Seçim Ekonomisine Giriyoruz! Sıra Vatandaşa Ne Zaman Gelecek? | Erdal Sağlam
Mesele Ekonomi · 2026-08-30
💡 Hızlı Bilgi
1. Seçim Ekonomisi Uyarısı (Riskli): Özel sektöre yönelik ucuz kredi ve teşvik paketleriyle seçim ekonomisi hazırlıkları fiilen başladı; disiplinsizlik riski artıyor.
2. TCMB Politika Faizi (Bekle): Piyasa genelinde 10 Eylül toplantısında faiz indirimi beklenmiyor; indirim için en erken Ekim ve Aralık ayları öngörülüyor.
3. Kredi Genişlemesi (Gözlemle): YATIRIM teşvikleri (YTAK) çerçevesinde 750 milyar TL'lik kaynak ve kamu bankaları aracılığıyla kredi yapılandırma atağı geliyor.
4. KOSGEB Kredileri (Gözlemle): Sanayi Bakanlığı öncülüğünde 250 milyar TL hacminde 36 aya varan ucuz kredi ve istihdam destekleri devreye alınıyor.
5. Enflasyon Hedefleri (Temkinli Ol): Enflasyonun yapısal nedenlerle %30 seviyesinin altına inmesi çok zor görünüyor; yüksek enflasyon dalgası sürebilir.
6. TCMB Rezervleri (Pozitif Gösterge): Brüt rezervler 193.9 milyar dolara yükselerek 200 milyar dolar sınırına yaklaştı; swap hariç net rezervler 53.8–59.9 milyar dolar bandında toparlanıyor.
7. Küresel Faiz Beklentileri (Şahin Görünüm): Fed ve AMB tarafındaki şahin söylemler faiz indirim alanını küresel ölçekte daraltıyor.
8. Asgari Ücret ve Gelir Politikası (Sınırlı İyileşme): Yıl başında asgari ücrete en az %30 zam zorunluluğu bulunsa da bütçe yükü ve yoksullaşma riski dar gelirli aleyhine devam ediyor.
📊 Detaylı Açıklama
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile kamu bankalarından gelen açıklamalar, Türkiye'de seçim ekonomisi hazırlıklarının başladığını net şekilde ortaya koyuyor. Turizm sektörüne verilen istihdam desteklerinin tekstil, mobilya ve deri gibi sektörlere genişletilmesi ve istihdam garantisi karşılığında 36 aya varan ucuz finansman sağlanması bu sürecin ilk adımlarıdır. KOSGEB kaynaklı 250 milyar TL'lik finansman desteğiyle özel sektörün şikayetlerinin yatıştırılması hedeflenmektedir.
Kredi genişlemesinin en kritik ayağını Merkez Bankası kaynaklı Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) oluşturuyor. Sanayi Bakanı'nın açıklamalarına göre 750 milyar TL'ye çıkarılacak bu kaynağın kullanım kriterlerinin yumuşatılması bekleniyor. Konuşmacı, bu büyüklükte bir kaynağın Merkez Bankası tarafından parasal genişleme yoluyla fonlanmasının geçmişteki kısa vadeli avans uygulamalarına benzer bir mali disiplin bozulması ve enflasyonist baskı yaratacağı konusunda uyarıda bulunuyor.
Kamu bankaları genel müdürlerinin finansmana erişim ve borç yapılandırma açıklamaları, geri ödemede zorlanan şirketlerin kredilerinin yüzdürüleceğine işaret ediyor. Kamu bankalarının dış borçlanma yoluyla topladığı cephaneyi piyasaya sürmesi ve kredi musluklarını açması, risklerin kamu bilançosunda ve nihayetinde Hazine üzerinden bütçede toplanmasına neden olacaktır. Bu durum mali faturanın halkın sırtına yüklenmesi riskini beraberinde getirmektedir.
Para politikası tarafında 10 Eylül TCMB toplantısı için piyasa genel beklentisi faizlerin sabit bırakılması yönündedir. Ankete katılan kurumların büyük çoğunluğu indirimin Ekim ve Aralık aylarında geleceğini öngörürken, mevsimsellikten arındırılmış enflasyon verilerinin 2.5 manşet altında gelmesi durumunda sürpriz bir indirim alanı doğabileceği ihtimali de alternatif bir senaryo olarak değerlendirilmektedir. Ancak döviz açığının artacağı yıl sonu döneminde faiz indirmenin çok daha zor olacağı belirtilmektedir.
TCMB rezervlerinde savaş öncesi seviyelere doğru toparlanma süreci devam etmektedir. Brüt rezervler 193.9 milyar dolara ulaşarak 200 milyar dolar seviyesine yaklaşırken, altın fiyatlarındaki değer artışları da bu yükselişi desteklemiştir. Swap hariç net rezervler ise kamunun döviz pozisyonu dahil edildiğinde 59.9 milyar dolar, hariç tutulduğunda ise 53.8 milyar dolar seviyesine çıkmış durumdadır. Faiz indirimine rağmen rezerv hareketlerinin nötr kalması TCMB'nin hareket alanını koruduğunu göstermektedir.
Küresel piyasalarda Fed ve Avrupa Merkez Bankası (AMB) yetkililerinden gelen şahin açıklamalar, küresel faiz indirim döngüsünün beklenenden daha temkinli ve zorlu geçeceğini işaret etmektedir. Fed'in enflasyon hedeflerini esnetmeye yönelik söylemleri ve AMB'nin faiz artırım ihtiyacı vurguları, gelişmekte olan piyasalara yönelik sermaye akımlarını ve Türkiye'nin faiz indirim marjını doğrudan sınırlandırmaktadır.
Açıklanması beklenen Orta Vadeli Program (OVP) ve makro hedefler bakımından enflasyonun %30 altına inmesinin mevcut genişlemeci dinamiklerle oldukça zor olduğu vurgulanmaktadır. Sermaye kesimine aktarılan kredi kaynaklarının gelir dağılımını daha da bozduğu, asgari ücret tarafında en az %30 artış yapılsa dahi dar ve sabit gelirlilerin alım gücündeki erozyonun devam edeceği öngörülmektedir.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Erdal Sağlam'ın çizdiği makroekonomik çerçeve, sıkı para politikasından seçici kredi genişlemesi maskesi altında fiili bir seçim ekonomisine geçişin başladığını net biçimde göstermektedir. 750 milyar TL'lik YTAK ve 250 milyar TL'lik KOSGEB paketleri, piyasadaki likidite sıkılaşmasını tersine çevirecek büyüklüktedir. Bu durum, dezenflasyon sürecinin hedeflenen hızda ilerlemesini engelleyecek ve enflasyon katılığı yaratacaktır.
Konuşmacının analizi piyasalar açısından kesinlikle "aşırı iyimser (bullish)" bir ton taşımamakta, aksine yüksek kamu maliyeti ve kredi yüzdürme risklerine karşı temkinli ("bekle ve gör / riskleri izle") bir duruş sergilemektedir. Kamu bankalarının batık veya riskli ticari kredileri yapılandırma atağı, kısa vadede reel sektöre nefes aldırsa da orta vadede bankacılık ve Hazine bilançolarında aktif kalitesi riskini tırmandıracaktır.
Yatırımcılar ve piyasa aktörleri açısından bu tablo; faiz indirimlerinde agresif davranılamayacağını, TL varlıklarda seçici olunması gerektiğini ve enflasyonun %30 tabanına oturacağı bir senaryonun fiyatlanması gerektiğini ortaya koymaktadır. TCMB rezervlerindeki brüt toparlanma bir tampon sağlasa da genişlemeci kredi adımları döviz talebini canlı tutma riski barındırmaktadır.
Sonuç olarak, makro risklerin biriktiği ve seçim dinamiklerinin mali disiplini tehdit ettiği bu konjonktürde agresif pozisyon almaktan kaçınılmalı, kredi genişlemesinin yaratacağı enflasyonist dalgaya karşı korumacı varlıklarda kalınmalı ve politika faizindeki gevşeme adımları teyit edilene kadar temkinli pozisyon korunmalıdır.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: Mesele Ekonomi