ABD, Çin ve Rusya Aynı Masada: Türkiye’nin Bölgesel Güç Hesabı Değişiyor mu? | Zeynep Gürcanlı
Nasıl Bir Ekonomi TV · 2026-11-17
💡 Hızlı Bilgi
1. Ortadoğu savunma paktlarına aşırı yüklenme — bekle ve dengeyi koru.
2. Montrö Boğazlar rejiminde taviz verme — Karadeniz masasında haklarını savun.
3. Avrupa Birliği savunma hattını terk etme — batı çıpanı elden çıkarma.
4. Karadeniz ve Boğazlar jeopolitik riskinde bekle — Rusya pazarlıkta el yükseltiyor.
5. Doğu Akdeniz karşı bloklaşmasına karşı acele adım atma — Mısır gibi soğukkanlı kal.
📊 Detaylı Açıklama
Zeynep Gürcanlı, Türkiye'nin Ortadoğu'da güç ararken elindeki kurucu kazanımları kaybetme riskine dikkat çekiyor. Ankara son dönemde Mekke ve Bedir anlaşmalarıyla bölgede NATO benzeri savunma hatları kurmaya girişti. Mekke Anlaşması askeri bir koruma kalkanı içeriyor. Hatta Suriye'nin de bu hatta katılabileceği konuşuluyor. Gürcanlı bu adımları güçlü ama tehlikeli bir yönelim olarak görüyor.
Cumhurbaşkanının oğlu Bilal Erdoğan'ın Lübnan ziyareti kültürel görünse de arka planda diplomatik mesajlar barındırıyor. Kulislerde Türkiye'nin Hizbullah ile Lübnan hükümeti arasında silah bırakma arabuluculuğuna soyunduğu konuşuluyor. Gürcanlı, Türkiye Ortadoğu'da bu kadar aktifken Dublin'deki kritik Avrupa savunma toplantısını kaçırmasını büyük bir hata olarak nitelendiriyor.
Gürcanlı'ya göre Türkiye'yi Ortadoğu'da asıl güçlü kılan iki ana çıpa var: NATO üyeliği ve Avrupa Birliği ile süren ilişkiler. Batı bağlarını ihmal edip sadece güneye yüklendiğinizde kaybetme riski artıyor. Türkiye Ortadoğu'da cephe açtıkça karşı tarafta İsrail, Yunanistan, Kıbrıs Rum Kesimi ve Birleşik Arap Emirlikleri hemen birleşiyor. Gürcanlı, bu kargaşada tarafsız kalan Mısır'ın en doğru taktiği uyguladığını belirtiyor.
Abu Dabi'deki Ukrayna barış görüşmelerinde Türkiye masada yer almadı. Gürcanlı bu durumu "Masada yoksanız menüdesiniz" sözüyle özetliyor. Rusya o toplantıda el yükseltti. Moskova yönetimi sadece Ukrayna topraklarını değil, Karadeniz ve Türk Boğazları'ndan serbest geçiş hakkını da pazarlığa açtı. Türkiye'nin olmadığı bir masada Montrö rejiminin tartışılması çok ciddi bir egemenlik riski doğuruyor.
Çin'de toplanan liderler zirvesi yeni bir Yalta Konferansı havası taşıyor. Amerika Birleşik Devletleri, Çin ve nükleer gücüyle masada duran Rusya küresel etki alanlarını paylaşıyor. Çin, Avrupa olmadan Ukrayna'yı konuşmak istemiyor. Masanın ana gündeminde nükleer silah tekeli ve Hürmüz, Süveyş gibi hayati ticaret su yollarının kontrolü bulunuyor.
Finlandiya Cumhurbaşkanı Stubb, Avrupa liderlerinin Putin ile doğrudan görüşmesi gerektiğini savundu. Gürcanlı bu çağrıyı haklı buluyor. Amerika hızla karar alıp Putin'le temas kurarken, 27 üyeli hantal Avrupa Birliği yön değiştiremiyor. Rusya'ya uygulanan yaptırımlar Avrupa ekonomisini vurdu ve Almanya'da AfD, Fransa'da Le Pen gibi aşırı sağ hareketleri büyüttü.
Türk dış politikasının hamasetten kurtulup ince bir kalibrasyon (hassas denge ayarı) yapması gerekiyor. Gürcanlı, Rusya'ya karşı Ukrayna eksenine fazla kaymanın ve Amerika'ya aşırı bel bağlamanın risklerine değiniyor. İnce ayar yapılamadığı için en yakın müttefik Azerbaycan'la bile sorunlar yaşandı. Masada kalmak için duygusal değil, rasyonel bir denge şart görünüyor.
Önümüzdeki günlerin en büyük patlama noktası Irak olacak. İran yanlısı Şii milisler ile Bağdat hükümeti arasında orduya katılım krizi tırmanıyor. Kuzey Irak'ta ise Barzani ve Talabani arasındaki 20 yıllık ittifak çöktü. Talabani İran'a, Barzani ise Türkiye ve Amerika'ya yakın duruyor. Gürcanlı, güney sınırımızdaki bu ayrışmanın Türkiye'nin ticaretini ve güvenliğini doğrudan sarsacağını vurguluyor.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Zeynep Gürcanlı'nın çizdiği tablo, Türkiye'nin jeopolitik risk priminin neden yüksek kaldığını çok net özetliyor. Finansal piyasalar belirsizliği sevmez. Bölgesel güç olma hırsıyla batı kurumlarından uzaklaşmak, Türkiye'nin kredi risk primini (CDS) yukarı çekiyor. Dış borçlanma maliyetlerini düşürmek istiyorsak, Batı ile kurumsal bağları zayıflatacak hamlelerden kaçınmak şart.
Konuşmacının analizi piyasalar açısından net bir "bekle ve savunmada kal" sinyali veriyor. Rusya'nın Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ni pazarlık masasına sürmesi deniz ticareti ve lojistik gelirlerimiz için doğrudan bir tehdittir. Türk Boğazları üzerindeki egemenlik haklarımızın tartışmaya açılması, Borsa İstanbul'daki ulaştırma ve lojistik hisselerinde orta vadeli risk primi yaratır.
İhracatımızın yarısından fazlasını Avrupa Birliği pazarına yapıyoruz. Avrupa savunma ve güvenlik mimarisinden kopup yönü tamamen belirsiz Ortadoğu paktlarına çevirmek reel sektör için karlı bir takas değildir. Avrupa'da aşırı sağın yükselmesi ve sanayinin yavaşlaması zaten talep baskısı yaratıyor. Bir de diplomatik kanalları kapatırsak dış ticaret gelirlerimiz ciddi darbe alır.
Irak hattında yaklaşan çatışma ortamı sınır ticareti ve enerji akışı açısından kırmızı alarm veriyor. Habur sınır kapısından dönen ticaret hacmi ve bölgeye çalışan Türk müteahhitlik sektörü yeni bir krizle yüzleşebilir. Gürcanlı'nın uyardığı gibi Suriye'yi toparlamaya çalışırken Irak sınırında yeni bir cephe açılması bütçe dengelerini ve cari açığı bozar.
Yatırımcı açısından bu konjonktürde en doğru strateji temkinli kalmaktır. Jeopolitik gerilimlerin yüksek olduğu bu dönemde tek taraflı iyimser senaryolara bel bağlayıp agresif pozisyon almayın. Gürcanlı'nın altını çizdiği diplomatik belirsizlikler çözülene kadar dış ticarete ve küresel deniz yollarına bağımlı sektörlerde temkinli beklemek en sağlıklı adımdır.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: Nasıl Bir Ekonomi TV