Amiral Cihat Yaycı açıkladı: İsrail-ABD-Yunanistan neden aynı anda devrede?
GZT · 2026-07-16
💡 Hızlı Bilgi
1. Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY); Fransa, ABD ve İsrail gibi aktörlerle savunma ve askeri işbirliği anlaşmaları imzalamaktadır.
2. 1960 Garanti Anlaşmaları gereği garantör ülkelerin (Türkiye, Yunanistan, İngiltere) onayı olmadan Kıbrıs Cumhuriyeti'nin başka ülkelerle savunma işbirliği yapması hukuken mümkün değildir.
3. Amiral Cihat Yaycı, GKRY'nin bu anlaşmalarla 1960'taki Kıbrıs Cumhuriyeti statüsünü kaybettiğini ve ayrı bir yönetim haline geldiğini tescillediğini belirtmiştir.
4. Türkiye'nin Kıbrıs'taki hukuki varlığının temeli, Lozan Antlaşması'nın şimdiki ve gelecekteki kaderlerin belirlenmesini öngören 16. maddesine (Menzor Tezi) dayanmaktadır.
5. Adada Fransa'nın askeri yığınak yapması, ABD'nin silah ambargosunu kaldırması ve İsrail ile kurulan ittifaklar doğrudan Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni hedef almaktadır.
6. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği destekli yeni bir federasyon planıyla Güzelyurt ve Maraş gibi bölgelerin güneye devredilmesi ve garantörlüğün NATO'ya devredilmesi planlanmaktadır.
7. Türkiye'nin adadaki askeri varlığını ve tahkimatını güçlendirmesi, KKTC'nin ise devleti yıkmaya yönelik eylemlere karşı yasal düzenlemeler yapması gerektiği vurgulanmıştır.
📊 Detaylı Açıklama
Topkapı Üniversitesi öğretim üyesi Amiral Cihat Yaycı, GZT ekranlarında yaptığı değerlendirmelerde, Doğu Akdeniz'deki jeopolitik gelişmelerin merkezinde yer alan Kıbrıs konusunu harita üzerinden ele aldı. Yaycı, adada İngiltere'nin egemenliğinde iki askeri üssün bulunduğunu, adada fiilen KKTC, GKRY ve İngiltere olmak üzere üç devletin yer aldığını hatırlattı. 1960 Zürih ve Londra Anlaşmaları gereği kurulan Kıbrıs Cumhuriyeti'nin üç garantör ülkesinin Türkiye, Yunanistan ve İngiltere olduğunu vurguladı.
Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin Fransa, ABD ve İsrail ile imzaladığı savunma işbirliği anlaşmalarının 1960 statüsüne tamamen aykırı olduğunu belirten Yaycı, GKRY'nin bu hamlelerle aslında 1960'taki ortak cumhuriyet kimliğinden vazgeçtiğini tescillediğini ifade etti. Bu durumun Türk diplomasisi tarafından etkin bir şekilde kullanılması gerektiğine dikkat çekilerek, Rum tarafının artık tek başına tüm adayı temsil eden meşru bir Kıbrıs Cumhuriyeti iddia edemeyeceği savunuldu.
Tarihsel süreçte 1963 yılından itibaren Rumların ortaklık cumhuriyetini yıktığını ve Kıbrıs Türklerine yönelik Kanlı Noel dahil olmak üzere sistematik bir soykırım ve tecrit uyguladığını belirten Yaycı, Türklerin adada büyük fedakarlıklar gösterdiğini hatırlattı. Yüzde 30 nüfusa sahip Türklerin dağlık alanlarda yüzde 3'lük bölgelere sıkıştırıldığını, Filistin'de yaşanan ambargo ve baskıların aynısının geçmişte Kıbrıs'ta da uygulandığını ifade etti.
Türkiye'nin Kıbrıs üzerindeki hak ve garantörlük yetkisinin hukuki altyapısının Lozan Antlaşması'nın 16. maddesine dayandığını belirten Yaycı, bu hukuki dayanağın Menderes ve Fatin Rüştü Zorlu'ya atfen "Menzor Tezi" olarak adlandırıldığını aktardı. Lozan var olduğu sürece Türkiye'nin adada söz sahibi olmaya devam edeceğini, 1974 Barış Harekatı ile adaya yeniden ayak basan Türk milletinin bir daha buradan sökülüp atılamayacağı vurgulandı.
Adada son dönemde yaşanan askeri yığınaklanmaya dikkat çeken Yaycı; Fransa'nın askeri anlaşmalar yapmasını, ABD'nin 2022'de silah ambargosunu kaldırmasını, üslerde personel eğitmesini ve İsrail ile Yunanistan'ın adaya fırkateyn, uçak ve hava savunma sistemleri yerleştirmesini bir uluslararası kumpas olarak nitelendirdi. Bu askeri hareketliliğin tek hedefinin Türkiye ve KKTC olduğunu, amaçlanan senaryonun Türkiye'yi adadan dışlamak olduğunu dile getirdi.
Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği destekli yeni çözüm planlarının arkasındaki tehlikelere değinilen programda, Güzelyurt ve Maraş gibi stratejik bölgelerin Rumlara devredilmesini öngören federasyon planları masaya yatırıldı. Bu senaryolarda Türkiye, Yunanistan ve İngiltere'nin garantörlüğünün kaldırılarak yerine NATO garantörlüğünün getirilmek istendiğini, bunun da Kıbrıs Türk halkını ikinci sınıf vatandaş konuma düşüreceği ve adanın tamamen Helenleşmesine zemin hazırlayacağı ifade edildi.
Kıbrıs'ın "Mavi Vatan'ın kalbi" olduğu ve Türkiye'nin güvenliği açısından hayati önem taşıdığı vurgulanarak, federasyon temelli çözümlerin artık geçerliliğini yitirdiği savunuldu. KKTC'nin tanınması ve iki devletli çözüm modelinin tek gerçekçi yol olduğu belirtilirken, KKTC içindeki bazı sendikaların ve yapıların Rum tarafıyla hareket ederek Türkiye'yi hedef alan tutumlar sergilemesinin kabul edilemez olduğu ifade edildi.
Son olarak, Türkiye'nin adadaki tahkimatını ve askeri varlığını en üst düzeyde tutması gerektiği yinelendi. KKTC'de devlete karşı işlenen suçlar ve yıkıcı faaliyetler için caydırıcı ceza yasalarının acilen çıkarılması, ayrıca milli eğitim müfredatında tarihsel süreçlerin ve yaşanan acıların genç nesillere eksiksiz bir şekilde aktarılmasının hayati bir zorunluluk olduğu belirtildi.
🎯 Haber Analisti Yorumu
Amiral Cihat Yaycı'nın aktardığı stratejik çerçeve, Doğu Akdeniz'deki güç mücadelesinin ve Kıbrıs meselesinin sadece yerel bir anlaşmazlık olmadığını, küresel aktörlerin Türkiye'yi çevreleme stratejisinin kilit bir bileşeni olduğunu net bir şekilde ortaya koymaktadır. GKRY'nin Fransa, ABD ve İsrail ile imzaladığı savunma anlaşmaları, adanın askerileştirilmesi ve stratejik dengelerin aleyhimize dönüştürülmesi hamleleridir. Bu durum, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarını ve güvenliğini doğrudan tehdit eden yapısal bir risk barındırmaktadır.
Uluslararası aktörlerin desteğiyle devreye sokulmak istenen "NATO garantörlüğü" ve toprak iadesini içeren yeni federasyon planları, Türkiye'yi adadan tamamen tasfiye etmeyi amaçlayan sinsi birer diplomatik maskedir. Bu tür formüller, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin hukuki ve siyasi varlığını sıfırlayarak adanın tamamının Yunan-Rum kontrolüne geçmesine zemin hazırlayacaktır. Tarihsel tecrübeler, Rum tarafının hiçbir zaman eşitlik temelinde bir ortaklığı kabul etmediğini ve federasyon söyleminin yalnızca zaman kazanma taktiği olduğunu açıkça kanıtlamıştır.
Türkiye ve KKTC açısından en büyük iç risklerden biri de içerideki siyasi ve bürokratik mekanizmalarda, özellikle eğitim ve sendikal yapılar içinde yer alan ve dış odaklı propagandalara çanak tutan unsurlardır. Devletin varlığına ve egemenliğine karşı yürütülen yıkıcı faaliyetlerin yasal bir boşluktan yararlanması kabul edilemez bir zafiyettir. Bu nedenle KKTC'nin iç bünyesini tahkim etmesi, anayasal suçlar ve devlete karşı işlenen eylemler konusunda sert yasal düzenlemeleri derhal hayata geçirmesi, ulusal güvenlik açısından ertelenemez bir zorunluluktur.
Sonuç olarak, Türkiye'nin Kıbrıs politikasında taviz vermesi veya eski federasyon ezberlerine geri dönmesi jeopolitik bir intihar anlamına gelecektir. Sahadaki askeri varlık en üst düzeyde tutulmalı, iki devletli çözüm modeli uluslararası alanda kararlılıkla savunulmalı ve GKRY'nin 1960 antlaşmalarını ihlal ettiği hukuki gerçeği diplomatik platformlarda sürekli olarak işlenmelidir. Ankara ve Lefkoşa hattı, Doğu Akdeniz'deki bu çok boyutlu kuşatma girişimine karşı her türlü senaryoya hazırlıklı olmalı, caydırıcılığından taviz vermeden izle-bekle politikasından ziyade proaktif ve kararlı bir duruş sergilemelidir.
Kanal: GZT