ABD Seçimleri Türkiye Ekonomisini Nasıl Etkileyecek?
CNBC-e · 2026-11-06
💡 Hızlı Bilgi
1. Petrol için düşüş trendini bekle: Fiziki varil fiyatı 100 dolar üstünde kalsa da vadeli kontratlar 95 dolara indi; savaş riski yatışırsa 80–85 dolar bandı hedefleniyor.
2. ABD teknoloji hisselerini bu seviyeden alma: Yapay zeka yatırımlarındaki devasa borçlanma ve regülasyon baskısı yüzünden korku endeksi (VIX) yüzde 48 fırladı, satış dalgası derinleşebilir.
3. ABD Hazine tahvillerinde pozisyonu koru ve bekle: Borsadan çıkan para güvenli liman olarak tahvillere yöneliyor, getirilerdeki düşüş borç yükünü hafifletmeye çalışıyor.
4. Bakır ve sanayi metallerinde yeni alım için acele etme: Veri merkezlerinin yavaşlama ihtimali ve küresel sanayi talebindeki durgunluk bakır fiyatlarını aşağı çekiyor.
5. Borsa İstanbul'da yeni pozisyon için bekle: 131 fonun tasfiyesi tamamlanmadan ve şirketlerin nakit kilitlenmesi çözülmeden piyasada kalıcı yükseliş zor görünüyor.
📊 Detaylı Açıklama
Profesör Doktor Ege Yazgan, ABD seçim sonuçlarının ardından Donald Trump'ın hareket alanının daraldığını belirtiyor. Seçmenin sandıkta savaş istemediğini ve ekonomik sıkıntılardan bıktığını açıkça gösterdiğini söylüyor. Trump'ın gümrük vergileri ve ticaret savaşları gibi politikaları enflasyonu besledi. Bu yüzden Yazgan, Trump'ın seçim mesajını alarak çatışmaları tırmandırmak yerine uzlaşma yolunu seçeceğini tahmin ediyor.
Hakan Güldağ, piyasalardaki ani satış dalgasını yapay zeka çılgınlığının yarattığı kırılganlığa bağlıyor. Büyük teknoloji şirketleri devasa borçlarla veri merkezleri kuruyor ve birbirlerinin halka arzlarını şişiriyor. Tek bir şirketin piyasa değeri koca bir Almanya ekonomisine ulaştı. Demokratların regülasyon getirme ihtimali ve gençlerin işsizlik korkusuyla sandıkta gösterdiği tepki, korku endeksini (VIX) yüzde 48 yukarı fırlattı. Güldağ, bu tablonun teknoloji hisselerinde sert bir düzeltme başlattığını vurguluyor.
Yazgan, ABD ekonomisindeki borç yükünün 80 yılın zirvesine çıkarak 41 trilyon dolara dayandığını hatırlatıyor. Borcun milli gelire oranı yüzde 120'yi, bütçe açığı ise yüzde 6'yı bulmuş durumda. Şimdiye kadar büyümeyi sırtlayan tek motor yapay zeka yatırımlarıydı. Eğer bu motor durursa ABD ekonomisinin stagflasyona (durgunluk içinde enflasyon) sürükleneceğini ve borcun döndürülmesinin çok zorlaşacağını dile getiriyor.
Petrol cephesinde fiziki fiyatlar 100 doların üzerinde seyrederken aralık kontratları 90–95 dolar aralığına geriledi. UBS analizine göre varil fiyatında 10–15 dolarlık bir savaş riski primi bulunuyor. Güldağ, Rusya ve Körfez'deki rafineri darboğazlarına rağmen petrol fiyatlarındaki düşüş eğiliminin süreceğini düşünüyor. Çin'in elektrikli araç dönüşümü yüzünden petrol talebi zaten geriliyor. Ayrıca veri merkezlerindeki olası yavaşlama bakır fiyatlarını da aşağı çekiyor.
Dünya merkez bankaları petrol fiyatlarındaki düşüşe rağmen gevşemeye yanaşmıyor. İngiltere Merkez Bankası faiz artırdı ve Orta Doğu'daki durum düzelmezse artışların sürebileceğini duyurdu. Avrupa Merkez Bankası kanadından da şahin açıklamalar geliyor. Yazgan, merkez bankalarının artık önlerini göremediğini, sadece bir iki aylık kısa vadeli adımlarla günü kurtarmaya çalıştığını ifade ediyor.
Programın Türkiye bölümünde gündem meclisteki bütçe görüşmeleri ve fon kriziydi. Bakan Mehmet Şimşek, SPK'nın 131 fon için tasfiye kararı aldığını ve bu fonlarda 456 bin yatırımcının yer aldığını açıkladı. Şimşek, tasfiyede kamu kaynağının kesinlikle kullanılmayacağını ve şüpheli işlemler hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulduğunu belirtti. Tasfiyelerin şeffaf yürümesi gerektiğini savunan Yazgan, piyasadaki hasarın durması için sürecin hızla kamuoyuna açıklanmasını istiyor.
Güldağ, krizin reel sektör tarafındaki faturasını somut rakamlarla özetliyor. Yaklaşık 3 bin şirketin bu fonlarda 116 milyar lirası kilitlendi; bu da firma başına ortalama 38 milyon lira anlamına geliyor. Birçok KOBİ ve esnaf günlük nakit akışını ve kirasını bu fonların getirisiyle çeviriyordu. Şimdi bu para donunca piyasada ciddi bir likidite sıkışıklığı baş gösterdi. Fonlardaki BIST 30 hisselerine üç ay satış yasağı getirilmesi borsayı geçici olarak rahatlatsa da 47 büyük fonun tasfiyesi henüz tamamlanmadı.
Türkiye ekonomisinde son çeyrekte büyümenin sert yavaşlayacağı, hatta çeyreklik bazda eksiye düşebileceği konuşuluyor. Tüketici güven endeksi 91'den 84'e indi. Şirketler talep durduğu için zam yapma gücünü kaybediyor. Yazgan, çekirdek göstergelerin yıllıklandırılmış bazda yüzde 24–28 bandına indiğini ancak manşet enflasyonun yılı yüzde 30 civarında kapatacağını belirtiyor. Ankara temsilcisi Hazal Ateş ise 18 milyon emekliyi kapsayan yaş ve prime dayalı yeni zam düzenlemesinin aralık ayında meclise geleceğini aktarıyor.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Küresel piyasalarda yapay zeka hikayesiyle yazılan pembe masalın sonuna yaklaşıyoruz. Şirketlerin birbirini borçla fonladığı ve değerlemelerin milli gelirleri aştığı bir döngü sonsuza kadar süremez. Korku endeksindeki sert sıçrama, teknoloji hisselerinden tahvillere kaçışın başladığını teyit ediyor. Bu ortamda ABD büyümesi hız keserse 41 trilyon dolarlık borç dağı küresel bir türbülans yaratır. Teknoloji hisselerinde dip görülmeden alım tarafına geçmek büyük cesaret ister; kenarda beklemek en sağlıklı tavırdır.
Emtia tarafında tablo sanayi aleyhine dönüyor. Petrol fiyatlarındaki 10–15 dolarlık savaş priminin erimesi Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkelerin cari dengesine nefes aldırır. Fakat bakırdaki gerileme küresel imalat sanayisinin vites küçülttüğünü haber veriyor. Çin talebinin zayıflamasıyla birleşen bu tablo, petrolde yukarı yönlü kalıcı rallileri engeller. Enerji ve sanayi emtiasında agresif uzun pozisyon açmak yerine düşüş trendinin taban yapmasını beklemek gerekir.
İç piyasada fon krizi basit bir borsa olayı olmaktan çıkıp doğrudan reel sektörün nakit krizine dönüştü. 3 bin firmanın 116 milyar lirasının kilitlenmesi, piyasadaki çek-senet trafiğini ve ticari kredi limitlerini felç ediyor. BIST 30 hisselerine konan üç aylık satış yasağı borsadaki çöküşü frenledi fakat asıl zorlu 47 fonun tasfiyesi henüz masada duruyor. Şirketlerin teminat tamamlama baskısı sürdükçe Borsa İstanbul'da kalıcı bir ralli beklemek hayalcilik olur; yerli hisse senetlerinde yeni alım için tasfiye takviminin netleşmesini beklemek şarttır.
Makro dengelerde ise stagflasyon sinyalleri Türkiye için de belirginleşiyor. Şirketlerin fiyatlama gücünü yitirmesi enflasyonu yüzde 30 sınırına çekebilir ancak bunun bedeli sert bir ekonomik durgunluk ve cirolarda daralma olacak. Tüketici güvenindeki çöküş ve son çeyrekte beklenen negatif büyüme KOBİ bilançolarını zorlayacak. Özetle şu an yeni risk alma değil, likiditeyi koruma ve nakitte kalma zamanıdır; hem küresel teknolojide hem yurt içi hisselerde 'bekle ve izle' pozisyonu en akılcı tercihtir.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: CNBC-e