ABD Seçimde, İran Savaş Hazırlığında - Memleket Meselesi | A Haber
A Haber · 2026-11-03
💡 Hızlı Bilgi
1. ABD Kongresi ara seçimlerinde Temsilciler Meclisi'nin tamamı (435 sandalye) ve Senato'nun 35 sandalyesi için oy verme işlemi başladı.
2. Anketler ve saha gözlemleri Demokrat Parti'nin Temsilciler Meclisi'ni geri almaya yakın olduğunu, Senato yarışının ise başa baş sürdüğünü gösteriyor.
3. İran ve Ortadoğu gerilimi yüzünden tırmanan akaryakıt fiyatları, Amerikan seçmeninin sandıktaki oy tercihini doğrudan etkileyen ana başlık oldu.
4. ABD donanmasına ait USS Theodore Roosevelt uçak gemisi ile hava ikmal filoları Körfez bölgesine doğru intikal sürecine girdi.
5. New York Times, Washington yönetiminin seçimlerin hemen ardından İran hedeflerine yönelik sınırlı bir askeri harekat başlatabileceğini iddia etti.
📊 Detaylı Açıklama
A Haber ekranlarında yayınlanan Memleket Meselesi programında, ABD ara seçimleri ile tırmanan İran-İsrail-ABD askeri gerilimi çok yönlü olarak masaya yatırıldı. Sunucu İlter Gültekin yönetimindeki yayına gazeteciler Orhan Sali, Yusuf Alabarda, Mete Sohtaoğlu ve akademisyenler Prof. Dr. Uğur Özgöker ile Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger katıldı.
Programın ilk bölümünde Kongre'deki güç dengeleri grafiklerle incelendi. Temsilciler Meclisi'ndeki 435 sandalyenin tamamının, Senato'da ise 100 sandalyeden 35'inin bu seçimde oylandığı aktarıldı. Senato'da çoğunluğu korumak için 51 sandalyeye ihtiyaç duyuluyor; mevcut durumda Cumhuriyetçilerin sahip olduğu 51 koltuğa karşılık Demokratlar 47 sandalyede bulunuyor.
Washington'dan canlı bağlanan muhabir İrfan Sapmaz, oy verme merkezlerindeki ilk katılım oranlarının sakin olduğunu bildirdi. Sapmaz'a göre Demokratların Temsilciler Meclisi'ni kazanması neredeyse kesinleşti, Senato'da ise Cumhuriyetçilerin çoğunluğu kaybetme riski hayli yüksek seyrediyor. Trump'ın her iki kanadı kaybetmesi halinde yasama ve bütçe süreçlerinde tamamen kilitleneceği belirtildi.
Ekonomik parametrelerin sandığa yansımasını değerlendiren konuşmacılar, petrol ve benzin fiyatlarındaki fahiş artışların Amerikan halkını doğrudan vurduğunu vurguladı. Galon başına benzin fiyatlarının 2,5 dolardan 5 dolara kadar tırmanması, hanehalkı harcamalarını kilitleyerek Cumhuriyetçi yönetim aleyhine güçlü bir dip dalga üretti.
Tahran sokaklarındaki havayı aktaran muhabir Ekber Karabağ, İnkılap Meydanı'na asılan dev panolarda Trump ve Netanyahu figürlerinin hedef alındığını gösterdi. İran sokaklarında intikam sloganlarının atıldığını aktaran Karabağ, 1979 ABD Elçiliği baskınının yıldönümüne denk gelen seçim sürecinde halkın olası bir askeri çatışmaya psikolojik olarak hazırlandığını ifade etti.
Ortadoğu Uzmanı Mete Sohtaoğlu, İran'ın "Savunmayı Gayriamil" (pasif kamuflaj ve aldatma savunması) programı yürüttüğünü anlattı. Kazma Dağı bölgesinde yerin 110-114 metre altına inen tünellerin sert granit yapıyla korunduğunu belirten Sohtaoğlu, konvansiyonel sığınak delici bombalarla (GBU-57) bu tesisleri tamamen çökertmenin teknik olarak son derece zor olduğunu söyledi.
Yusuf Alabarda, krizin kalbinde İran'ın yüzde 60 oranında zenginleştirdiği 400 kilogramlık uranyum stoğunun yattığını belirtti. Bu stoğun yüzde 90 silah seviyesine çıkarılmasının sadece bir zaman meselesi olduğunu vurgulayan Alabarda, İsrail'in bu kapasiteyi varoluşsal bir tehdit sayarak ABD'yi doğrudan savaşa çekmeye çalıştığını dile getirdi.
Askeri sevkiyat trafiğinde ciddi bir hareketlilik yaşandığı, Filipinler açıklarından yola çıkan USS Theodore Roosevelt uçak gemisinin 10-12 Kasım tarihlerinde Körfez sularına ulaşacağı açıklandı. Bunun yanı sıra İsrail'deki Ben Gurion ve Ramon üslerinde 28 adet askeri yakıt ikmal tankerinin konuşlandırıldığı görüntülere yansıdı.
New York Times kaynaklı son dakika kulis bilgilerine göre, Pentagon'un 4 Kasım itibarıyla İran'daki füze rampaları, rafineriler ve komuta kontrol noktalarına yönelik 3 ila 5 günlük hava operasyonlarını başlatabileceği konuşuldu. Ancak olası bir hava saldırısının İran'ın Hürmüz Boğazı ve bölge enerji koridorlarını kapatmasına yol açacağı hatırlatıldı.
Prof. Dr. Uğur Özgöker, ABD'nin İran'da geniş çaplı bir kara harekatı yapmasının imkansız olduğunu, böylesi bir adımın Vietnam veya Afganistan'dan çok daha ağır bir hezimet getireceğini savundu. Özgöker, Washington'un esas gayesinin Tahran'daki rejimi yıkmaktan ziyade enerji fiyatları ve abluka politikaları üzerinden küresel rakipleri baskı altında tutmak olduğunu belirtti.
Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger ise yürütmenin sınırlandırılacağı bir "topal ördek" (lame duck) döneminin başladığına dikkat çekti. Temsilciler Meclisi'nin Demokratlara geçmesiyle savunma bütçelerinin ve dış askeri harcamaların Kongre denetimine takılacağını belirten Ülger, bu tablonun Türkiye ile ABD arasındaki savunma sanayii müzakerelerini de uzatabileceğini kaydetti.
Kampanya finansmanına dair paylaşılan verilerde, Cumhuriyetçilerin 1,67 milyar dolar, Demokratların ise 832 milyon dolar bağış topladığı aktarıldı. Cumhuriyetçi cephenin en büyük bireysel destekçisi 446 milyon dolarla Elon Musk olurken, Demokrat Parti tarafında George Soros'un 102 milyon dolar, Michael Bloomberg'in ise 84,2 milyon dolar bağışla başı çektiği belirtildi.
Programın son bölümünde Avrupa'da vatandaşlara yönelik başlatılan "72 saatlik acil durum kiti hazırlayın" çağrıları değerlendirildi. Mete Sohtaoğlu, kıtada yaşanan trafo patlamaları, demiryolu sabotajları ve İspanya'daki aksaklıkların klasik savaştan ziyade bir hibrit savaş (hibrit saldırılar) dalgasına işaret ettiğini dile getirdi.
🎯 Haber Analisti Yorumu
Kongre ara seçimleri, Amerikan halkının ideolojik sloganlardan ziyade süpermarket sepetine ve benzin pompasına göre oy verdiğini bir kez daha kanıtlıyor. Donald Trump yönetiminin dış politikadaki kontrolsüz tırmanışı, Hürmüz ve Ortadoğu kaynaklı enerji maliyetleri üzerinden doğrudan Amerikan tüketici enflasyonunu patlattı. Bu durum, Beyaz Saray'ın iç siyasetteki meşruiyet zeminini ciddi biçimde aşındırmış görünüyor.
Temsilciler Meclisi'nin Demokratların denetimine geçmesi, Washington'da sert bir "bölünmüş hükümet" (divided government) dönemini başlatacaktır. Yasama organının bütçe musluklarını elinde tutan Demokrat çoğunluk, Pentagon'un kontrolsüz askeri harcamalarını ve İsrail'e aktarılan koşulsuz fonları çok daha sıkı bir Meclis denetimine tabi tutacaktır. Bu durum, Trump'ın kabinesindeki şahin isimlerin Kongre komitelerinde ifade vermek zorunda kalacağı yıpratıcı bir hesaplaşma sürecine kapı aralayacaktır.
Seçim finansmanı tablosunda Elon Musk ve yeni nesil teknoloji oligarklarının geleneksel fonların önüne geçmesi, Amerikan siyasetindeki güç mimarisinin kabuk değiştirdiğini gösteriyor. Savunma sanayii ve teknoloji devlerinin yönlendirdiği bu yeni sermaye bloku, çatışma alanlarını sadece konvansiyonel silahlarla değil, siber ve yapay zeka araçlarıyla da küresel bir pazar haline getiriyor. Siyaset kurumunun bu kadar devasa sermaye akışlarına bağımlı kılınması, halkın gerçek taleplerinin karar mekanizmalarından dışlanması riskini büyütüyor.
İran'a yönelik olası bir askeri saldırı senaryosu, taktiksel hava vuruşlarının ötesinde küresel bir enerji krizini tetikleme potansiyeli taşıyor. Granit katmanların altına gömülen nükleer altyapıyı salt hava bombardımanlarıyla tamamen yok etmek askeri açıdan mümkün görünmüyor; böylesi bir hamle sadece Tahran'ın bölgedeki asimetrik vekil güçlerini ve boğaz ablukalarını devreye sokmasına yarayacaktır. Diplomatik çözümleri dışlayan her askeri tırmanış, küresel tedarik zincirlerinde telafisi güç kırılmalar yaratacaktır.
Türkiye açısından bakıldığında, Kongre'deki güç kaymaları çift yönlü bir risk ve fırsat dengesi barındırıyor. Yürütme erkinin ikili ilişkilerde kurduğu doğrudan temaslar önemli olsa da, Temsilciler Meclisi ve Senato Dış İlişkiler Komitesi'ndeki muhtemel Demokrat üstünlük, F-16 tedariki ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılması gibi başlıklarda bürokratik engelleri artırabilir. Ankara'nın Washington ile ilişkilerini yürütürken sadece Beyaz Saray'a değil, Kongre koridorlarındaki yeni güç dengelerine de odaklanan çok kanallı bir diplomasi yürütmesi gerekecektir.
Önümüzdeki süreçte takip edilecek en kritik eşik, seçim sonuçlarının resmileşmesinin ardından Körfez'e yanaşan ABD uçak gemisi görev grubunun alacağı operasyonel pozisyon ve Washington'un Tahran'a yönelik ilk somut adımı olacaktır.
Kanal: A Haber