Ekonomi Yavaşlıyor, Siyasette Kavga Büyüyor! Enflasyon Kaç Gelecek? | Erdal Sağlam & Semih Sakallı
Mesele Ekonomi · 2026-09-02
💡 Hızlı Bilgi
1. TCMB faiz indirimi beklentilerini öteleyin; Eylül ayında faiz indirimi kesinlikle yok, Ekim indirimi dahi zora girdi.
2. Enflasyonun yüzde 30 seviyesinin altına inme ihtimali zayıfladı; yıl sonu enflasyonunun yüzde 32 ve üzerinde kalma riski yüksek.
3. Küresel petrolün 95 dolara tırmanması ve içerideki akaryakıt vergi artışları nedeniyle maliyet enflasyonu baskısına karşı temkinli kalın.
4. Türkiye ekonomisinde büyüme ivmesi zayıflıyor; yıl sonu GSYH büyümesi yüzde 2,5 seviyelerine kadar gerileyecek.
5. Tarım ve gıda fiyatlarında küresel riskler ve iç lojistik maliyetleri nedeniyle düşüş beklemeyin, temkinli duruşu koruyun.
6. İç talepte üst gelir grubunun faiz ve rant gelirleriyle harcamayı sürdürmesi, fiyatlama davranışlarındaki katılığı ve enflasyon riskini besliyor.
7. Yapısal reform eksikliği ve yaklaşan seçim ekonomisi baskısı nedeniyle 2000 öncesi yüzde 30-50 bandındaki kronik enflasyon sürecine hazırlıklı olun.
8. Siyasi alandaki hesaplaşmalar, kurumsal erozyon ve yargı tartışmaları nedeniyle piyasalarda yüksek risk priminin sürmesini bekleyin.
📊 Detaylı Açıklama
Küresel piyasalarda petrol fiyatlarının 95 dolara dayanması ve doğalgaz tedarik sorunları, dünya genelinde enflasyonist baskıları yeniden tetiklemiş durumdadır. Merkez bankalarının faiz artırım süreçlerini koruduğu veya gevşemeyi ertelediği bir konjonktürde, Türkiye'de erken faiz indirimi senaryoları tamamen rafa kalkmıştır. Erdal Sağlam, daha önce dillendirilen Eylül ayı faiz indirimi ihtimalinin ortadan kalktığını, mevcut küresel ve yerel şartlar altında Ekim ayında dahi politika faizinde indirime gitmenin oldukça zorlaştığını ifade etmektedir.
Enflasyon verilerinde belirgin bir aşağı yönlü kırılma gözlenmemektedir. İstanbul Ticaret Odası (İTO) enflasyonunun aylık yüzde 1,66 ve yıllık yüzde 35,2 seviyesinde yatay kalması, alternatif göstergelerin ise aylık bazda yüzde 2 civarında seyretmesi yapışkanlığı kanıtlamaktadır. Baz etkisi kaynaklı sınırlı geri çekilmeler yaşansa bile yıl sonunda TÜFE'nin yüzde 30'un altına inme olasılığı oldukça zayıflamış, enflasyonun yüzde 32 veya üzerinde katılaşacağı bir tablo öne çıkmıştır.
Maliyet tarafında 1 Eylül itibarıyla yeniden devreye giren vergi artışları ve akaryakıt üzerindeki yükler, ulaştırma ve lojistik kanalıyla genel fiyatlama mekanizmasını bozmaya devam etmektedir. Küresel düzeyde Ukrayna kaynaklı tedarik krizleri ve El Niño beklentileri tarımsal emtia fiyatlarını yukarı taşırken, Türkiye'de ikinci çeyrek büyümesini sırtlayan tarım sektörünün desteğine rağmen gıda enflasyonunda kalıcı bir rahatlama sağlanamamaktadır.
Piyasadaki en temel yapısal açmazlardan biri fiyatlama davranışlarının tamamen bozulmuş olmasıdır. Satıcıların maliyet artışlarını bahane ederek orantısız zamlar yapması ve yüksek enflasyon ortamında tüketicinin fiyat algısının yitirilmesi bu döngüyü beslemektedir. Ayrıca faiz ve varlık getirileriyle zenginleşen üst gelir grubunun lüks tüketimi canlı tutması, sanayi tarafında çarklar yavaşlarken iç talebin hedeflenen düzeyde soğumasını engellemektedir.
Ekonomik büyüme dinamiklerinde belirgin bir ivme kaybı yaşanmaktadır. Yılın ikinci çeyreğinde gözlenen yavaşlamanın ardından, yıllık büyüme tahminleri yüzde 3,5 seviyelerinden yüzde 2,5 düzeyine kadar revize edilmiştir. Hükümetin büyümeyi yeniden canlandırmak adına erken bir seçim ekonomisi başlatması durumunda ise enflasyonun yüzde 35-40 bandına fırlayacağı ve 2000 öncesindeki yüksek ve dalgalı enflasyon sarmalına (yüzde 30-50 aralığı) kalıcı olarak dönüleceği uyarısı yapılmaktadır.
İş dünyası temsilcilerinin mevcut programa dair çekingen tutumu ve yapısal reform eksiklikleri programın etkinliğini kısıtlamaktadır. TÜSİAD ve sanayi odalarının iktidarla karşı karşıya gelmemek adına açık eleştiriden kaçındığı, ancak reel sektörün üretim ve finansman tarafında çok ağır bir krizle yüzleştiği dile getirilmektedir. Radikal yapısal reformların yapılamadığı bir vasatta mevcut dezenflasyon programının hedeflerine ulaşma kabiliyeti tükenmektedir.
Siyaset cephesinde Melih Gökçek, Binali Yıldırım gibi iktidarın kilit isimleri etrafında dolaşan iddialar, cemaat şirketlerine yönelik adımlar ve yerel yönetimler üzerindeki baskılar, sermaye güvenliğini ve kurumsal istikrarı tehdit etmektedir. Erdal Sağlam, kaynak pastası küçüldükçe iktidar içi ve dışı güç odakları arasındaki rant paylaşım kavgalarının sertleştiğini ve bu durumun ekonomik güven ortamını daha da aşındırdığını vurgulamaktadır.
Eski Merkez Bankası Başkanı Hafize Gaye Erkan etrafında yaşanan son skandallar ve kurumsal yönetim zafiyetleri, ekonomi bürokrasisindeki nitelik kaybını ve genel yozlaşmayı gözler önüne sermektedir. Liyakatsiz atamaların ve denetimsizliğin faturasının tüm ekonomi yönetimine kesildiğini belirten konuşmacılar, kurumlara duyulan güvenin yeniden tesis edilmeden piyasalarda kalıcı bir istikrar sağlanamayacağının altını çizmektedir.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Erdal Sağlam ve Semih Sakallı'nın ortaya koyduğu makroekonomik çerçeve, Türkiye ekonomisinin son derece kırılgan bir stagflasyonist patikaya girdiğini açıkça göstermektedir. Para politikasının tek başına faiz silahıyla enflasyonu düşürmeye çalıştığı ancak maliye politikası, vergi ayarlamaları ve yapısal reformlarla desteklenmediği bir ortamda faiz indirim döngüsünün başlaması mümkün değildir. Piyasanın faiz indirimi beklentilerini erkene çekmesi büyük bir yanılgıdır; faizlerin uzun süre yüksek kalması kaçınılmazdır.
Yatırımcı ve hanehalkı açısından en kritik risk, fiyatlama davranışlarındaki kırılmanın kronikleşmesidir. Tüketim eğiliminin üst gelir grubundaki rant gelirleriyle beslenmesi ve maliyet artışlarının anında etiketlere yansıtılması, enflasyonun yüzde 30 altına inmesini imkansız kılmaktadır. Bu doğrultuda, reel getirisi negatif olan sabit getirili TL enstrümanlarda veya aşırı değerlenmiş tüketim mallarında agresif pozisyon almak yerine, sermayeyi korumaya odaklanan temkinli bir duruş şarttır.
Siyasi ve hukuki zemindeki erozyon, sermaye akımlarının kalitesini doğrudan zedeleyen en büyük risk faktörüdür. İktidar içi rant kavgalarının derinleşmesi, şirket el koymaları ve yargı bağımsızlığına dair endişeler, yabancı doğrudan yatırımların önünü kesmekte ve ülkenin risk primini yüksek tutmaktadır. Kurumsal güvenin dip yaptığı bir ortamda yerli ve yabancı yatırımcının uzun vadeli sabit sermaye yatırımı yapması beklenemez.
Sonuç olarak piyasa aktörleri için stratejik pozisyon; büyümenin yüzde 2-2,5 seviyelerine gerilediği, enflasyonun ise yüzde 30-50 bandında dalgalandığı 1990'lar tipi bir senaryoya göre konumlanmaktır. Hisse senedi ve borçlanma araçları piyasalarında erken zafer naralarıyla alım yapmak yerine, yüksek faiz ortamının yaratacağı şirket iflasları ve daralma riskleri göz önüne alınarak 'bekle ve gör' yaklaşımı benimsenmeli, nakit akışı güçlü ve defansif varlıklar tercih edilmelidir.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: Mesele Ekonomi