Gıda Bizim Enflasyonumuzda Her Zaman Bir Risk Olacak!
CNBC-e · 2026-11-04
💡 Hızlı Bilgi
1. TCMB faiz indirimi için bekle; net rezervler 30 milyar doların altına indiği için erken bir indirim alanı yok.
2. ABD borsalarında (S&P 500 ve Nasdaq) bu seviyelerden agresif alım yapma; endeksler kritik destek eşiğinde bekliyor.
3. Döviz ve kur cephesinde temkinli kal; son dönemdeki iç şoklar rezervlerde 20 milyar dolarlık erime getirdi.
4. Türkiye hisse senetlerinde acele etme; son çeyrekte ekonomide eksi büyüme riski masada duruyor.
5. Enerji ve petrolde gevşeme bekleme; Orta Doğu ve Hürmüz Boğazı gerilimi maliyetleri yüksek tutuyor.
📊 Detaylı Açıklama
Enflasyonda yüzde 30 seviyesi adeta duvara dönüştü. Doçent Doktor Cem Çakmaklı, baz etkisi yüzünden yılın son iki ayında oranın yeniden yüzde 30 üstüne tırmanabileceğini belirtiyor. Mal enflasyonu kura bağlı olarak bir miktar geriledi. Buna karşılık hizmet tarafındaki katılık kırılamıyor. Cem Çakmaklı kurumsal erozyonun ve güven eksikliğinin fiyatlama davranışını bozduğunu söylüyor. İnsanlar en kötü senaryoya göre fiyat belirliyor.
Merkez Bankası rezervleri iç dalgalanmalarla eriyor. Cem Çakmaklı, swap hariç net rezervlerin tekrar 30 milyar doların altına sarktığını hatırlatıyor. Son dönemdeki çalkantılar sebebiyle piyasadan yaklaşık 20 milyar dolarlık rezerv çekildi. Çakmaklı'ya göre ekonomide son çeyrekte küçülme ihtimali oldukça yüksek. Buna rağmen Merkez Bankası reel faiz bariyerini korumak zorunda. Yani erken bir faiz indirimi için hareket alanı bulunmuyor.
İsmail Güner ise reel sektörün acil faiz indirimine ihtiyaç duyduğunu savunuyor. Sanayi tarafı finansman maliyetleri altında eziliyor. Fakat küresel piyasalar bu adıma izin vermiyor. Güner, Merkez Bankası brüt rezervlerinin 162 milyar dolar seviyesinde olduğunu söylüyor. Yıl içindeki 218 milyar dolarlık zirveden gerileme var. Güner'e göre kasım ve aralık aylarındaki verileri görmeden adım atmamak gerekiyor.
Gıda tarafı enflasyona en sert darbeyi vurmaya devam ediyor. Açıklanan son veride gıdanın manşet enflasyona doğrudan katkısı sıfır virgül seksen dört puan oldu. Cem Çakmaklı, Türkiye'de enflasyon yüzde sekiz iken de gıda riskinin hep ilk sırada yer aldığını vurguluyor. Dünyada gıda fiyatları düşerken bile bizde oynaklık azalmıyor. Kış aylarının gelmesi ve yüksek petrol maliyeti gıda fiyatlarındaki baskıyı canlı tutuyor.
Amerika'daki ara seçimler küresel piyasaların yönünü belirliyor. CNBC-e Washington temsilcisi Betül Yürük, Demokratların Temsilciler Meclisi'ni geri alma şansının yüksek olduğunu aktarıyor. Bu senaryoda Donald Trump koltuğunda kalsa bile "topal ördek" (yetkileri kısıtlı başkan) konumuna düşecek. Bütçe krizleri, hükümet kapanmaları ve yeni azil soruşturmaları gündeme gelebilir. Hatta Elon Musk ve kripto piyasası işlemlerine yönelik soruşturmalar konuşuluyor.
ABD borsaları tam bir uçurumun kenarında dengede duruyor. İsmail Güner, S&P 500 ve Nasdaq grafiklerinin kritik masanın kenarına geldiğini belirtiyor. Buradan aşağı sert bir kırılma yaşanırsa toparlanma aylar sürebilir. Ancak istatistikler farklı bir hikaye fısıldıyor. Cem Çakmaklı, geçmiş dönemlerde ABD borsalarının topal ördek yönetimlerini sevdiğini hatırlatıyor. Tarihsel olarak Demokrat çoğunluklu meclis ve Cumhuriyetçi başkan döneminde borsa yıllık ortalama yüzde on yedi prim yaptı.
Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerde ise köklü bir kırılma beklenmiyor. Cem Çakmaklı, dış politikanın liderlerin şahsi dostluklarıyla değil devlet çıkarlarıyla yürüdüğünü söylüyor. F-35 veya CAATSA yaptırımları gibi dosyalar kurallara bağlı kalıyor. İsmail Güner de Trump'ın Türkiye'ye ilgisinin olumlu olduğunu ama Senato onay mekanizmasının belirleyici rol oynadığını ekliyor.
Avrupa tarafında ise ekonomik çarklar ciddi biçimde gıcırdıyor. Cem Çakmaklı, 2010 yılından bu yana Avrupa'da büyümenin neredeyse durduğunu anlatıyor. En zengin yüzde birin payı katlanırken orta direk hızla eridi. Gençler artık konut kredisiyle ev alamıyor ve sokak eylemleri tırmanıyor. İsmail Güner, Almanya'nın İtalya, İspanya ve Yunanistan gibi ülkeleri tek başına taşımakta çok zorlandığını ve bu yapının uzun süre sürdürülemeyeceğini vurguluyor.
🎯 Finans Uzmanı Yorumu
Yayınlanan veriler ve konukların paylaştığı tablo, faiz indirimi konusunda piyasada oluşan erken iyimserliğin ne kadar temelsiz olduğunu gösteriyor. Hizmet enflasyonunun yüzde kırk bandında katılaşması ve gıdanın her ay manşete sert darbeler vurması para politikasını kilitliyor. Sanayicinin faiz indirimi talebi anlaşılır bir feryat. Fakat rezervlerden kısa sürede 20 milyar dolar erimişken yapılacak sembolik bir indirim bile kurda yeni bir atak dalgası başlatabilir.
Konuşmacıların ortak duruşu açık bir "bekle ve gör" tavrını yansıtıyor; agresif bir alım iştahı piyasada yer bulmuyor. Cem Çakmaklı'nın son çeyrek için öngördüğü ekonomik küçülme riski, şirket bilançolarında kâr baskısının süreceğine işaret ediyor. Bu durum Borsa İstanbul tarafında genele yayılan bir yükseliş yerine hisse bazlı savunmacı pozisyonları zorunlu kılıyor. Büyümenin eksiye dönme riski varken yerli hisselerde aceleci alımlar ciddi sermaye kaybı yaratabilir.
Yurt dışı piyasalar için çizilen çerçeve ise temkinli bir bekleyişi gerektiriyor. İsmail Güner'in S&P 500 için yaptığı "masanın kenarı" benzetmesi son derece haklı bir risk uyarısı. Amerikan borsalarında ara seçim sonrası yükseliş istatistiği bir umut ışığı verse de, bütçe krizleri ve regülasyon baskıları teknoloji devlerini vurabilir. Portföylerde doğrudan hisse kovalamak yerine destek seviyelerinin test edilmesini beklemek çok daha sağlıklı bir tercih olur.
Avrupa cephesindeki yapısal tıkanıklık Türkiye için doğrudan bir ihracat riski barındırıyor. Almanya'nın diğer birlik üyelerinin mali yükünü çekmekte zorlanması ve kıtada orta direğin alım gücünün erimesi dış talebimizi doğrudan baltalayabilir. Dolar cinsi hammadde alıp Euro cinsi ihracat yapan Türk sanayicisi için parite ve pazar daralması çift yönlü bir kıskaç yaratıyor.
Tüm bu resmi birleştirdiğimizde yatırımcı için en doğru pozisyon nakit ağırlığını korumak ve TL cinsi risksiz getiri marjında kalmaya devam etmektir. Konuşmacıların altını çizdiği gibi Merkez Bankası'nın reel faiz tamponunu indirme lüksü yok. Dolayısıyla para piyasası fonları ve kısa vadeli sabit getirili araçlar cazibesini korurken, borsa ve riskli varlıklarda yeni maliyetlenmeler için belirgin bir gevşeme ya da net bir trend dönüşü beklenmelidir.
⚠️ Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Kanal: CNBC-e