediğini söyleyerek birliğin Türkiye’ye ültimatom vermesini istediler.
Rum yönetimi sadece enerji hatlarına değil, KKTC’nin dış dünyayla kurduğu her türlü temasa engel çıkarıyor. Yaycı geçmişteki somut örnekleri hatırlatıyor. Barcelona futbol kulübünün çocuk takımı Girne’de kamp yapacaktı, İspanya’ya baskı kurup iptal ettirdiler. Sırp müzik gruplarının KKTC’de vereceği konserleri engellediler. Adada yasal tapularıyla mülk alım satımı yapan kişilere karşı tutuklama kararları çıkardılar. Yaycı, bu tavrı uluslararası alandaki şımarık bir ablukaya benzetiyor.
Gerilim denizaltı elektrik kablosu projesinde de tırmanıyor. Rum tarafı ve Yunanistan, Kıbrıs’ı Girit, Mora ve İtalya üzerinden Avrupa elektrik şebekesine bağlamak istiyor. Bu projeye Avrupa Birliği üyesi olmayan İsrail’i de eklediler. Yaycı, İsrail’in nükleer santralleri olduğunu ve elektriğe muhtaç kalmadığını vurguluyor. Buradaki asıl amacın teknik bir ihtiyaçtan ziyade Türkiye’ye karşı ortak bir ittifak cephesi kurmak olduğunu söylüyor.
Burada çok açık bir çifte standart yaşanıyor. Rum tarafı kendi kıyılarına boru hattı döşenirken Türkiye’den izin şartı arıyor. Fakat kendi kablo projeleri Türk deniz yetki alanından geçerken Türkiye’ye tek bir güzergah bildirimi bile yapmıyor. Çünkü bildirimde bulunurlarsa Türkiye’nin hak iddia ettiği deniz alanını resmen tanımış olacaklarını düşünüyorlar. Yaycı, projeleri Türkiye’nin engellemediğini, Yunan-Rum inadının süreci tıkadığını net bir dille ifade ediyor.
İşin bilimsel araştırma boyutunda da kurallar çiğnenmeye çalışılıyor. Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin 246. maddesi, kıyı devletinin yetki alanında yapılacak araştırmalar için önceden izin alınmasını şart koşuyor. Rumlar bir Fransız araştırma gemisi kiralayarak sahaya sürmek istedi. Ancak Türk Donanması 2002 yılından beri izinsiz gelen hiçbir araştırma gemisini bu sahalara sokmuyor. Yaycı, kim gelirse gelsin karşılarında doğrudan Türk Deniz Kuvvetleri’ni bulacaklarını söylüyor.
Fransa, İtalya, Yunanistan ve Rum yönetimi Meis güneyinde 19 Ekim’de ortak tatbikatlar başlattı. Yaycı bu manevraların hukuki gerçeği değiştirmeyeceğini belirtiyor. Karasuları dışındaki açık deniz alanlarında her devlet tatbikat yapabilir, Çin veya Brezilya da gelip tatbikat düzenleyebilir. Ancak tatbikat yapmak bir devlete deniz yetki alanı ya da kıta sahanlığı hakkı kazandırmaz. Ankara’nın bu tür askeri mesajlarla geri adım atmayacağını dile getiriyor.
Yabancı araştırma gemilerinin başvurduğu kurnaz bir yönteme de dikkat çekiliyor. Bazı Fransız veya İtalyan gemileri hem Türkiye’den hem de Yunanistan ve Rum tarafından aynı anda izin almaya çalışıyor. Yaycı bu tuzağa karşı uyarıyor. İki taraftan birden izin almak Türk egemenliğini tartışmalı hale getirir. Türkiye’nin bu konuda çok hassas davrandığını ve yalnızca kendi Dışişleri Bakanlığının bildirdiği koordinatlarda tek yetkili merci olarak izin verdiğini aktarıyor.
Görüşmenin son bölümünde denizaltı kritik altyapısının fiziksel güvenliği öne çıkıyor. Rusya-Ukrayna savaşı sırasında Baltık Denizi’nde kesilen kablolar bu tehlikeyi kanıtladı. Yaycı, modern harp doktrinlerinde su altı fiber optik ve enerji hatlarının birincil askeri hedef haline geldiğini anlatıyor. Bankacılık ve iletişim sistemlerinin çökmemesi için hatların yedekli döşenmesi şart. Türkiye’nin de su altı robotları ve gelişmiş sonar sistemleriyle bu güvenliği sağlamaya odaklandığını vurguluyor.
🎯 Haber Analisti Yorumu
Amiral Cihat Yaycı’nın aktardığı tablo, Doğu Akdeniz’deki mücadelenin basit bir boru hattı meselesi olmadığını gösteriyor. Ankara, KKTC’nin enerji ve altyapı bağımsızlığını doğrudan bir milli güvenlik unsuru olarak konumluyor. Kıbrıs Türk tarafını kendi ayakları üzerinde tutacak bu tür adımlar, Türkiye’nin adadaki askeri ve siyasi varlığını kalıcı hale getiriyor. Bu nedenle Ankara’nın geri adım atmasını beklemek gerçekçi görünmüyor.
Yunanistan ve Rum yönetiminin üçüncü ülkeleri projeye katarak kurduğu cephe, bölgedeki kutuplaşmayı daha da sertleştirecektir. İsrail, Fransa ve İtalya gibi aktörlerin deniz sahasına dahil edilmesi tansiyonu düşürmüyor, aksine maliyetleri ve riskleri katlıyor. Uluslararası enerji konsorsiyumları, böylesi yüksek çatışma potansiyeli taşıyan bir bölgeye büyük sermaye yatırımı yaparken iki kere düşünmek zorunda kalacaktır.
En büyük risk, diplomasi kanallarının tamamen tıkanıp inisiyatifin donanmalara kalmasıdır. Türkiye sahada fiili güç kullanarak izinsiz faaliyetleri durduruyor. Ancak karşı tarafın geri adım atmayan tutumu, denizde sıcak temas ihtimalini canlı tutuyor. Türkiye’nin henüz Doğu Akdeniz’de resmi bir Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) ilan etmemiş olması, yabancı balıkçı ve araştırma gemilerinin yarattığı gri alanları genişletiyor.
Önümüzdeki günlerde takip edilecek en somut gelişme, Fransız araştırma gemisinin Türk deniz yetki sahasına girmeye çalışıp çalışmayacağıdır. Geminin izinsiz bir rotada ısrar etmesi halinde Türk Deniz Kuvvetleri’nin vereceği yanıt, Doğu Akdeniz’deki yeni güç dengesinin ilk açık sınavı olacaktır.
Kanal: GZT