AB'nin Korumacı Politikalarıyla Türkiye'ye Gelen Yatırım da Olumsuz Etkilenecektir!
CNBC-e · 2026-10-30
💡 Hızlı Bilgi
1. ABD yapay zeka hisselerinde temkinli kal: Piyasayı sırtlayan devlerde balon riski var; ani bir şok tüm Amerikan borsasını sarsabilir.
2. Enerji ve petrol piyasasında jeopolitik riski bekle: ABD'nin olası İran saldırısı ve Körfez altyapısına misilleme ihtimali yeni bir enflasyon dalgası yaratabilir.
3. Avrupa odaklı Türk sanayi ve ihracat şirketlerinde acele etme: AB'nin "Made in Europe" adımı Türk üreticisini pazar dışına itebilir; gelişmeleri bekle.
4. Küresel tahvil ve borçlanma araçlarında temkinli dur: Finansal piyasalar ülkelerin artan borç yükünden ciddi rahatsızlık duyuyor.
5. AB fonlarına bağlı savunma projelerinden getiri bekleme: Türkiye siyasi blokaj nedeniyle Birlik düzeyindeki ortak savunma bütçelerinin dışında kalıyor.
📊 Detaylı Açıklama
Sinan Ülgen, ABD'nin 3 Kasım ara seçimleri sonrasında İran'a yönelik kapsamlı bir askeri harekat başlatma ihtimalinin çok yüksek olduğunu vurguluyor. Kamuoyu yoklamalarına göre sandıkta ağır bir yenilgi alması beklenen Donald Trump, kalan iki yılında arkasında somut bir siyasi miras bırakmak istiyor. Bu miras ya Tahran'da arzulanan bir rejim değişikliği ya da İran'ın nükleer program için masaya oturması olacak. Ancak İran'ın bu saldırıya Körfez ülkelerinin enerji ve teknoloji altyapılarını hedef alarak karşılık vermesi, bölgeye yayılan ağır bir istikrarsızlık ve küresel enflasyon şoku doğurabilir.
Avrupa Birliği'nin yeni sanayi stratejisi kapsamında hazırladığı "Made in Europe" inisiyatifi, Türkiye'nin ihracatı ve doğrudan yatırımları açısından büyük bir tehdit oluşturuyor. Bu düzenleme özünde Çin rekabetine karşı iç üretimi sübvanse etmek için tasarlandı. Fakat Türkiye gibi Avrupa Ekonomik Alanı dışında kalan ülkeler bu korumacı kalkanın hedefi haline gelebilir. Ülgen, Almanya ile Fransa arasında varılan son siyasi mutabakatın Türkiye'yi dışarıda bırakma ihtimalini güçlendirdiğine dikkat çekiyor.
Avrupa'nın korumacı duvarları ilk etapta Türk otomotiv sektörünü vursa da orta vadede diğer imalat sanayi kollarına yayılma riski taşıyor. Türkiye'ye gelen doğrudan yabancı yatırımların en büyük cazibesi, Gümrük Birliği sayesinde Avrupa pazarına engelsiz erişim sağlamaktı. Eğer AB içinde üretilen mallara fazladan teşvik verilir ve Türk mallarına ayrımcılık uygulanırsa, yabancı sermayenin rotası Türkiye'den Avrupa içine kayabilir. Bu senaryo Türkiye'nin en büyük ticaret ortağıyla olan bağlarını zayıflatıp uzun vadeli büyümeyi aşağı çeker.
Avrupa'nın artan savunma harcamalarından pay alma konusunda Ülgen iki ayrı kulvar çiziyor. Avrupa Birliği'nin merkezi bütçesinden fonlanan SAF gibi savunma enstrümanlarında Türkiye siyasi blokajla karşılaşıyor ve masanın dışında tutuluyor. Buna karşılık Avrupa ülkelerinin asıl büyük savunma bütçeleri ulusal kasalardan çıkıyor. Türkiye'nin bu bütçelerden pay alması için doğrudan ikili anlaşmalar yapması ve ortaklıklara gitmesi gerekiyor. Baykar'ın İtalyan devi Leonardo ile kurduğu ortak girişim ve Piaggio şirketini satın alması bu başarılı stratejinin en somut örneği.
Türkiye'nin Suudi Arabistan ve Pakistan ile imzaladığı Mekke Anlaşması, bölgesel bir askeri ortaklığın ötesinde derin ekonomik hedefler barındırıyor. Ülgen'e göre Türkiye zaten NATO üyesi olduğu için bu anlaşmanın ülkemize getireceği ilave bir askeri caydırıcılık bulunmuyor; asıl caydırıcılık faydasını Riyad ve İslamabad görüyor. Türkiye için asıl kazanç, Türk savunma sanayiine açılacak devasa pazar imkanı ve Suudi sermayesinin Türkiye'deki farklı sektörlere doğrudan yatırım yapmasının önünü açmasıdır.
Dünya ticaret sistemi, Çin'in geçen yıl 1,2 trilyon dolara ulaşan devasa dış ticaret fazlasıyla birlikte "Çin Şoku 2.0" dönemini yaşıyor. Bu aşırı üretim kapasitesi karşısında ne ABD ne de Avrupa artık Dünya Ticaret Örgütü kurallarını dinliyor. Önce Washington tek taraflı gümrük vergilerini artırdı, ardından Brüksel benzer korumacı adımları devreye soktu. Eski kurallara dayalı küreselleşme biterken, ticaret artık katı siyasi bloklar arasında dönüyor. Ülgen, Türkiye'nin bu bölünmede Avrupa bloku içinde kalıcı bir statü kazanamazsa oyun dışı kalacağı konusunda net uyarıda bulunuyor.
Gelecek döneme ilişkin en kritik finansal risklerin başında küresel borçlanma dağları ve ABD teknoloji hisselerindeki şişkinlik geliyor. Finansal piyasalar sürdürülemez kamu borçlarından ciddi şekilde rahatsızlık duymaya başladı. Diğer yandan Amerikan borsasını tek başına yukarı taşıyan yapay zeka yatırımlarında belirgin bir balon endişesi var. Olası bir İran savaşı kaynaklı petrol ve enflasyon dalgasıyla birleştiğinde, teknoloji devlerinde yaşanacak bir düzeltme tüm dünya piyasalarını sert bir türbülansa sokabilir.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Sinan Ülgen'in çizdiği makro tablo, pembe rüyalar gören piyasalar için açık bir soğuk duş niteliğinde. Küresel ekonomi serbest ticaret devrini kapatıp katı bir korumacılık ve jeopolitik bloklaşma çağına adım atıyor. Piyasaların "küreselleşme ve sınırsız büyüme" varsayımıyla fiyatladığı hisse senetleri, özellikle de ABD öncülüğündeki yapay zeka balonu, faiz ve borç baskısıyla test edilecek kırılgan bir zeminde duruyor.
Konuşmacının pozisyonu piyasalar ve sanayi açısından net şekilde "bekle ve defansif kal" tarafında yer alıyor. Ülgen ne Avrupa ihracat pazarı ne de küresel varlıklar için iyimser bir tablo çiziyor. Aksine, Avrupa'nın Türkiye'yi dışarıda bırakacak "Made in Europe" planı ve ABD'nin İran üzerinden başlatabileceği yeni bir enerji krizi, büyüme odaklı riskli varlıklardan şimdilik uzak durulması gerektiğini gösteriyor.
Bu konjonktür, Avrupa'ya çalışan klasik ihracatçı sanayi şirketleri ve otomotiv yan sanayii için yüksek risk barındırıyor. Portföyünde salt bu şirketleri taşıyan yatırımcıların pozisyonlarını yeniden gözden geçirmesi şart. Buna karşılık, nakit zengini Körfez sermayesini çekebilecek Türk varlıkları ile Avrupa'da yerel şirket satın alarak bürokratik engelleri aşan savunma oyuncuları bu dönemin kazananı olabilir. Birlik fonlarına değil, doğrudan şirket evliliklerine odaklanan savunma sanayi hisseleri uzun vadeli biriktirme için en uygun alan olarak ayrışıyor.
Özetle piyasa sinyali; ABD teknoloji hisselerinde tepe seviyelerden yeni alım yapma, küresel tahvillerde borç krizini bekle, Türk ihracatçılarında ise AB korumacılığı netleşene kadar temkini elden bırakma yönündedir. Yatırımcı için en rasyonel strateji, Körfez yatırımı potansiyeli taşıyan şirketleri ve küresel tedarik zincirinde yeri doldurulamayan savunma hisselerini düşüşlerde kademeli biriktirip kenarda yüksek nakit rezerviyle beklemektir.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: CNBC-e